Η αξιολόγηση των υπηρεσιών υγείας και η χαρτογράφηση του ταξιδιού των ασθενών με καρκίνο του μαστού στο Εθνικό Σύστημα Υγείας αναλύθηκε εκτενώς με βάσει την έρευνα που έκανε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγκεκριμένα το Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας από την Επίκουρη Καθηγήτρια κα Δάφνη Καϊτελίδου.

Στη έρευνα έλαβαν μέρος 86 ασθενείς με καρκίνο του μαστού από 2 μεγάλα νοσοκομεία της χώρας μας και η διάρκεια της ήταν 5 μήνες. Σκοπός της μελέτης ήταν να αναδειχθούν τα προβλήματα των ασθενών με καρκίνο του μαστού με στόχο να βελτιωθούν οι πρακτικές και να διαμορφωθούν προτάσεις για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.

Σύμφωνα με την έρευνα οι άξονες αξιολόγησης των συστημάτων υγείας είναι 5 και αφορούν:

Δικαιώματα Ασθενών (175 βαθμοί)

2) Προσβασιμότητα- Χρόνοι Αναμονής (250 βαθμοί)

3) Αποτελεσματικότητα -Εκβάσεις (300 βαθμοί)

4) Εύρος Παρερχομένων Υπηρεσιών (175 βαθμοί)

5) Φαρμακευτική Φροντίδα – Πρόσβαση σε καινοτόμα προϊόντα (100 βαθμοί)

               ΣΥΝΟΛΙΚΑ= 1.000 Βαθμοί

Η χαρτογράφηση της διαδρομής των ασθενών με καρκίνο του μαστού διαθέτουν μια αλληλουχία βημάτων μεταξύ δύο σημείων.

Μέσω της χαρτογράφησης της διαδρομής του ασθενή στο σύστημα υγείας, εντοπίζονται:

Συμφορήσεις και περιορισμοί του συστήματος υγείας,

Περιττά βήματα της διαδρομής των ασθενών που συνδέονται με επικαλύψεις ενεργειών, καθυστερήσεις, αναμονές και λάθη

Καθορισμός των διαδικασιών που πρέπει να ανασχεδιαστούν, παρέχοντας δυνατότητα για απλούστευσή τους

Οι παράγοντες επηρεασμού των ασθενών ως προς την ικανοποίηση τους από το σύστημα είναι πρώτα από όλα ο χρόνος αναμονής στις υπηρεσίες υγείας, η μικρή διάρκεια της επίσκεψης του, ο μεγάλος χρόνος αναμονής για χημειοθεραπεία. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες απαντήσεις των ογκολογικών ασθενών είναι πολύ ικανοποιημένοι αν ο χρόνος αυτός είναι μικρότερος των 15 λεπτών ενώ, νιώθουν μεγάλη δυσαρέσκεια για την αναμονή της μισής ώρας.

Από τη Διεθνή εμπειρία όσο πιο λίγος είναι ο χρόνος αναμονής του ασθενούς στο νοσοκομείο τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό θνησιμότητας ενώ υπάρχει και εξοικονόμηση στο σύστημα υγείας.

Από την εμπειρία μας στην Ελλάδα ένας καρκινοπαθείς περιμένει και 4 ώρες προκειμένου να φύγει τελικά από τη χημειοθεραπεία. Να διανύσει δηλαδή όλη την διαδρομή από την είσοδό του στη βραχεία νοσηλεία, την επικύρωση του ραντεβού του από τη γραμματεία, την είσοδό του στο θεράποντα ιατρό, την έξοδό του από αυτόν και την είσοδό του στην χημειοθεραπεία μέχρι την τελική έξοδό του από εκεί.

Ενώ, αναφορικά με τη φαρμακευτική αγωγή το 60% των ερωτηθέντων απάντησε ότι περιμένει από 9 – 24 λεπτά στην ουρά του ΕΟΠΥΥ.

Η συνήθης αναμονή στη χημειοθεραπεία είναι 242 λεπτά και στη συνταγογράφηση 73 λεπτά. Η αισιόδοξη διάρκεια για τον ασθενή είναι τα 94 λεπτά για τη χημειοθεραπεία και τα 13 λεπτά για τη συνταγογράφηση.

