Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Abbvie κ. Πασχάλης Αποστολίδης, μιλά στις Ιατρικές Εξελίξεις, για τα προκλήσεις αλλά και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική αγορά σήμερα, ενώ μας αναλύει τους τρόπους ανάκαμψης της από την οικονομική κρίση.

Ι.Ε. Η εφαρμογή των πιεστικών μέτρων του μνημονίου θα έχει ως αποτέλεσμα την οικονομική δυσπιστία των διεθνών αγορών ως προς τη χώρα μας. Πως βλέπετε να αντιδρούν οι αγορές σε σχέση με την Ελλάδα; Θα υπάρξει η αναμενόμενη ανάπτυξη ή θα συνεχίσει η ήδη υπάρχουσα τελμάτωση, η οποία δυστυχώς δημιουργεί σημαντικά προβλήματα στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη χώρα;

Οι αγορές φαίνεται να αναγνωρίζουν τα βήματα προόδου που έχει κάνει η Ελλάδα, στον τομέα της δημοσιονομικής προσαρμογής. Η εξάλειψη, όπως ανακοινώθηκε, ενός πρωτογενούς ελλείμματος της τάξης των 36 δισ. ευρώ, μέσα σε μια τριετία, είναι ένα επίτευγμα που δεν έχει προηγούμενο στη μεταπολεμική Ευρώπη. Αντίστοιχα, παρά τις επιμέρους καθυστερήσεις ή αστοχίες, έχουν προχωρήσει και αρκετές σημαντικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία προσαρμογής είχε και έχει τεράστιο κόστος για την κοινωνία και για τις επιχειρήσεις.

Πιστεύω ότι μετά από έξι χρόνια ύφεσης, τα όρια αντοχής αρχίζουν να εξαντλούνται. Τώρα, επομένως, είμαστε μπροστά στο κρίσιμο σημείο καμπής: η Ελλάδα πρέπει να βγει από το τέλμα, αν θέλει να επιβιώσει. Η μεγάλη πρόκληση, όμως, δεν είναι απλώς να σταματήσει η συρρίκνωση του ΑΕΠ. Είναι να οικοδομηθεί ένα υγιές και διατηρήσιμο μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο θα μπορέσει να υποστηρίξει τη σταδιακή αποκατάσταση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Η ανάκαμψη θα πρέπει να συνοδευτεί από μια συνολική αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με έμφαση σε κλάδους που μπορούν να δημιουργήσουν προστιθέμενη αξία για την οικονομία.

Ο κλάδος του φαρμάκου, είναι από αυτούς που μπορούν να πρωταγωνιστήσουν σε αυτή την προσπάθεια. Σε όλη την αλυσίδα απασχολούνται περίπου 53.000 εργαζόμενοι, ενώ εξαρτώνται έμμεσα από αυτήν πάνω από 130.000 θέσεις εργασίας. Η συνολική συνεισφορά του κλάδου στο ΑΕΠ υπολογίζεται στο 4%, ενώ κάθε 1.000 ευρώ που επενδύονται στην παραγωγή φαρμάκων στην Ελλάδα συμβάλλουν σε μια αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,4 εκατ. ευρώ. Γι’ αυτούς ακριβώς τους λόγους, πιστεύουμε ότι χρειάζονται πολιτικές που θα αναδείξουν το φαρμακευτικό κλάδο σε αναπόσπαστο κομμάτι της στρατηγικής για την πραγματική, βιώσιμη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας.

Ι.Ε. Το τρίπτυχο ΕΡΕΥΝΑ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ – ΑΝΑΠΤΥΞΗ υπερτονίζεται από την κυβέρνηση ειδικότερα τους τελευταίους μήνες. Τι χρειάζεται τελικά η ελληνική αγορά για να θέσει σε εφαρμογή αυτό το τρίπτυχο ειδικά στο χώρο της φαρμακοβιομηχανίας, ο οποίος είναι ο κατεξοχήν σημαντικός τομέας και για τα τρία αυτά κομμάτια;

Πράγματι, η έρευνα και η καινοτομία είναι στη φύση του φαρμακευτικού κλάδου. Οι φαρμακευτικές εταιρείες αναπτύσσονται με κινητήριο δύναμη την αναζήτηση και την ανακάλυψη νέων σκευασμάτων για την καταπολέμηση των ασθενειών. Κάθε νέο φάρμακο που κυκλοφορεί στην αγορά, κρύβει πίσω του μια τεράστια επένδυση σε πόρους, σε χρόνο, σε γνώση. Δυστυχώς, οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην Ελλάδα, κάθε άλλο παρά διευκολύνουν αυτή την προσπάθεια.

