Ηλίας Γομάτος: ό,τι κάνουμε για μια ζωή

Τα τελευταία χρόνια ακούμε συχνά για τους μοριακούς ελέγχους αίματος, τον προγεννητικό έλεγχο, τον έλεγχο ιστοσυμβατότητας, τον έλεγχο για κληρονομικές ασθένειες και τη γενετική ταυτοποίηση. Όροι για τους οποίους έχουμε περίπου μια ιδέα τι είναι, δεν γνωρίζουμε ωστόσο πως γίνονται. Τη διαδικασία καθώς τους λόγους ύπαρξης τέτοιων προϊόντων, μας εξηγεί ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας SafeBlood BioAnalytica, κος Ηλίας Γομάτος.

Η SafeBlood BioAnalytica είναι διανομέας Βιοτεχνολογίας, προσφέροντας λύσεις, υπηρεσίες και εξειδικευμένα προϊόντα για την Μοριακή Διάγνωση και την έρευνα. Ποιο είναι δηλαδή το ακριβές αντικείμενό της;

Η.Γ. Η εταιρεία δεν είναι τίποτε άλλο από το προσωπικό που την αποτελεί, τους κατασκευαστές Οίκους που την εμπιστεύονται και τους πελάτες που την προτιμούν. Το ιδιαίτερα καταρτισμένο και εξειδικευμένο προσωπικό μας (επιστήμονες εφαρμογών, τεχνικοί εγκαταστάσεων και υποστήριξης) έχει ως καθημερινό αντικείμενο την εξεύρεση νέων πρωτοποριακών λύσεων για την κάλυψη των αναγκών στα σύγχρονα Διαγνωστικά και Ερευνητικά Εργαστήρια. Από τη διαδικασία αυτή έχουν προκύψει λύσεις όπως η υποστήριξη του Μοριακού Ελέγχου του Αίματος που μεταγγίζεται, η ταυτοποίηση και σταδιοποίηση μορφών καρκίνου καθώς και η επιλογή της βέλτιστης εξατομικευμένης θεραπείας, ο έλεγχος της Γενετικής Ταυτότητας και η Νουκλεοτιδική Ανάλυση του συνόλου του DNA ενός ανθρώπου (Next Generation Sequencing).

Πως γίνεται για παράδειγμα ο Μοριακός Έλεγχος του αίματος;  

Η.Γ. Ο Αιμοδότης πηγαίνει στην Αιμοδοσία της Κορίνθου για παράδειγμα. Εκεί μετά από ειδική συνέντευξη / ερωτηματολόγιο από τον υπεύθυνο Ιατρό δίνει μια μονάδα (έναν ασκό) ολικό Αίμα ή Αιμοπετάλια. Παράλληλα κρατιούνται και ειδικά σωληνάρια με αίμα για περαιτέρω εξέταση. Ο ασκός του Αίματος θα προχωρήσει στα στάδια σήμανσης επεξεργασίας / διαχωρισμού, ενώ τα ειδικά σωληνάρια θα χρησιμοποιηθούν για την διαπίστωση / επιβεβαίωση της Ομάδας Αίματος του Αιμοδότη, τον ορολογικό έλεγχο για Ηπατίτιδα, AIDS, Σύφιλη και HTLV.

Λόγω του ότι έχει διαπιστωθεί ένα κενό ασφαλείας στον ορολογικό έλεγχο (η τεχνολογία αυτή δεν επιτρέπει την διαπίστωση σύντομα μετά την μετάδοση της ύπαρξης ενός από τους ιούς) και η επιστημονική κοινότητα δημιούργησε την Τεχνολογία του Μοριακού Ελέγχου. Σύμφωνα με αυτήν αντί να ψάχνουμε στο αίμα του Αιμοδότη την ύπαρξη αντισωμάτων κατά του ιού, ψάχνουμε DNA ή το RNA του ίδιου του ιού και μάλιστα με ασύλληπτη ευαισθησία. Οι δύο Τεχνολογίες (Ορολογικός και Μοριακός) θεωρούνται συμπληρωματικές και γι’ αυτό συνυπάρχουν στην Αιμοδοσία.

