Πρώτη τυχαιοποιημένη μελέτη στοχευμένων φαρμάκων για όλους τους τύπους καρκίνου
Ένα ακόμη βήμα στο δρόμο για την εξατομίκευση της ιατρικής στον τομέα του καρκίνου, όπου η θεραπεία είναι με βάση τα επιμέρους μοριακά χαρακτηριστικά των όγκων και όχι την πρωτογενή μορφή τους, θα παρουσιαστούν στο 2013 Ευρωπαϊκό Ογκολογικό Συνέδριο (ECC2013), το οποίο ξεκινά την Παρασκευή 27 Σεπτεμβρίου στο Άμστερνταμ, Ολλανδία.
Σύμφωνα με το Δρ Christophe Le Tourneau, επικεφαλής της Φάσης Ι του Προγράμματος στο Institut Curie, Paris, France, η μελέτη Shiva είναι ουσιαστικά η πρώτη τυχαιοποιημένη μελέτη στην οποία θα δούμε την έκβαση της θεραπείας των ασθενών που επιλέχθηκαν, σύμφωνα με τις ατομικό μοριακό προφίλ του όγκου του κάθε ατόμου ξεχωριστά. Είναι επίσης η πρώτη μελέτη για όλους τους τύπους καρκίνου. Περίπου το 40% των ασθενών που έλαβαν μέρος σε αυτήν έχουν μοριακές ανωμαλίες οι οποίες δεν μπορούν να στοχευθούν με τα υπάρχοντα φάρμακα.
Μέχρι σήμερα, 320 ασθενείς από επτά ολοκληρωμένα αντικαρκινικά κέντρα σε όλη τη Γαλλία έχουν συμπεριληφθεί σε αυτή τη φάση ΙΙ της μελέτης, εκ των οποίων 60 έχουν τυχαιοποιθεί. Στο πρώτο σκέλος, οι ασθενείς έλαβαν τη χημειοθεραπεία που θα ελάμβαναν εάν δεν είχαν συμμετοχή στη μελέτη. Όλοι οι ασθενείς είχαν υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό καρκίνο ο οποίος παρέμενε απαθής στην καθιερωμένη θεραπεία τους. «Στόχος μας είναι αυτοί οι 60 να γίνουν 200," λέει ο Δρ Le Tourneau, και συνεχίζει. "Αν και για το 40% των 320 αυτών ογκολογικών ασθενών υπάρχει στοχευμένη θεραπεία, μερικοί ωστόσο είναι ακόμα στη χημειοθεραπεία, η οποία ξεκίνησε κατά το χρόνο της βιοψίας και ως εκ τούτου θα πρέπει να τυχαιοποιηθούν αργότερα. Επειδή ψάχνουμε αποτελεσματικές θεραπείες σε διαφορετικά είδη όγκων, έχουμε αποκλείσει τη συμπερίληψη ενός συγκεκριμένου τύπου όγκου, και αυτό φέρνει τον αριθμό των ασθενών που τυχαιοποιήθηκαν σε πάνω από 20% του συνόλου. Έχουμε επιτρέψει επίσης την ένταξη των ασθενών με σπάνιες όγκους».
Προκαταρκτικά αποτελέσματα της μελέτης σκοπιμότητας, που θα παρουσιαστεί στο συνέδριο, αποδεικνύουν ότι αυτή η προσέγγιση λειτουργεί, λένε οι ερευνητές. Ο απώτερος στόχος της φάσης ΙΙ είναι να δούμε αν η επιλογή των φαρμάκων που στοχεύουν τα συγκεκριμένα μοριακά προφίλ των όγκων θα βελτιώσουν τα αποτελέσματα για τους ασθενείς.
Μόλις οι 100 πρώτοι ασθενείς συμπεριλήφθηκαν στη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν την σκοπιμότητα της βιοψίας μιας μετάστασης, δεδομένου ότι το μοριακό προφίλ του πρωτογενούς όγκου μπορεί να μην είναι το ίδιο με εκείνο που διαπιστώθηκε σε μια μετάσταση. Θα διερευνηθεί επίσης η ποιότητα των διαθέσιμων δειγμάτων όγκου, η αναλογία για την οποία μια μοριακή ανωμαλία μπορεί να τυχαιοποιηθεί και για την οποία υπάρχει στοχευμένη θεραπεία και το χρονικό πλαίσιο που απαιτείται για τη δημιουργία προφίλ του όγκου.