Βασικός ανασταλτικός παράγων είναι βεβαίως η προσέγγιση που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια στο χώρο του φαρμάκου. Πρόκειται για μια προσέγγιση μονομερή, η οποία ανάγει σε αυτοσκοπό τη μείωση της δαπάνης, χωρίς να υπηρετεί καμία αναπτυξιακή στόχευση. Ενώ δε οι επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να υποστούν άμεσα τις συνέπειες που επιβάλλονται στο μέτωπο των περικοπών, η ίδια η Πολιτεία καθυστερεί από την πλευρά της τις δομικές παρεμβάσεις που απαιτούνται στο σύστημα υγείας. Το μόνο που έχουμε δει να αλλάζει – και μάλιστα διαρκώς – είναι ο τρόπος τιμολόγησης των φαρμάκων, καθώς και μια εντελώς λανθασμένη λογική συνεχούς μείωσης των τιμών. Είναι θα έλεγα οξύμωρο να μιλάμε για καινοτομία, όταν για τρία ολόκληρα χρόνια δεν είχε εκδοθεί δελτίο τιμών για νέα και καινοτόμα φάρμακα.

Βεβαίως, παράλληλα με την πολιτική στο χώρο του φαρμάκου, είναι ανάγκη να διαμορφωθεί και ένα ευνοϊκότερο ευρύτερο περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις. Οι δυσκολίες πρόσβασης στη χρηματοδότηση, το ασταθές φορολογικό καθεστώς, η γραφειοκρατία και η πολυπλοκότητα του νομοθετικού πλαισίου, είναι παράγοντες που δημιουργούν σοβαρά εμπόδια στην επενδυτική δραστηριότητα. Παρ’ όλα αυτά, εμείς δεν σταματάμε να προσπαθούμε. Η καινοτομία είναι το «οξυγόνο» του κλάδου μας και δεν θα πάψει ποτέ να αποτελεί προτεραιότητα. Αυτό που ζητάμε είναι οι συνθήκες που θα επιτρέψουν στη φαρμακοβιομηχανία να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της σε αυτό τον τομέα και να παράγει όφελος συνολικά για την ελληνική οικονομία.

Ι.Ε. Σε πρόσφατο συνέδριο επισημάνατε τρεις σημαντικούς στόχους τους οποίους έχει θέσει ο ΣΦΕΕ. Τον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης, τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και τα γενόσημα φάρμακα, καθώς και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων. Ποιες είναι οι στρατηγικές που θα ακολουθήσετε προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι τρεις σοβαρότατοι στόχοι;

Η μεγάλη πρόκληση η οποία αφορά σαφώς και τις φαρμακευτικές εταιρείες, είναι να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Γι’ αυτό και ως ΣΦΕΕ έχουμε υιοθετήσει ως βασικό στόχο τον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης. Σε αυτή την κατεύθυνση συνεισφέρουμε ενεργά τα τελευταία χρόνια, έχοντας επωμιστεί ένα τεράστιο κόστος, ώστε η δαπάνη να έχει μειωθεί περισσότερο από 50% σε σύγκριση με το 2009. Ωστόσο, αυτό που απαιτείται είναι μια πολιτική με μακρόπνοο προσανατολισμό. Στο πλαίσιο αυτό, πιστεύουμε ότι ο στόχος της δημόσιας εξωνοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης θα πρέπει να αναθεωρηθεί για το 2014 και το 2015 στα 2,3 δισ. ευρώ και να αποσυνδεθεί από το συνεχώς μειούμενο ΑΕΠ. Κυρίως, θα πρέπει είναι ακριβής και σταθερός, με χρήση συγκεκριμένων μεθόδων για τον υπολογισμό και τη διαχείριση των υπερβάσεων.

