Νερό: ανθρώπινο δικαίωμα ή μπίζνα δισεκατομμυρίων;

«Οι σημαντικότερες πολιτικές αλλαγές κρύβονται καμιά φορά στη λεπτομέρεια. Μυστικά κρυμμένα σε μια οδηγία, προσπαθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αυτή τη στιγμή να περάσει το σχέδιο του αιώνα. Δεν πρόκειται για τίποτε λιγότερο από την ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης σε όλη την Ευρώπη». Με αυτές τις επισημάνσεις ξεκινά η εκπομπή της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης «Monitor» η οποία έκανε πρόσφατα μια έρευνα για τις πιέσεις που ασκεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις χώρες μέλη της Ε.Ε. για να ιδιωτικοποιήσουν τις υπηρεσίες ύδρευσης.

«Εάν περάσει το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το νερό από ένα συλλογικό αγαθό θα μετατραπεί σε αντικείμενο κερδοσκοπίας, με το οποίο θα κερδηθούν και στη Γερμανία δισεκατομμύρια. Είναι μια νίκη μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων που πολέμησαν αρκετά χρόνια για αυτή την ιδιωτικοποίηση. Οι συνέπειες για τους καταναλωτές θα είναι τεράστιες επισημαίνει ο δημοσιογράφος του “Monitor”.

Τι πρόκειται να αντιμετωπίσουμε το κατέγραψαν οι δημοσιογράφοι Στέφαν Στούχλιγκ και Νίκολας Στάινερ.

Το νερό δεν είναι απλώς υδρογόνο-δυο-οξυγόνο, το νερό είναι ζωή. Η πρόσβαση στο νερό ανακηρύχθηκε από τον ΟΗΕ σε ανθρώπινο δικαίωμα. Στη Γερμανία το νερό ανήκει κυρίως στους δήμους και στις κοινότητες, δηλαδή σε όλο τον κόσμο. Αυτό ενδέχεται σύντομα να αλλάξει με δραστικές επιπτώσεις και στη Γερμανία. Κατά την επιθυμία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι αλλαγές αυτές θα ξεκινήσουν από την Πορτογαλία. Οι Βρυξέλλες απαιτούν από τη χώρα να πουλήσει τις υπηρεσίες υδρεύσεώς της. Στο Πάσος Ντε Φερέιρα η ιδιωτικοποίηση έχει ήδη ξεκινήσει ενάντια στη θέληση των πολιτών, οι οποίοι όπως λένε «παλαιότερα το νερό στην πόλη τους πινόταν. Ήταν καλό, φρέσκο νερό. Τώρα όχι πια!» «Είμαι 66 χρονών λέει ένας άλλος κάτοικος, και πάντοτε το νερό πινόταν. Τώρα πια δεν κάνει να πιούμε από τη δημόσια βρύση γιατί όπως μας λένε το δημόσιο νερό δεν πίνεται πλέον!» Η κοινότητα στο Πάσος Ντε Φερέιρα, υποτίθεται ότι κέρδισε από αυτή την πώληση. Οι πολίτες όμως ζουν με τις συνέπειες… Οι άνθρωποι δείχνουν τους λογαριασμούς τους στο δημοσιογράφο ο οποίος διαπιστώνει ότι τα μηνιαία ποσά είναι τρομακτικά. Τώρα έχουν πολλοί πολίτες πρόβλημα να πληρώσουν τους λογαριασμούς του νερού τους. Οι συνέπειες της ιδιωτικοποίησης είναι καταστρεπτικές. Ήδη υπάρχει αύξηση 400% στα τιμολόγια μέσα σε λίγα χρόνια και κάθε χρόνο ακολουθεί μια αύξηση τιμών 6%!

Οι χώρες όπως η Πορτογαλία και η Ελλάδα χρειάζονται χρήματα, γι αυτό τις πιέζει η τρόικα στις Βρυξέλλες μυστικά να πουλήσουν τους παροχείς ύδρευσή στους, όπως διευκρινίζει ο δημοσιογράφος. Το παράρτημα των συμβάσεων με την τρόικα που έχει στη διάθεση του το «Monitor» δείχνει ότι στην Ελλάδα είναι να πουληθούν οι δύο μεγάλες εταιρείες ύδρευσης της Αθήνας (ΕΥΔΑΠ) και της Θεσσαλονίκης (ΕΥΑΘ).Στην Πορτογαλία λέει ότι πρέπει να προωθηθεί η ιδιωτικοποίηση της εθνικής εταιρείας ύδρευσης Aguas De Portugal.