"Οι πρόσφατες εξελίξεις στη διαγνωστική μας επέτρεψαν να διαπιστωθεί το μοριακό προφίλ των όγκων σε ένα χρονικό πλαίσιο το οποίο είναι συμβατό με την καλή κλινική φροντίδα, αλλά πρέπει αυτό να το επαληθεύσει και η μελέτη μας», λέει ο Δρ Le Tourneau.
«Η ιστορία του καρκίνου του μαστού αλλάζει με την ανακάλυψη του ρόλου που διαδραματίζει το ErB2/HER2 γονίδιο, το οποίο είναι ενισχυμένο μέχρι και στο 20% των καρκίνων του μαστού. Και τώρα ξέρουμε ότι η τραστουζουμάμπη, ένα από τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα σκευάσματα σε στοχευμένες θεραπείες κατά του καρκίνου, η οποία στοχεύει και σε αυτό το γονίδιο, είναι αποτελεσματική σε πολλά είδη καρκίνου και όχι μόνο στο στήθος, ειδικά όταν το ERBB2/HER2 γονίδιο ενισχύεται ή όταν μεταλλαχθεί», λέει ο δρ Le Tourneau. «Γνωρίζουμε επίσης ότι η έκβαση των αποτελεσμάτων των ασθενών στις λίγες μελέτες μέχρι σήμερα, όπου η επιλογή της θεραπείας βασίζεται σε μια μοριακή ανωμαλία, είναι καλύτερη από εκείνες όπου η θεραπεία δεν ταιριάζει με την ανωμαλία. Αυτό που έλειπε μέχρι σήμερα είναι μια ιστολογική ανεξάρτητη μελέτη που να συγκρίνει τη μοριακά στοχευμένη θεραπεία με τη συμβατική θεραπεία, και αυτός είναι ο λόγος που ξεκινήσαμε τη μελέτη SHIVA».
«Ένα θετικό αποτέλεσμα θα συνεπάγεται την ανάγκη να γίνουν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τα φάρμακα του καρκίνου αναπτύσσονται και δοκιμάζονται σε ασθενείς. Αλλά αυτό θα αποτελέσει μια νέα και δύσκολη πρόκληση», επισημαίνει.
Προς το παρόν δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων σε ασθενείς με την ίδια μοριακή ανωμαλία, αλλά διαφορετικούς τύπους όγκων, και υποψιαζόματε ότι μια θεραπευτική δράση δεν θα εξαρτάται από την παρουσία μιας ενιαίας μοριακής ανωμαλίας, αλλά ίσως σε αρκετές. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι το πιθανότερο είναι ότι, στο μέλλον, η θέση του όγκου και η ιστολογική εξέταση δεν θα είναι πλέον τα κύρια κριτήρια για τη συνταγογράφηση αλλά η βιολογία του όγκου θα είναι ο αποφασιστικός παράγοντας », λέει ο Δρ Le Tourneau. “Ένα θετικό αποτέλεσμα από τη δοκιμή μας θα ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός στο δρόμο για την εξατομικευμένη ιατρική”.
Ο Καθηγητής Cornelis van de Velde και Πρόεδρος της ECCO, δήλωσε: «Αυτή η πρωτοποριακή τυχαιοποιημένη μελέτη είναι πολύ συναρπαστική δεδομένου ότι αυτός είναι ο τρόπος για να εξατομικεύουν τη θεραπεία. Έχουμε ήδη μετακινηθεί από εμπειρική σε στρωματοποιημένη θεραπεία, και τώρα μπορούμε να προσφέρουμε στους ασθενείς εξατομικευμένη θεραπεία η οποία βασίζεται στην κατανόηση των ειδικών μοριακών προφίλ των όγκων τους, προκειμένου να επιλέξουν οι γιατροί τους τα φάρμακα που στοχεύουν στο συγκεκριμένο προφίλ. Το μέσο για τον καθορισμό των επιμέρους μοριακών προφίλ των όγκων θα είναι άμεσα διαθέσιμο σε χαμηλό κόστος στα επόμενα χρόνια, καθώς και η ενσωμάτωση της βιοψίας με βάση μοριακό προφίλ με τα ατομικά χαρακτηριστικά των ασθενών η οποία θα επιτρέψει τη διάγνωση ακρίβειας που πρέπει να μεταφραστεί σε ακρίβεια εξατομικευμένης θεραπείας».
Ανθή Αγγελοπούλου