Εξίσου σημαντικός στόχος για τον ΣΦΕΕ – είναι η διασφάλιση της πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες και γενόσημα φάρμακα. Υποστηρίζουμε τον αυστηρό έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης, μέσω των off-patent και γενοσήμων, ώστε μέρος της εξοικονόμησης που προκύπτει, από τη χρήση αυτών των φαρμάκων, να επαναεπενδύεται στην έγκριση και αποζημίωση νέων και καινοτόμων φαρμάκων και την πρόσβαση των ασθενών σ’ αυτά. Μεταξύ άλλων, προτείνουμε την εφαρμογή τιμολόγησης βάσει του μέσου όρου των 3 χαμηλότερων τιμών στις χώρες της ΕΕ/Ευρωζώνης για όλα τα φάρμακα, την αύξηση του αριθμού και της διείσδυσης των γενοσήμων, τη χρήση θεραπευτικών πρωτοκόλλων, καθώς και τη δημιουργία μητρώων ασθενών. Αντίστοιχα, θεωρούμε απαραίτητη την έκδοση Δελτίων Τιμών με νέα φάρμακα ανά τακτά χρονικά διαστήματα και τακτικές αναθεωρήσεις της θετικής λίστας (τουλάχιστον σε ετήσια βάση και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 89/105). Ο τρίτος στόχος, που αφορά τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεών μας, συνδέεται άμεσα τόσο με τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και την εξασφάλιση θεραπειών στους ασθενείς, όσο και με την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Προς την κατεύθυνση αυτή, πέραν της ανάγκης να ενταχθούν στο σύστημα νέα φάρμακα, υπάρχει και το θέμα της εξόφλησης των εκκρεμών χρεών του δημοσίου, που φθάνει περίπου το 1 δισ. Ευρώ παρά τη σημαντική προσπάθεια εξόφλησης χρεών που είχαν συσσωρευθεί προ του 2012. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αποφευχθεί η δημιουργία μιας νέας γενιάς χρεών, που θα οδηγήσει πάλι στα ίδια αδιέξοδα. Η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί με ταχύτητα και διαφάνεια, προς όλους τους παρόχους με αντικειμενικότητα, χωρίς διακριτικές πληρωμές, ενώ οι συμψηφισμοί θα πρέπει να επεκταθούν και στα rebates εκτός από τα clawbacks (να περιλαμβάνει δηλαδή όλες τις εκπτώσεις των φαρμακευτικών εταιρειών προς το δημόσιο).  

Ι.Ε. Εξοικονόμηση πόρων και μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης με οριζόντιες μειώσεις των τιμών των φαρμάκων, με την επιβολή rebate και clawback, με τη μετατροπή των χρεών του κράτους ως προς τις επιχειρήσεις σε ομόλογα και τελικά με τις σημαντικές καθυστερήσεις πληρωμών, είναι τελικά δυνατό να γίνει; Μέτρα τα οποία δεν δίνουν τη δυνατότητα στην επιχείρηση να αναπνεύσει, μπορούν να αποφέρουν συνολικό κέρδος στον κρατικό μηχανισμό;

Ο κλάδος του φαρμάκου πράγματι έχει επωμιστεί ένα δυσανάλογα μεγάλο βάρος στο πλαίσιο της μείωσης των δαπανών υγείας, καταβάλλοντας παράλληλα κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην υπάρξει αντίκτυπος στο επίπεδο θεραπειών που παρέχονται στους ασθενείς. Μέσα σε 4 χρόνια, η δημόσια εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 50% ή κατά 3 δισ. ευρώ, ενώ το 2014 προβλέπεται ότι θα επιστρέψει στα επίπεδα του 2003. Κανένας άλλος κλάδος που συναλλάσσεται με το δημόσιο δεν έχει υποστεί τέτοιες μειώσεις. Και βέβαια είμαστε ταυτόχρονα ο τελευταίος πάροχος που πληρώνεται από το δημόσιο για ανεξόφλητα χρέη.

Το παράδοξο, για το οποίο δεν μιλά κανείς, είναι ότι η φαρμακευτική δαπάνη αντιστοιχεί μόλις στο 20% των δαπανών υγείας, ενώ το υπόλοιπο 80% συνδέεται με άλλους παρόχους ή κέντρα κόστους. Εκεί, λοιπόν, δεν έχουμε δει παρά ελάχιστες κινήσεις για τον εξορθολογισμό των δαπανών. Αντίθετα, σύμφωνα με έρευνα του ΙΟΒΕ, οι δαπάνες για outsourcing υπηρεσιών και άλλα κόστη, τριπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια της διετίας 2009 – 2011.

Παρ’ όλες τις αντιξοότητες δεν διαπραγματευτήκαμε σε καμία περίπτωση την πρόσβαση των πολιτών στα φάρμακα, παρέχοντας τα φάρμακα μας στους ασθενείς στην Ελλάδα. Όμως θα είναι λάθος της Πολιτείας να εκλάβει αυτή τη στάση ως αδυναμία ή ως αποδοχή. Οι φαρμακευτικές εταιρείες παλεύουν να σταθούν στα πόδια τους, να κρατήσουν τις επενδύσεις τους, να στηρίξουν την απασχόληση. Όσο η κατάσταση δεν σταθεροποιείται σε ένα βιώσιμο επίπεδο, οι συνέπειες θα γίνονται πιο ορατές για όλους, για τις ίδιες τις επιχειρήσεις, για το κράτος και πάνω από όλα για την κοινωνία.