Στο μεταξύ όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενάντια στην Πορτογαλία διαδηλώνουν ενάντια στην ιδιωτικοποίηση επειδή φοβούνται τις υψηλές τιμές και την κακή ποιότητα.

Όμως οι χώρες σε κρίση αποτελούν μόνο την αρχή! Σύμφωνα με το «Monitor»η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει τώρα το μεγάλο χτύπημα. Η νέα πρόταση οδηγίας για τις παραχωρήσεις εκμετάλλευσης κρύβει επιμελώς την απαίτηση του ανοίγματος της αγοράς στον τομέα της ύδρευσης. Τι σημαίνει αυτό; Η Χάιντε Ρύλε, η ειδική των Ευρωπαίων Πρασίνων στον τομέα του νερού, μελέτησε με προσοχή την πρόταση και πιστεύει ότι η Επιτροπή βρίσκεται πολύ κοντά στο στόχο της ιδιωτικοποίησης της ύδρευσης. «Η οδηγία για παραχωρήσεις εκμετάλλευσης δεν το κάνει ευθέως, δηλαδή δεν ανοίγει διάπλατα την πόρτα για ιδιωτικοποίηση, αλlά ανοίγει την πίσω πόρτα» επισημαίνει η κα Ρύλε και συνεχίζει. «Δηλαδή βήμα – βήμα δίνει τη δυνατότητα στους ιδιώτες να εισέλθουν στην αγορά του νερού».

Ο ισχυρός Επίτροπός Miche Barnier αρνείται ακόμη και το ότι θέλει την ιδιωτικοποίηση της ύδρευσης. Όπως λέει, η οδηγία του θέλει απλώς να αναδιαρθρώσει την αγορά «Όλα θα μείνουν όπως είναι, τονίζει» και τότε γιατί χρειαζόμαστε την οδηγία τον ρωτά ο δημοσιογράφος; «Επειδή χρειαζόμαστε κανόνες απαντά ο Επίτροπος. Κάθε γερμανική κοινότητα θα εξακολουθήσει να μπορεί να αποφασίσει για το νερό της. Τώρα όμως δίνουμε τη δυνατότητα να εμπιστευτούμε και σε έναν ιδιώτη εταίρο το νερό. Τώρα θα ρυθμιστεί και αυτό σε όφελος των καταναλωτών».

Άρα πράγματι, επισημαίνει ο δημοσιογράφος η ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι άδειες νερού πρέπει να δοθούν σε όλη την Ευρώπη με αποτέλεσμα το πλεονέκτημα να το έχουν πλέον οι ιδιωτικές εταιρείες. Αφού τις προσφορές τους δεν μπορεί να τις ανταγωνιστεί καμία κοινοτική επιχείρηση. Εντωμεταξύ το 82% των Γερμανών θέλουν οι δήμοι και οι κοινότητες να οργανώνουν την παροχή ύδρευσης. Εδώ όμως ήδη σε δήμους και κοινότητες αναστρέφονται ιδιωτικοποιήσεις. Για παράδειγμα στο Βερολίνο το 1999 ημι-ιδιωτικοποιήθηκαν οι εταιρείες ύδρευσης και μετά από μαζικές διαμαρτυρίες η πόλη άρχισε να επαναγοράζει τμήματα αυτών. Ήταν μια ακριβή υπόθεση και μία πρώτη νίκη της πρωτοβουλίας των πολιτών. Ωστόσο, η νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα μπορούσε να ισοπεδώσει αυτή την ιδέα όπως τονίζει η εκπρόσωπος των πολιτών στο Βερολίνο. «Η νέα οδηγία της ΕΕ σημαίνει να τεθούν τα απάντα υπό την πίεση των ιδιωτικοποιήσεων. Η εμπειρία στο Βερολίνο δείχνει ότι και μια ημι-ιδιωτικοποίηση, η λεγόμενη “σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα” στην πραγματικότητα ωφελεί μόνο τον ιδιώτη εταίρο. Αυτοί έχουν εξασφαλισμένα τα κέρδη και ο λαός πληρώνει».

