Ο χρόνος αδυσώπητος εχθρός για κάθε τραυματία!
Το 68,2% των τραυματιών έχουν ηλικία από 0-54 ετών, το 56,1% αυτών είναι από 20-54 ετών, δηλαδή στις πιο παραγωγικές ηλικίες. Το δυσάρεστο ωστόσο είναι ότι όσο πιο βαριά είναι κάποιος τραυματισμένος τόσο περισσότερο παραμένει στην αναμονή των νοσοκομείων χάνοντας πολύτιμο χρόνο που σε πολλές περιπτώσεις θα του στοιχίσει τη ζωή.
Αυτά επισημάνθηκαν από τον καθηγητή χειρουργικής, Στυλιανό Κατσαραγάκη και πρόεδρο της Ελληνική Εταιρείας Τραύματος & Επείγουσας Χειρουργικής με αφορμή το 7ο Πανελλήνιο Συνέδριο Τραύματος και Επείγουσας Χειρουργικής που ξεκινά σήμερα 25 Απριλίου και θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Απριλίου.
Σύμφωνα με τον κ. Κατσαραγάκη οι σοβαρές επιστημονικές ελλείψεις και το πρόβλημα της οργάνωσης των νοσοκομείων αναγκάζουν σοβαρά τραυματισμένους ασθενείς να κάνουν βόλτες μεταξύ των νοσοκομείων με αποτέλεσμα να χάνετε η λεγόμενη «χρυσή ώρα» η περίοδος δηλαδή που είναι σημαντική για να σωθεί ο τραυματίας. Μάλιστα το 90% των θανάτων στη χώρα μας συμβαίνουν αυτή τη «χρυσή ώρα» όταν την ίδια στιγμή αυτό το ποσοστό σε χώρες όπως η Αμερική είναι μόνο στο 30%.
Από την κλήση μέχρι την αντιμετώπιση του περιστατικού στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στο νοσοκομείο ο χρόνος δεν θα έπρεπε να ξεπερνά τη 1 ώρα και 15 λεπτά, όπως είπε ο καθηγητής.
Ωστόσο, βλέπουμε ότι ένας ασθενής με σοβαρά τραύματα (ISS >25) κάνει κατά μέσο όρο 54 λεπτά μέχρι να φτάσει στο νοσοκομείο, τη στιγμή που ένας ασθενής με τραύμα χαμηλής σοβαρότητας (ISS 1-9) κάνει κατά μέσο όρο 52 λεπτά. Παρατηρείται δηλαδή μεγάλος χρόνος μεταφοράς, ανεξαρτήτως βαρύτητας των τραυμάτων.
Σε αυτό το χρόνο προστίθεται ο χρόνος αναμονής στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) για περισσότερο από 1 ώρα και 30 λεπτά. Ταυτόχρονα, καταγράφεται μεγάλος αριθμός διακομιδών από το Τ.Ε.Π. σε άλλα νοσοκομεία – και επομένως χάνεται πολύτιμος χρόνος προκειμένου να κρατηθεί στη ζωή ο ασθενής – ενώ είναι μεγάλος και ο αριθμός των θανάτων σε ασθενείς με χαμηλό ISS. Επίσης, πραγματοποιούνται πολλές χειρουργικές παρεμβάσεις σε ασθενείς με μικρής βαρύτητας τραύματα, ενώ προκαλεί ανησυχία ο τεράστιος χρόνος αναμονής στο Τ.Ε.Π. για όλους τους τραυματίες, αλλά ιδιαίτερα για όσους μεταφέρθηκαν στη ΜΕΘ ή το χειρουργείο. Η μεγάλη παραμονή στα Επείγοντα Περιστατικά, καταδεικνύει την κακή οργάνωση που υπάρχει στα ελληνικά νοσοκομεία, τα ελλιπή μέσα, την κακή διαλογή, την αντιμετώπιση των ασθενών από μη κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, καθώς και τη μη εφαρμογή συγκεκριμένων πρωτοκόλλων.
Έτσι λοιπόν, τόσο ο χρόνος όσο και η οργάνωση είναι οι εχθροί τραυματισμένου ασθενή όπως έδειξε η 1η Πανελλαδική Καταγραφή Τραύματος που έγινε από την Ελληνική Εταιρείας Τραύματος & Επείγουσας Χειρουργικής. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 32 νοσοκομεία ανά την επικράτεια, για τις ανάγκες της οποίας συλλέχτηκαν στοιχεία που αφορούσαν συνολικά 8.862 τραυματίες. Η καταγραφή των στοιχείων έγινε σε διάστημα 12 μηνών και αξίζει να σημειωθεί ότι περιλαμβάνει σχεδόν το 1/3 των εισαγωγών από τραύμα που συνέβησαν σε όλη την Ελλάδα.
Χρησιμοποιήθηκαν τα στοιχεία των τραυματιών που άνηκαν σε τρεις κατηγορίες:
• των τραυματιών με ανάγκη εισαγωγής στο νοσοκομείο,
• των τραυματιών με ανάγκη μεταφοράς σε άλλο ίδρυμα για αντιμετώπιση και όσων έφτασαν νεκροί στο νοσοκομείο ή έχασαν τη ζωή τους κατά την παραμονή τους στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ).