Γιατί αυτή η εμμονή στη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης, δεν θυσιάζει απλώς έναν δυναμικό και καινοτόμο κλάδο. Θυσιάζει τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια των πολιτών. Οι έρευνες που γίνονται τα τελευταία χρόνια τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εθνικό επίπεδο αποδεικνύουν σαφώς πως η κατάσταση της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα έχει επιδεινωθεί, ενώ το προσδόκιμο ζωής στη χώρα έχει μειωθεί κατά τρία χρόνια. Θέλουμε μια χώρα που βρίσκεται φέτος επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να έχει ασθενείς που δεν βρίσκουν τα φάρμακά τους; Θεωρώ πως ότι το όποιο «λίπος» υπήρχε στον τομέα του φαρμάκου, έχει πια καεί και με το παραπάνω. Αρχίζουμε πλέον τώρα να «τρώμε» και το κόκαλο, διότι καλούμαστε πλέον, μέσω της φαρμακευτικής δαπάνης, που αποτελεί το 1,2% του ΑΕΠ, να καλύψουμε το δημοσιονομικό κενό της χώρας.

Ι.Ε. Είστε από τους λίγους Έλληνες της φαρμακευτικής αγοράς που έχουν εργαστεί σε αντίστοιχους τομείς στο εξωτερικό. Ποιες είναι οι διαφορές πολιτικής των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων ως προς αυτές, ώστε να μην περιέλθουν στη δεινότητα των ελληνικών; Τι κινήσεις στρατηγικής πρέπει να ακολουθήσουμε για να αντέξει η αγορά του φαρμάκου στην Ελλάδα, καθώς, κακά τα ψέματα μια ακόμα πίεση και ανισορροπία θα επιφέρει σημαντικούς τριγμούς στο σύνολο της ελληνικής αγοράς;

Για τον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης, υπάρχουν μια σειρά από επιλογές που εφαρμόζονται σε όλο τον κόσμο: θετικές και αρνητικές λίστες φαρμάκων, χρήση γενοσήμων φαρμάκων, συμμετοχή του ασθενούς στο κόστος, κλειστοί προϋπολογισμοί, καθορισμός τιμών, rebates, συμφωνίες όγκου – τιμής και κατανομής ρίσκου. Στις περισσότερες ανεπτυγμένες χώρες, χρησιμοποιείται ένας συνδυασμός 3 ή 4 από αυτές τις επιλογές. Στην Ελλάδα προσπαθούμε να τα εφαρμόσουμε όλα μαζί χωρίς προγραμματισμό και χωρίς μελέτη επίπτωσης του κάθε μέτρου, και χωρίς βεβαίως να υπολογίσουμε και το «κούρεμα» των ομολόγων €1 δις που είχαν δεχθεί οι φαρμακευτικές εταιρείες, έναντι ανεξόφλητων οφειλών.

Μια από τις σημαντικότερες κινήσεις για να αντέξει η αγορά, αλλά και να προστατευθεί το επίπεδο υπηρεσιών προς τους πολίτες, είναι να αποσυνδεθεί ο στόχος της φαρμακευτικής δαπάνης από το ΑΕΠ. Το να θέτουμε ως όριο το 1% του ΑΕΠ σε μια οικονομία που συρρικνώνεται τα τελευταία 7 χρόνια, δεν είναι ρεαλιστικό με βάση τις ανάγκες των ασθενών. Εμείς υποστηρίζουμε την ανάγκη να τεθεί ένα «ταβάνι» το οποίο όμως θα πρέπει να υπολογίζεται είτε ως απόλυτος αριθμός σε ευρώ, είτε ως κατά κεφαλήν δαπάνη.

Επίσης, θα επαναλάβω την ανάγκη να αξιοποιηθεί η εξοικονόμηση πόρων από την αυξημένη χρήση γενοσήμων και off-patent φαρμάκων, ώστε να επιτρέπεται η έγκριση και η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα και να δημιουργείται έτσι κίνητρο για την έρευνα και ανάπτυξη.