Για τους ιδιώτες επενδυτές το νερό είναι ένα αγαθό όπως το ρεύμα ή το χρυσάφι και επειδή είναι αντικείμενο κερδοσκοπίας αποτελεί σοβαρό οικονομικό αγαθό. Οι αναλυτές εκτιμούν την αγορά του νερού στην ΕΕ σε ένα ύψος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων και οι εταιρείες θέλουν να την κατακτήσουν. Κολοσσιαίοι όμιλοι όπως η Thames Water ή η Veolia, αλλά και γερμανικοί όμιλοι όπως η RWE και η Gelsenwasser περιμένουν την ιδιωτικοποίηση, επισημαίνουν οι δημοσιογράφοι του “Monitor”.

Ωστόσο, μια μελέτη του πανεπιστημίου της Βαρκελώνης που έγινε το 2010 δείχνει ότι η ιδιωτικοποίηση του νερού σπάνια έχει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Σε αυτήν εμπεριέχονται ενδείξεις ότι μετά την ιδιωτικοποίηση σε αρκετές περιοχές η ποιότητα του νερού έπεσε. Κυρίως όμως γίνεται φθηνότερο. «Δεν μπορούμε να πιστοποιήσουμε κανένα αποτέλεσμα ότι η παραγωγή νερού από ιδιώτες είναι οικονομικότερη. Οι υποσχέσεις που συνοδεύουν τις ιδιωτικοποιήσεις της ύδρευσης για καλύτερη εξυπηρέτηση και μειωμένες τιμές δεν πραγματοποιούνται ποτέ, όπως λέει ένας εκ των συντακτών της έκθεσης. Απεναντίας υπάρχει αύξηση των τιμών και οι υποσχεθείσες επενδύσεις στο δίκτυο ύδρευσης δεν υλοποιούνται ποτέ. Και αυτό γιατί τα χρήματα για την ακριβή κατασκευή του δικτύου δεν συνάδουν με τα γρήγορα κέρδη».

Τρανό παράδειγμα το Λονδίνο ή το Μπορντώ όπου οι αγωγοί σαπίζουν και η βρωμιά διεισδύει στο πόσιμο νερό με αποτέλεσμα οι εταιρείες να προσθέτουν χλώριο ή παρόμοιες ουσίες προκειμένου να διατηρήσουν την υγιεινή.

Γιατί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφασίζει ενάντια στον ευρωπαϊκό πληθυσμό; Σε ποιες γνωμοδοτήσεις βασίζεται; Με ποιον συζητά το θέμα; Για παράδειγμα με αυτούς από το Streering Group, μια ομάδα ειδικών που συμβουλεύει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε θέματα πολιτικής των υδάτων. Η λίστα των συμμετοχών είναι εκπληκτική. Φιγουράρουν κυρίως αντιπρόσωποι βιομηχανίας υδάτων και συναφών βιομηχανιών. «Αυτή την ομάδα δεν την επέλεξα εγώ προσωπικά επισημαίνει ο Επίτροπός Barnier, όμως πιστεύω ότι η ομάδα των ειδικών θα μπορούσε να έχει μια πιο ισορροπημένη σύνθεση».

Ο Κρίστιαν Ούντε, πρόεδρος του γερμανικού Συμβουλίου Δήμων και Κοινοτήτων λέει ότι είναι ατυχές το γεγονός, ότι, κάποιοι επίτροποι ανταγωνισμού γνωρίζουν μόνο τις ανάγκες των συνομιλητών τους διευθυντικών στελεχών των εταιρειών και όχι τις ανάγκες του πληθυσμού.

Νερό: ανθρώπινο δικαίωμα ή μπίζνα δισεκατομμυρίων διερωτάται ο δημοσιογράφος. Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη αποφασίσει όπως φαίνεται ότι το νερό στο μέλλον θα ανήκει περισσότερο στις εταιρείες παρά στον κόσμο.

Ανθή Αγγελοπούλου