Για τη συμμετοχή απαραίτητη προϋπόθεση αποτελούσε η συμπλήρωση μίας ειδικής φόρμας καταγραφής και η ένδειξη για εισαγωγή στο νοσοκομείο. Οι εισαχθέντες τραυματίες, για την καλύτερη μελέτη και εξαγωγή των συμπερασμάτων, διαχωρίστηκαν σε πέντε ομάδες ανάλογα με τη βαρύτητα των κακώσεων τους και σύμφωνα με τον δείκτη Injury Severity Score (ISS), ως εξής: ISS 1-9, 10-15, 16-24, ISS>25 και ISS άγνωστο.
Όπως επεσήμανε ο κ. Κατσαραγάκης «τα αποτελέσματα της καταγραφής προκαλούν σοβαρούς προβληματισμούς για την αποτελεσματικότητα του τρόπου αντιμετώπισης στα νοσοκομεία, όπως αυτά λειτουργούν έως σήμερα. Υπάρχει λοιπόν μεγάλη ανάγκη για αλλαγή της εγχώριας πολιτικής όσον αφορά την αντιμετώπιση των τραυματιών, κάτι που όμως είναι δύσκολο να συμβεί, καθώς υπάρχει παντελής έλλειψη καταγραφής βάσει της οποίας θα γίνει ποιοτικός έλεγχος και διόρθωση των λαθών».
Μάλιστα ο καθηγητής ανέφερε ότι ακόμα και να ακολουθηθεί ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης και, αυτό από μόνο του δεν είναι αποτελεσματικό, φέρνοντας ως παράδειγμα το πρόγραμμα εκπαίδευσης ATLS (Advanced trauma Life Support) που δημιουργήθηκε από το Αμερικάνικο Κολλέγιο Χειρουργών, μετά από ένα αεροπορικό δυστύχημα ενός ορθοπεδικού στη Νεμπράσκα στο οποίο πέθανε ο ίδιος , η σύζυγος του και τα τρία παιδιά του. Το σεμινάριο αυτό άλλαξε την ενδονοσοκομειακή αντιμετώπιση των ασθενών σε πάνω από 50 χώρες. Η θεραπευτική προσέγγιση των πολυτραυματιών είναι καλύτερη και μετά από 3 δεκαετίες εξάσκησης και εφαρμογής του ATLS μπορούμε να πούμε ότι η αντιμετώπιση των ασθενών με βαριά τραύματα είναι πιο αποτελεσματική. Ωστόσο, υπάρχει και ο αντίλογος για τις όποιες μελέτες σχετικά με το πρόγραμμα που λέει ότι ακόμα και αυτό χρειάζεται ελιγμούς και πολυδιάσταση προσέγγιση για να θεωρηθεί πλήρως αποτελεσματικό.
Η έκταση του προβλήματος, όμως είναι τεράστια. Αξίζει να σημειωθεί ότι κάθε χρόνο στη χώρα μας σημειώνονται 24.000 ατυχήματα. Τα μισά από αυτά προκαλούνται από άτομα ηλικίας 21-44 και οι νεκροί ξεπερνούν τους 2.000, ενώ οι τραυματίες αγγίζουν τους 32.000, με την κατάσταση των 7.000 να κρίνεται βαριά.
Κάθε χρόνο σε όλη την Ευρώπη 1 εκατ. άνθρωποι μένουν ανάπηροι από τραυματισμούς, 233.000 πεθαίνουν, 5,7 εκατ. εισάγονται στα νοσοκομεία και 33,9 εκατ. φτάνουν μόνο στα εξωτερικά ιατρεία. Στην Αμερική δε, σε ηλικίες έως 55 ετών είναι η πρώτη αιτία θανάτου με ποσοστό 30% όταν ο καρκίνος αγγίζει το 16%, τα καρδιαγγειακά το 12% και ο HIV το 2%.
Τέλος αξίζει να αναφερθεί ένα πολύ σημαντικό βιβλίο που εξέδωσε η Ελληνική Εταιρεία Τραύματος με τίτλο «Το τραύμα στην Ελλάδα». Ο εκδότης καθηγητής κ. Στυλιανός Κατσαραγάκης αναλύει μέσα σ’ αυτό πολύ σημαντικά ευρήματα σχετικά με τους τραυματισμούς στη χώρα μας. Ωστόσο θα αναφερθώ μόνο στην αφιέρωση του βιβλίου, ως φόρο τιμής στο νεαρό Γιάννη Πουρή, που όπως έμαθα σκοτώθηκε ένα άτυχο βροχερό βράδυ. Συνόδευσε την κοπέλα του στο σπίτι της και στη επιστροφή συνέβη το κακό. Και η ειρωνεία της τύχης είναι ότι ξεψύχησε στο έδαφος όχι από τα τραύματα του, αλλά πνιγμένος από τη βροχή!
Ανθή Αγγελοπούλου