Οι συνολικά απαιτούμενοι χρόνοι για τη διαδικασία συνταγογράφησης ήταν αυξημένοι έως και 7 φορές σε σχέση με τους ωφέλιμους χρόνους.

Οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις αφορούν τη διαδικασία της χημειοθεραπείας, με αναμονές των ασθενών να ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις τις 2 ώρες και 4 λεπτά.

PERT:

είναι δυνατή η ολοκλήρωση της διαδικασίας σε χρόνο έως και 7 φορές μικρότερο από τον διάμεσο

Οι συνήθεις λόγοι καθυστερήσεων είναι:

Καθυστερήσεις για την ανεύρεση του ιατρικού του φακέλου (μη σωστή τήρηση των κανόνων αρχειοθέτησης των ιστορικών των ασθενών, στην παραμονή άχρηστων φακέλων στο αρχείο, λάθος πρακτική αρχειοθέτησης κτλ)

Καθυστερήσεις για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση ή μη πραγματοποίηση της συνταγογράφησης (καθυστερήσεις/ μη λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος για τη συνταγογράφηση).

Μεγάλος χρόνος αναμονής από την ώρα του ραντεβού έως την είσοδο του ασθενή στο γραφείο του ιατρού (καθυστέρηση διενέργειας εξετάσεων που προηγούνται της συνταγογράφησης, απασχόληση προσωπικού και με άλλες εργασίες, εμβόλιμα περιστατικά κτλ.)

Επιπρόσθετη μετακίνηση και αναμονή για την παραλαβή των απαιτούμενων φαρμάκων από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ

Η ελλιπής γνώση των διαδικασιών και της χωροταξικής υποδομής του νοσοκομείου με αποτέλεσμα οι ασθενείς που έρχονται για πρώτη φορά στο νοσοκομείο να ακολουθούν λανθασμένη πορεία και να καθυστερούν.

Τα συνήθη προβλήματα σύμφωνα με τη γνώμη των ειδικών είναι η έλλειψη ιατρικού προσωπικού σε ποσοστό 83%, η έλλειψη ηλεκτρονικού φακέλου για τον ασθενή σε ποσοστό 80% και η κακή λειτουργία του Κέντρου Πληροφοριακού Συστήματος σε ποσοστό 92,3% για την συνταγογράφηση, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει η έλλειψη διοικητικού και νοσηλευτικού προσωπικού, η αδυναμία απογευματινής συνταγογράφησης αλλά και η τήρηση ωραρίου από το προσωπικό.

Οι εξειδικευμένες προτάσεις ανά νοσοκομείο με συμμετοχή του εμπλεκόμενου προσωπικού είναι:

—      Καλύτερος προγραμματισμός ραντεβού σε συγκεκριμένη μέρα και ώρα.

—      Η ηλεκτρονική καταχώρηση του ιστορικού του ασθενή και η δημιουργία βάσης δεδομένων με λήψη μέτρων ως προς την ασφάλεια και τη διαχρονικότητα. Τήρηση των κανόνων αρχειοθέτησης και η από την προηγούμενη ημέρα ανεύρεση των φακέλων των ιστορικών των ασθενών που αναμένονται βάσει των ραντεβού που έχουν προγραμματιστεί.

—      Βελτίωση της ροής των ασθενών μέσω (α) του καλύτερου εσωτερικού συντονισμού με άλλα τμήματα του νοσοκομείου που θα επέτρεπε μεγαλύτερη ταχύτητα και (β) της γρηγορότερης διεκπεραίωσης εγγράφων-αιτημάτων.

—      Χωροταξικές αλλαγές για τη διευκόλυνση της μετάβασης των ασθενών από τμήμα σε τμήμα (κλινική, γραμματεία κ.λπ.) και παροχή τυποποιημένων αναλυτικών πληροφοριών για τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής

—      Ελαχιστοποίηση των μετακινήσεων των ασθενών με απλούστευση βημάτων (πχ προμήθεια φαρμάκων από νοσοκομειακό φαρμακείο για ελαχιστοποίηση ταλαιπωρίας ασθενών που προκαλείται από τη μετάβαση και τις ουρές αναμονής στον ΕΟΠΥΥ).

Ανθή Αγγελοπούλου