Για τους λόγους αυτούς συνεχίζοντας το παράδειγμα του Αιμοδότη που έδωσε αίμα στην Κόρινθο, ένα σωληνάκι με λίγο αίμα για το Μοριακό Έλεγχο, θα ταξιδέψει τάχιστα προς την Αθήνα και συγκεκριμένα προς το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (ΕΚΕΑ) με διαπιστευμένο όχημα και διαπιστευμένο οδηγό/ μεταφοράς. Εκεί το προσωπικό του Κέντρου Μοριακού Ελέγχου θα τοποθετήσει το σωληνάκι με το αίμα του Αιμοδότη στο ρομπότ Μοριακού Ελέγχου TIGRIS και σε λίγες ώρες αφού ελεγχθεί για τους ιούς HIV-1, HCV και HBV, η Αιμοδοσία της Κορίνθου θα έχει ειδοποιηθεί για το εάν το αίμα του Αιμοδότη είναι ασφαλές για μετάγγιση ή θα πρέπει να απορριφθεί και ο Αιμοδότης να υποβληθεί σε περαιτέρω ελέγχους.

 Τι σημαίνει Μοναδιαίος Δότης;

Η.Γ. Στο παρελθόν όταν δεν υπήρχαν ρομπότ, διαδικασίες και αυτοματισμοί στους ελέγχους, δεδομένου ότι ο αριθμός Αιμοδοτών είναι σε ένα Κέντρο Αιμοδοσίας σημαντικός, οι τότε επιστήμονες επέλεξαν να ανακατεύουν πολλά δείγματα Αιμοδοτών μαζί να τα ελέγχουν ως ένα δείγμα και εάν το ένα δείγμα έβγαινε θετικό τότε με νέο γύρο εξετάσεων έλεγχαν ένα -ένα τα δείγματα να βρουν ποιο ήταν το θετικό.

Ήταν βέβαια εν γνώσει των επιστημόνων τότε ότι ο τρόπος / η διαμόρφωση ελέγχου είχε σημαντικά προβλήματα στην ευαισθησία και δυσκολίες στη διαδικασία ελέγχου. Όμως τότε – 15 χρόνια πριν, περίπου - δεν υπήρχε άλλη λύση. Με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών όπως η ΤΜΑ της τότε CHIRON τώρα NOVARTIS DIAGNOSTICS, παράλληλα με την χρήση ρομποτικών συστημάτων όπως το TIGRIS επέτρεψε στις Αιμοδοσίες παγκοσμίως να εφαρμόσουν τον Μοριακό Έλεγχο σε διαμόρφωση Μοναδιαίου/Ατομικού ελέγχου πετυχαίνοντας ομαλές διαδικασίες ελέγχου αλλά κυρίως υψηλότατη ευαισθησία και ειδικότητα, σώζοντας και άλλες ζωές, εξασφαλίζοντας καλύτερα την ποιότητα του Αίματος προς Μετάγγιση.

 Ποιοι είναι οι πελάτες της εταιρίας και τι ακριβώς παίρνει ο καθένας από αυτήν;

Η.Γ. Πελάτες της εταιρείας μας είναι:

• τα Κέντρα Μοριακού Ελέγχου Μεταγγιζόμενου Αίματος τα οποία υποστηρίζουμε με τα συστήματα Novartis Tigris/ Procleix Ultrio για τους ιούς HIV-1, HCV, HBV και Procleix WNV για τον ιό του Δυτικού Νείλου
• οι Αιμοδοσίες της χώρας με τα υπεραυτόματα συστήματα ανάλυσης ομάδων Αίματος Immucor Neo και Immucor Echo
• οι Αιμοδοσίες της χώρας με τα πρωτοποριακά συστήματα αδρανοποίησης Παθογόνων Intercept Plasma, Intercept Platelets και σύντομα Intercept Red Cells που πρακτικά “αποστειρώνουν” το αίμα σταματώντας τις νέες γνωστές και άγνωστες απειλές κατά τη μετάγγιση
• τα Κέντρα Αναφοράς με τα συστήματα Μοριακής Διάγνωσης, Τυποποίησης, Ανάλυσης του οίκου Qiagen
• τα Εργαστήρια Μοριακής Ανάλυσης Γονιδιώματος με τα συστήματα πλήρους Ανάλυσης επόμενης γενιάς της Illumina για περιπτώσεις όπως ό καρκίνος του Μαστού και ο καρκίνος των Πνευμόνων
• τα Ερευνητικά Εργαστήρια με πλειάδα προϊόντων οίκων όπως η Qiagen, η Lonza κτλ
• τα Εργαστήρια Γενετικής Ανάλυσης καρκίνου με προϊόντα Ipsogen, Qiagen
• τα Εργαστήρια Ανοσοφαινοτυπικής Ανάλυσης με τα προϊόντα και τους αναλυτές Κυτταρομετρίας Ροής Becton Dickinson
• τα Παθολογοανατομικά Εργαστήρια ανάλυσης βιοψιών με προϊόντα και αναλυτές Biogenex
• τα Εργαστήρια Κυτταρογενετικής με τα προϊόντα Προγεννητικού Χρωμοσωμικού Ελέγχου και Χρωμοσωμικού Ελέγχου Καρκίνου FISH της Abbott Molecular

