Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας για την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τα ψυχικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την οικογένεια καθώς αυτή αποτελεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο τα ψυχικά νοσήματα εκδηλώνονται, επωάζονται, διαιωνίζονται ή αντιμετωπίζονται, όπως μας εξηγεί ο ψυχολόγος του «Μαζί για το Παιδί»& του Συμβουλευτικού Κέντρου για γονείς, παιδιά και εφήβους κ. Λευτέρης Πετρόπουλος.

Ο ορισμός για την ψυχική υγεία είναι σύμφωνα με τον κ. Πετρόπουλο, η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να εκφράζει τις φυσικές και διανοητικές του ικανότητες και τις επιθυμίες του κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να νιώθει ότι παρά τις εκάστοτε δυσκολίες, περιορισμούς και ανασφάλειες, είναι ικανός και ότι αναγνωρίζεται ως σημαντικός για τους κοντινούς του ανθρώπους και για την κοινωνία εν γένει.

Σύμφωνα με τον κ. Πετρόπουλο, οι γονείς είναι αυτοί που παρουσιάζουν συχνότερα ψυχικά νοσήματα τα οποία σχετίζονται με την κατάθλιψη, την κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, και τις διάφορες εκδηλώσεις υπερβολικού άγχους. Τα προβλήματα αυτά όπως λέει, τους δυσκολεύον εξαιρετικά στο να σχετιστούν με άλλους ανθρώπους με ικανοποιητικό τρόπο και να φροντίσουν την ψυχική υγεία των παιδιών.

Από την πλευρά των παιδιών, οι παθολογίες που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού είναι οι συχνότερες σοβαρές δυσκολίες ενώ η αδυναμία οριοθέτησης ή η υπερβολική συστολή είναι προβλήματα που μπορούν να υποβαθμίσουν την γενικότερη αίσθηση ικανότητας και προσαρμογής του παιδιού στο κοινωνικό περιβάλλον και να αποτελέσουν τη βάση για εκδήλωση ψυχοπαθολογίας στο μέλλον.

Λόγω της πολυπλοκότητας της αιτιολογίας, της εκδήλωσής τους αλλά και της άγνοιας, τα προβλήματα ψυχικής υγείας όπως λέει ο ψυχολόγος κ. Πετρόπουλος, είτε αφορούν τους γονείς είτε τα παιδιά, γίνονται αντικείμενο απόκρυψης ή ντροπής με αποτέλεσμα να μην αντιμετωπίζονται καταλλήλως και να επιβαρύνουν τις διαπροσωπικές σχέσεις και την ανάπτυξη των παιδιών.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι σημαντικό για τους γονείς να γνωρίζουν ότι:

• Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι πολύ συχνότερα από ότι νομίζουμε. Υπολογίζεται ότι το 40% των ανθρώπων αντιμετωπίζουν κάποια στιγμή στη ζωή τους μια μακροχρόνια μορφή ψυχικής ασθένειας.
• Τα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας έχουν το δικαίωμα να αναζητήσουν την κατάλληλη θεραπεία και το κράτος, σε αρκετές περιπτώσεις, συνδράμει στο δικαίωμα αυτό.
• Πέρα από τις σοβαρές διαταραχές, οι περισσότερες ψυχικές δυσκολίες εμφανίζονται με την ένταξη του παιδιού στο σχολείο.
• Οι σχολικές δυσκολίες μπορεί να οφείλονται σε ποικίλους και διαφορετικούς παράγοντες ανάλογα με την περίπτωση.
• H διάγνωση είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για μια κατάλληλη αντιμετώπιση των δυσκολιών και πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένες δημόσιες ή ιδιωτικές δομές με έμπειρο και καταρτισμένο προσωπικό όλων των ειδικοτήτων που εμπλέκονται.
• «Ταμπέλες», όπως οι μαθησιακές δυσκολίες και η υπερκινητικότητα, δεν πρέπει να αποδίδονται ελαφρά τη καρδία παρά μόνο μετά από μια ολοκληρωμένη κοινωνική, ψυχολογική και νοητική αξιολόγηση του παιδιού και της σχέσης με τους γονείς του.

Σε αυτή τη βάση, είναι σημαντικό όπως λέει ο ψυχολόγος, να τονιστεί ότι η ύπαρξη ψυχικού νοσήματος ή ψυχικής δυσκολίας του παιδιού δεν ακυρώνει αλλά, μάλλον αναδεικνύει ακόμα περισσότερο την σημασία της σχέσης γονέα-παιδιού, της αποδοχής του παιδιού από τον γονιό και της αποφυγής να στιγματιστεί αυτή η σχέση από την οποιαδήποτε δυσκολία.

«Η κατανόηση των δυσκολιών, το ενδιαφέρον για την ευρύτερη ζωή και προσωπικότητα του παιδιού και η ενίσχυσή του για να αντιμετωπίζει αυτόνομα τις δυσκολίες είναι τα καλύτερα εφόδια για να νιώσει ικανό και να είναι ανθεκτικό απέναντι στις αντιξοότητες και τις προκλήσεις της ζωής» επισημαίνει ο κ. Πετρόπουλος.

Ανθή Αγγελοπούλου