Θα χρειαστούν, βεβαίως, και άλλες παρεμβάσεις και αποφάσεις, από την πλευρά τόσο της πολιτείας όσο και των φαρμακευτικών εταιρειών. Μεταξύ αυτών απαιτείται ένα ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, έλεγχοι στα στοιχεία της συνταγογράφησης, συχνοί και αξιόπιστοι έλεγχοι ποιότητας των φαρμάκων σε διαπιστευμένα εργαστήρια, θέσπιση μιας βιώσιμης κατώτατης τιμής ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα price dumping, τιμολόγηση των εκτός πατέντας βάσει νομοθεσίας, δυνατότητα συνταγογράφησης και με εμπορική ονομασία τουλάχιστον για ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων και ασθενών, π.χ. ρυθμισμένοι χρονίως πάσχοντες, νευρολογικές, ογκολογικές παθήσεις, βιολογικοί παράγοντες κ.ο.κ. Το σημαντικό είναι να μάθουμε να λειτουργούμε ως συνεργάτες και όχι ως αντίπαλοι. Η φαρμακοβιομηχανία όχι μόνο δεν είναι το πρόβλημα, αλλά αντίθετα μπορεί να αποτελέσει μέρος της λύσης για την εξυγίανση του τομέα της υγείας. Από κοινού οφείλουμε επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας στις ανάγκες των ασθενών και να διασφαλίσουμε ότι θα έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες θεραπείες. Μόνο σε αυτή την περίπτωση θα έχουμε επιτελέσει αμφότεροι το καθήκον μας.

Ι.Ε. Πριν από λίγους μήνες αναλάβατε το τιμόνι της AbbVie, μιας βιοφαρμακευτικής εταιρείας που προήλθε από το διαχωρισμό της Abbott Laboratories σε δύο ανεξάρτητες, ξεχωριστές εταιρείες. Θα θέλατε να μας αναλύσετε τη θέση της AbbVie στην ελληνική φαρμακευτική αγορά; Ποια είναι η κατεύθυνσή της και οι τομείς που έχει ρίξει βαρύτητα, δεδομένου ότι είναι μια καινοτόμος εταιρεία και ότι η καινοτομία είναι σε εμβρυακό στάδιο ακόμα στη χώρα μας;

Από τον Ιανουάριο του 2013 η AbbVie, είναι μία ανεξάρτητη, παγκόσμια βιοφαρμακευτική εταιρεία που εστιάζει στην ανάπτυξη προηγμένων θεραπειών για μερικές από τις πιο περίπλοκες και σοβαρές νόσους του κόσμου, όπως η Ρευματοειδής αρθρίτιδα, η Ψωρίαση, η Nόσος του Crohn, η Ελκώδης κολίτιδα, η νόσος του Πάρκινσον, ο HIV, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, η χρόνια νεφρική νόσος, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα κ.λπ. Παράλληλα, διαθέτουμε πάνω από 20 μόρια σε Φάση ΙΙ ή ΙΙΙ και εκατοντάδες διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε διαφόρους τομείς, όπως η Ηπατίτιδα C και η Ογκολογία.

Εκείνο που μας χαρακτηρίζει σε παγκόσμιο επίπεδο, όπου και απασχολούμε 25.000 εργαζομένους έχοντας παρουσία σε 170 χώρες, είναι το πάθος και η εστίαση στην επίτευξη του στόχου ως μιας καινοτόμου εταιρείας βιοτεχνολογίας, σε συνδυασμό με την τεχνογνωσία και την 125ετή εμπειρία ενός καταξιωμένου ηγέτη στο χώρο του φαρμάκου, που κατά τη γνώμη μου διαφοροποιεί την AbbVie στον φαρμακευτικό χώρο.

Αναζητώντας διαρκώς τη βαθιά κατανόηση των αναγκών των ασθενών, η AbbVie εστιάζει την ερευνητική της δραστηριότητα στην ανακάλυψη και κυκλοφορία ενός ευρέους φάσματος καινοτόμων και βιοτεχνολογικών σκευασμάτων με τη διεξαγωγή κλινικών μελετών σε όλο τον κόσμο όπως και στην Ελλάδα. Σε παγκόσμιο επίπεδο επενδύσαμε το 2013, το 16% των εσόδων μας σε Έρευνα & Ανάπτυξη, ενώ αναφορικά με την κλινική έρευνα στην Ελλάδα, διεκδικούμε το 10% των πόρων της AbbVie στην έρευνα και ανάπτυξη να επενδύεται στη χώρα μας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο τομέας της Ηπατίτιδας C, όπου πρόσφατα ανακοινώσαμε αποτελέσματα κλινικών μελετών Φάσης ΙΙΙ για το γονότυπο 1 του ιού στα οποία οι ασθενείς πέτυχαν παρατεταμένη ιολογική ανταπόκριση τη 12η εβδομάδα μετά τη θεραπεία (SVR12) σε ποσοστό μέχρι και 99% ανάλογα με τον υπότυπο. Τα δε ποσοστά επιτυχίας σε κιρρωτικούς ασθενείς ανέρχονται σε 92% με θεραπεία 12 εβδομάδων και 96% με θεραπεία 24 εβδομάδων.