Κοινός παρονομαστής σε όλες τις ειδικότητες των πελατών με τους οποίους συνεργαζόμαστε είναι η παροχή λύσεων υπερυψηλής ευαισθησίας και αποτελεσματικότητας στις απαιτήσεις σχετικά με την Υγεία, τη Διάγνωση και τη Θεραπεία, τη Βιοτεχνολογία και την Έρευνα.

 Για να εργαστεί κάποιος στην εταιρεία τι γνώσεις πρέπει να έχει;

Η.Γ. Ανάλογα με τη θέση που καλείται ο εργαζόμενος να απασχοληθεί διαφέρουν οι απαιτήσεις. Έτσι στο Τμήμα Επιστημονικών Εφαρμογών – Επιστημονικής Υποστήριξης απαιτείται τίτλος σπουδών Βιολογικών Επιστημών και κατά προτίμηση μεταπτυχιακός Τίτλος, στο Τμήμα Τεχνικών Εγκαταστάσεων & Υποστήριξης απαιτείται ο τίτλος Μηχανικού Βιοιατρικής Τεχνολογίας και στο Τμήμα Πωλήσεων απαιτείται και πάλι τίτλος σπουδών στις Βιολογικές Επιστήμες. Βέβαια λόγω των απαιτητικών καθηκόντων τους οι εργαζόμενοι της εταιρείας μας πρέπει να ολοκληρώσουν με επιτυχία εντατικά προγράμματα εκπαίδευσης από τους οίκους που μας προμηθεύουν τα αντίστοιχα προϊόντα. Για παράδειγμα, οι Μηχανικοί Βιοιατρικής Τεχνολογίας που υποστηρίζουν τα συστήματα Μοριακού Ελέγχου περνούν εντατική εκπαίδευση διάρκειας 7 εβδομάδων στο San Francisco και στη συνέχεια εξαντλητικές εξετάσεις πριν πετύχουν την επάρκεια Μηχανικού Υποστήριξης με βεβαίωση του κατασκευαστή.

 Από πότε είναι στην αγορά και πόσο εργατικό δυναμικό αριθμεί;

Η.Γ. Η SafeBlood BioAnalytica είναι προϊόν της συγχώνευσης των εταιριών SafeBlood με παρουσία στην αγορά από το 2000 και της BioAnalytica με παρουσία από το 1992. Το προσωπικό της εταιρείας μας αριθμεί 57 άτομα. Η εταιρεία τηρεί την από 18μηνου δέσμευσή της προς τους εργαζομένους της για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας τους, παρά την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας. Το καλό εργασιακό κλίμα στην εταιρία μας αντανακλάται, μεταξύ άλλων, στην αύξηση του κύκλου εργασιών για το 5μηνο του 2013 κατά μέσο ποσοστό 10% και σε αντιδιαστολή με τη μείωση των προϋπολογισμών των πελατών μας όπως καταγράφεται στα Μέσα Ενημέρωσης σχετικά με την Υγεία.

 Ποιες είναι οι γνώσεις σας σχετικά με το αντικείμενο και πόσα χρόνια ασχολείστε με αυτό;

Η.Γ. Η τυπική μου εκπαίδευση είναι το πτυχίο Βιολογίας από το Πανεπιστήμιο Αθηνών με εξειδίκευση στη Μοριακή Βιολογία. Βέβαια θεωρώ ιδιαίτερα σημαντική τη συνεχή εμπλοκή μου στο χώρο της Διάγνωσης και της Έρευνας και του σημαντικού αριθμού εκπαιδεύσεων και πιστοποιήσεων που έχω λάβει (π.χ. πιστοποίηση Μοριακού Ελέγχου Μεταγγιζόμενου Αίματος από την Chiron/Novartis) τα τελευταία 20 χρόνια. Βλέπετε το προσωπικό και τα στελέχη της εταιρίας μας, με τη συνεχή αλληλεπίδρασή τους με τους πελάτες, τις συνεχείς εκπαιδεύσεις από τις εταιρίες καταφέρνουμε να γινόμαστε “μέλη” των επιστημονικών ομάδων των εργαστηρίων προσφέροντας την επιστημονική και τεχνική υποστήριξη που χρειάζονται.

 Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το μέλλον στους μοριακούς ελέγχους. Υπάρχουν στατιστικά στοιχεία από τις χώρες που τον χρησιμοποιούν περισσότερο από εμάς. Στη χώρα μας τι απόδοση έχει όσο χρόνια υφίσταται;

Η.Γ. Η χώρα μας ξεκίνησε το Μοριακό Έλεγχο στο μεταγγιζόμενο Αίμα αργότερα από άλλα Ευρωπαϊκά Κράτη. Απέφυγε όμως έτσι όλες τις “παιδικές ασθένειες” των άλλων κρατών εφαρμόζοντας με εξαιρετική επιτυχία και θεαματικά αποτελέσματα τον υπερευαίσθητο Μοριακό Έλεγχο Μοναδιαίου / Ατομικού Δότη για τους ιούς HIV, HCV και HBV.

Από τις ανακοινώσεις του Συντονιστικού Κέντρου Αιμοεπαγρύπνησης και τις δημοσιεύσεις επιστημονικών ομάδων της χώρας μας προκύπτει ότι μέσω της εφαρμογής του Μοριακού Ελέγχου ULTRIO/Novartis σε Μοναδιαίο Δότη έχουν εντοπισθεί στα Κέντρα που υποστηρίζει η εταιρία μας 10 μονάδες Αίματος μολυσμένες με ιό HIV, 22 μονάδες μολυσμένες με ιό HCV, 535 μονάδες μολυσμένες με ιό HBV και 19 μονάδες μολυσμένες με ιό του Δυτικού Νείλου σε συνολικά περίπου 3 εκατομμύρια μονάδες αποφεύγοντας μόλυνση περίπου 1.800 συνανθρώπων μας. Συγκρίσιμα αποτελέσματα αναφέρονται σε όλες τις χώρες που εφαρμόζουν την τεχνική μας λαμβάνοντας βέβαια υπ’ όψιν την ενδημικότητα της Ηπατίτιδας Β για παράδειγμα (υψηλή στη χώρα μας), τις κοινωνικές συνθήκες (σοβαρή αύξηση της παρουσίας του HIV ιού τα τελευταία χρόνια) και επιδημίες (όπως αυτή του ιού του Δυτικού Νείλου που από το 2010 ταλαιπωρεί και τη χώρα μας).

Το μέλλον επιφυλάσσει με βεβαιότητα επέκταση της γκάμας των ιών που περιλαμβάνονται στον Μοριακό Έλεγχο για την επίτευξη ακόμα ασφαλέστερων μεταγγίσεων σε συνδυασμό με διαδικασίες αδρανοποίησης των άγνωστων παθογόνων όπως οι Intercept της Cerus που υποστηρίζει η εταιρεία μας.

Μαζί με αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις εφαρμογές Μοριακής Διάγνωσης για την έγκαιρη Διάγνωση και Τυποποίηση του καρκίνου, για την μέτρηση ιϊκού φορτίου σε ασθενείς με AIDS, Ηπατίτιδα κτλ. για την ανάλυση γονιδίων και χρωμοσωμάτων καθώς και την πλήρη ανάλυση του προφίλ του DNA ενός προσώπου. Όλα αυτά θα εφαρμοστούν χωρίς αμφιβολία στην καθημερινή Διάγνωση και Θεραπεία Ασθενειών με αποτέλεσμα την καλύτερη Υγεία και μάλιστα με χαμηλότερο κόστος!

Τα στελέχη και οι συνεργάτες της εταιρείας μας προσπαθούν καθημερινά για να βοηθήσουν προς την κατεύθυνση αυτή.

Εμείς απλά να σημειώσουμε ότι η SafeBlood BioAnalytica, η οποία έχει λάβει πιστοποιητικά ποιότητας σύμφωνα με τα πρότυπα EN ISO 9001:2008 και ISO13485:2003, διαθέτει εγκαταστάσεις στην Αθήνα, στη Βόρεια Ελλάδα (Θεσσαλονίκη) και στην Κρήτη (Ηράκλειο).