Ενδεικτική, επίσης, του πόσο μεγάλη βαρύτητα δίνει η AbbVie στην καινοτομία και στην επιστημονική έρευνα, είναι η πρόσφατη ανάδειξή μας από το παγκοσμίως αναγνωρισμένο περιοδικό Science, ως μια εκ των κορυφαίων εργοδοτών στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της φαρμακοβιομηχανίας. Μια ιδιαίτερα σημαντική διάκριση δεδομένου του ότι η εταιρεία μας λειτουργεί λιγότερο από ένα χρόνο.

Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία της AbbVie στην Ελλάδα και την Κύπρο έχει στόχο να ανακαλύψει και να φέρει στους ασθενείς θεραπείες, που αντιμετωπίζουν το ανθρώπινο και το οικονομικό βάρος των περίπλοκων, ανεπίλυτων προβλημάτων υγείας και των χρόνιων νόσων, που στις μέρες μας αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του κόστους υγειονομικής περίθαλψης. Σίγουρα αυτή η στόχευση συνδέεται στενά με τις προκλήσεις και τις αλλαγές στο χώρο της υγείας. Ωστόσο, πιστεύω στην επιτυχία γιατί είμαστε μέλος μιας δυνατής παγκόσμιας ομάδας, με παράδοση, υψηλή τεχνογνωσία και πάνω από όλα, πάθος για καινοτομία. Με αυτά τα «όπλα» θα επιδιώξουμε να δημιουργήσουμε και να ανακαλύψουμε λύσεις που θα έχουν θετικό αντίκτυπο στις ζωές των ανθρώπων, στην Ελλάδα και παγκοσμίως.

Ι.Ε. Καινοτόμα φάρμακα εν μέσω οικονομικής κρίσης: Έχει γίνει πολύς λόγος και μεγάλος πόλεμος. Η αγορά μπήκε στον πάγο σχεδόν 2 χρόνια και οι ασθενείς σε μια εξαντλητική υπομονή και αναμονή. Ποια είναι η μεγάλη αλήθεια για τα καινοτόμα σκευάσματα; Γιατί να δώσει μια οικονομικά πιεσμένη κυβέρνηση την δυνατότητα σε κάθε ασθενή να έχει πρόσβαση σε αυτά; Θα αποφέρει μείωση στο συνολικό κόστος υγείας ένα νέο καινοτόμο σκεύασμα;

Τα καινοτόμα φάρμακα συμβάλλουν αποφασιστικά στην προστασία της υγείας και της ποιότητας ζωής των ασθενών. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι πριν από 100 χρόνια, το προσδόκιμο ζωής παγκοσμίως ήταν μόλις 47 έτη. Σήμερα, μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, αγγίζει τα 80 έτη. Ειδικά τον τελευταίο μισό αιώνα, το προσδόκιμο ζωής αυξήθηκε κατά 10 έτη. Και σε αυτό έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακάλυψη καινοτόμων θεραπειών, που αντιμετώπισαν μια σειρά από σοβαρές ασθένειες.

Το όφελος, όμως, αφορά και την οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, μέσω της μείωσης του κόστους της περίθαλψης. Έρευνα έχει δείξει ότι η χρήση καινοτόμων φαρμάκων για καρδιαγγειακά νοσήματα μειώνει τις μέρες νοσηλείας, με την εξοικονόμηση πόρων να είναι περίπου 3,7 φορές μεγαλύτερη από τα έξοδα για καινούρια φάρμακα. Παρόμοια αποτελέσματα ισχύουν και για άλλες νόσους, όπως Alzheimer’s, όπου η χρήση νέων φαρμάκων καθυστερεί την πρόοδο της νόσου και μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εισαγωγής σε ίδρυμα μετά από 2 χρόνια. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να προσεγγίζεται το φάρμακο ως ένα σοβαρό κεφάλαιο που εξοικονομεί καίριους πόρους και συμβάλλει στην υγιή γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση της παραγωγικότητας, περιορίζοντας το χρόνο απουσίας από την εργασία.

Τα καινοτόμα φάρμακα αποτελούν παράλληλα μοχλό και καταλύτη ανάπτυξης για τη χώρα, μέσω των επενδύσεων στην κλινική έρευνα και την παραγωγή. Γεγονός εξαιρετικά σημαντικό σε μία περίοδο οικονομικής κρίσης, όπως αυτή που διανύουμε. Είναι, επομένως, επιτακτική ανάγκη να προχωρήσουν άμεσα οι διαρθρωτικές αλλαγές που θα επιτρέψουν την εισαγωγή νέων καινοτόμων προϊόντων, διασφαλίζοντας τόσο την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες όσο και γενικότερα οφέλη για το σύστημα υγείας της χώρας.

Ι.Ε. Τι ακριβώς σημαίνει ο όρος βιοτεχνολογία στη φαρμακευτική, τι είναι τα βιο-φαρμακευτικά και καινοτόμα σκευάσματα και πως ωφελούνται από αυτά οι ασθενείς;

Η βιοτεχνολογία είναι η απόλυτη επιστήμη, που βασίζεται κατά κόρον στην καινοτομία, την έρευνα και την ανάπτυξη. Είναι μία σημαντική πηγή προόδου για τον άνθρωπο και οδηγεί σε αποτελεσματικές λύσεις ως προς την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ασθενειών. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα της βιοτεχνολογίας είναι ότι προσφέρει πολλές λύσεις στη διαγνωστική διαδικασία, φέρνοντας ταυτόχρονα επανάσταση στη θεραπεία πολλών ασθενειών.

Τα βιοτεχνολογικά φάρμακα αποτελούνται από μια πρωτεΐνη ή ένα πρωτεϊνικό μόριο και είναι πολύ διαφορετικά από τα συμβατικά φάρμακα μικρών μορίων, καθώς οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι μέχρι και χίλιες φορές μεγαλύτερες από ένα παραδοσιακό μικρό μόριο. Επιπλέον, δημιουργούνται από ζωντανά κύτταρα, αντίθετα με τα συμβατικά φάρμακα που κατασκευάζονται από ανόργανα χημικά στοιχεία. Το γεγονός αυτό κάνει την παραγωγή βιοτεχνολογικών φαρμάκων μία ιδιαιτέρως δύσκολη, χρονοβόρα και ακριβή διαδικασία.

Η πρόοδος στον τομέα της βιοτεχνολογίας είχε ως αποτέλεσμα την ανακάλυψη πολύτιμων θεραπευτικών προσεγγίσεων, που αυξάνουν ποσοτικά και ποιοτικά την επιβίωση του ασθενούς. Εκατομμύρια ασθενείς στον κόσμο απολαμβάνουν καλή υγεία και μακροζωία. Θα πρέπει, λοιπόν να εργαστούμε όλοι, ώστε και οι Έλληνες ασθενείς να αποκτήσουν την πρόσβαση που δικαιούνται στις συγκεκριμένες θεραπείες.

Ι.Ε. Ποια είναι η σχέση των καινοτόμων φαρμάκων με την εξατομικευμένη θεραπεία;

Ο όρος «εξατομικευμένη θεραπεία» αναφέρεται στη χρήση των γενετικών δεδομένων ενός ασθενούς ή ενός ατόμου γενικότερα, για την καλύτερη χορήγηση θεραπευτικής αγωγής ή για να εξακριβωθεί η προδιάθεση σε μια συγκεκριμένη γενετική νόσο. Τα τελευταία χρόνια, με τη βοήθεια της αποκρυπτογράφησης του ανθρώπινου γονιδιώματος, οι επενδύσεις στο χώρο της βιοτεχνολογίας έχουν προάγει την καινοτομία, με την παραγωγή μοναδικών προοδευτικών και εξατομικευμένων θεραπευτικών σχημάτων, που έχουν καταφέρει να καθυστερήσουν ή εξαλείψουν σπάνιες, θανατηφόρες και χρόνιες παθήσεις.

Στη διάρκεια της περασμένης δεκαετίας, είδαμε μια πραγματική έκρηξη καινοτόμων θεραπειών, που δημιούργησαν θετικές προσδοκίες στην επιστημονική κοινότητα και έδωσαν ελπίδα σε χιλιάδες ανθρώπους. Το όφελος όμως δεν αφορά μόνο τους ασθενείς, αλλά το σύνολο του συστήματος.

Ι.Ε. Ιατρικός Τουρισμός: σύμφωνα με τα νέα δεδομένα θα μπορούσε να γίνει ένας σημαντικός πνεύμονας για την οικονομία της χώρας. Ωστόσο, όπως όλα δείχνουν δεν είμαστε ακόμα έτοιμοι να τον θέσουμε σε εφαρμογή. Ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι ανάγκες της Ελλάδος για να καταφέρει να ασχοληθεί σοβαρά με αυτό τον τομέα και πως μπορούν να συμβάλλουν σε αυτό οι φαρμακευτικές εταιρείες;

Ο ιατρικός τουρισμός είναι μία νέα οικονομική δραστηριότητα, που παρουσιάζει ταχύτατη ανάπτυξη παγκοσμίως, περιλαμβάνοντας την παροχή υπηρεσιών ιατρικής φροντίδας, πρόληψης, διάγνωσης κτλ., σε επισκέπτες με προβλήματα υγείας, παράλληλα με την επιλογή των διαδεδομένων τουριστικών υπηρεσιών, όπως η διαμονή, εστίαση, μεταφορά κτλ.

Η Ελλάδα έχει τις δυνατότητες να αναπτύξει αυτή τη δραστηριότητα, εμπλουτίζοντας το τουριστικό προϊόν της. Μπορεί να καταστεί ανταγωνιστικός προορισμός, αξιοποιώντας το μεσογειακό κλίμα και περιβάλλον της, την υγιεινή κουζίνα, την πολιτιστική κληρονομιά και το υψηλό επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού της. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε πρόσφατη σχετική ημερίδα, η Ελλάδα μπορεί μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια να προσελκύσει 100.000 ασθενείς, με οικονομικό όφελος άνω των 400 εκατ. ευρώ, ενώ σε ορίζοντα δεκαετίας, οι αριθμοί αυτοί μπορούν να τετραπλασιαστούν. Βεβαίως, για να πραγματοποιηθούν αυτές οι προβλέψεις, χρειάζεται κοινή προσπάθεια και συντονισμός μεταξύ της Πολιτείας, των τουριστικών επιχειρηματιών και βεβαίως της ιατρικής κοινότητας και ευρύτερα των εμπλεκόμενων στο χώρο της υγείας. Χρειάζεται επένδυση σε υποδομές, αλλά και ένα σαφές και σταθερό νομοθετικό πλαίσιο, που θα ενθαρρύνει την ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών.

Εξίσου σημαντικός αναπτυξιακός μοχλός για την Ελλάδα μπορεί να είναι και η ανάπτυξη του τομέα της κλινικής έρευνας. Σήμερα, η επένδυση στην κλινική έρευνα που διεξάγεται από Έλληνες επιστήμονες, αγγίζει τα 100 εκατ. ετησίως. Αυτό το ποσό μπορεί να τριπλασιαστεί ή και να τετραπλασιαστεί, μέσα από εστιασμένη προσπάθεια. Η κλινική έρευνα μπορεί να ενισχύσει την εθνική οικονομία με την εισροή σημαντικών κεφαλαίων από το εξωτερικό, με την εισαγωγή ερευνητικής τεχνογνωσίας, με τη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και με τη διαρκή εκπαίδευση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Είναι επομένως ένας τομέας στον οποίο αξίζει να επενδύσουμε σοβαρά ως χώρα.

Λίγα λόγια για τον Πασχάλη Αποστολίδη

Ο κ. Πασχάλης Αποστολίδης έχει σπουδάσει Χημεία (B.Sc), Οικονομική Γεωγραφία (B.A.) και Φαρμακευτική Χημεία (Grad.Diploma) στον Καναδά και έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στην Περιβαλλοντολογική Χημεία (MSc), στο Πανεπιστήμιο Stratchlyde της Γλασκώβης.

Στην Abbott ξεκινά το 1986 στον κλάδο Διαγνωστικών στη θέση του Product Specialist. Το 1990 βρίσκεται στο Delkenheim της Γερμανίας σε θέση ευθύνης για την Ευρώπη στομάρκετινγκ. Κατά τη διετία 1996-1997 αναλαμβάνει Διευθυντής Marketing του κλάδου Διαγνωστικών.

Το 1997 μετακινείται στο Φαρμακευτικό κλάδο στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στοΣικάγο, ΗΠΑ, ως μέλος της Αbbott International–European HQ Operations με τον τίτλο του Εμπορικού Διευθυντή για την Ευρώπη.

Από το 2001 μέχρι το τέλος του 2012 κατείχε τη θέση του Διευθύνοντα Συμβούλουτης εταιρείας Abbott Laboratories (Ελλάς) για την Ελλάδα και Κύπρο.

Από τον Ιανουάριο του 2013 ο Π. Αποστολίδης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της AbbVie, μιας βιοφαρμακευτικής εταιρείας που προήλθε από το διαχωρισμό της Abbott Laboratories σε δύο ανεξάρτητες εταιρείες και διατηρεί στο χαρτοφυλάκιό της τα καινοτόμα φάρμακα για σοβαρά και χρόνια νοσήματα.

Είναι Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της Pharmaceutical Research & Manufacturers of America (PhRMA) καθώς και Πρόεδρος της Φαρμακευτικής Επιτροπής (Pharmaceutical Committee) του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου (ΑmChAM).

Ανθή Αγγελοπούλου