Δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος - Μία ανεκτίμητη προσφορά ζωής!

Η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών λειτουργεί στο πλαίσιο του Κέντρου Κλινικής Έρευνας (Τομέας Κυτταρικής Θεραπείας - Ανοσογενετικής - Τμήμα Κυτταρικών Θεραπειών με Αρχέγονα Αιμοποιητικά Κύτταρα) και είναι η ΠΡΩΤΗ τράπεζα στην Ελλάδα που ξεκίνησε να στηρίζει την αλλογενή μεταμόσχευση καθώς και η ΠΡΩΤΗ που έχει γίνει δεκτή από το Διεθνή Οργανισμό NetCord.

Ο στόχος της Ελληνικής Τράπεζας ΟΠΑ είναι η επεξεργασία και φύλαξη 10.000 μονάδων ΟΠ.Α, στις οποίες θα περιλαμβάνονται όλες οι συχνότητες των αντιγόνων ιστοσυμβατότητας του ελληνικού πληθυσμού, προκειμένου να καλύψει το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας καθώς και των Ελλήνων της διασποράς.

Η ΕΛ.Τ.ΟΠ.Α είναι μέλος στους Διεθνείς Οργανισμούς:

• Assosiate Member του NetCord
• Food and Drug Association (FDA)
• Bone Marrow Donors Worldwide (BMDW)
• World Marrow Donor Association (WMDA)
• EuroCord

H ίδια στεγάζεται και λειτουργεί στο ΙΙΒΕΑΑ από το Μάρτιο του 2003. Από τον Ιανουάριο του 2006, η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος έγινε “Associate Member” του Διεθνούς Ιδρύματος NetCord.

Τον Ιανουάριο του 2006 η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χορήγησε στη διεθνή δεξαμενή του NetCord τις πρώτες 100 μονάδες και από το Μάρτιο του 2007 άρχισε να χορηγεί μονάδες ομφαλοπλακουντιακού άιματος στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» για μεταμόσχευση σε ασθενείς με αιματολογικά νοσήματα.

Το 2011 η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χορήγησε την ΠΡΩΤΗ μονάδα ομφαλοπλακουντιακού αίματος σε ασθενή με λευχαιμία στο εξωτερικό. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2011 η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος χορήγησε στο NetCord 2.300 μονάδες έτοιμες για κλινική χρήση.

Τι είναι το ομφαλοπλακουντιακό αίμα;
Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) είναι το αίμα που παραμένει στον ομφάλιο λώρο και τον πλακούντα, αμέσως μετά τη γέννηση ενός παιδιού. Όπως και ο μυελός των οστών, το αίμα αυτό είναι πλούσιο σε αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα και σε μικρότερο βαθμό σε μεσεγχυματικά κύτταρα.

Τι ονομάζουμε αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα;
Το μεγαλύτερο ποσοστό των κυττάρων που περιέχονται στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα ανήκουν στα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα.

Από τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα προέρχονται όλες οι σειρές των κυττάρων του αίματος, δηλαδή τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τα λευκά αιμοσφαίρια (καταπολεμούν τις λοιμώξεις) και τα αιμοπετάλια (βοηθούν στην πήξη του αίματος).

Τα περισσότερα κακοήθη νοσήματα του αίματος αντιμετωπίζονται με μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων, πήγες των οποίων αποτελούν ο μυελός των οστών, το ομφαλοπλακουντιακό αίμα και το περιφερικό αίμα.

Τα κύτταρα αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για μεταμοσχεύσεις σε ασθενείς με σοβαρά νοσήματα του αίματος, με σκοπό την αναγέννηση και επαναλειτουργία των κυττάρων του αίματος και του ανοσιακού συστήματος. Στην κλινική πράξη οι ασθένειες που αντιμετωπίζονται με τη μεταμόσχευση των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων είναι: λευχαιμίες, μεταβολικά νοσήματα, ανοσοανεπάρκειες, αυτοάνοσα νοσήματα, κλπ.

Για ποιο λόγο χρησιμοποιούμε το ομφαλοπλακουντιακό αίμα (ΟΠΑ) στις μεταμοσχεύσεις;
Ο λόγος που τα τελευταία χρόνια η μεταμόσχευση ομφαλοπλακουντιακού αίματος αποτελεί μια εναλλακτική πηγή για μεταμοσχεύσεις, είναι ότι πλεονεκτεί σε σχέση με τη μεταμόσχευση αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων από τον μυελό των οστών στα εξής:

Η συμβατότητα δότη - λήπτη σε μεταμοσχεύσεις μυελού των οστών θα πρέπει να είναι πολύ μεγάλη (σχεδόν 100%), ενώ με το ομφαλοπλακουντιακό αίμα η μεταμόσχευση γίνεται και με μικρότερου βαθμού συμβατό δότη (σχεδόν 65-70%).

Η εύρεση μοσχευμάτων ΟΠΑ είναι δυνατή μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα (περίπου 10-20 ημέρες), ενώ, το απαιτούμενο διάστημα για την εξεύρεση μοσχεύματος μυελού των οστών μπορεί να φτάσει και τους 3 μήνες.

Επιπλέον η λήψη μυελού των οστών είναι μια διαδικασία που απαιτεί χειρουργείο και γενική αναισθησία ενώ στο ΟΠΑ η λήψη είναι εύκολη και ακίνδυνη για το νεογνό και την μητέρα και δε διαρκεί πάνω από 5 λεπτά. Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα και ο ομφάλιος λώρος, μετά τον τοκετό είναι άχρηστα για τη μητέρα και για το βρέφος και αν δε χρησιμοποιηθούν για δωρεά θα πεταχτούν.

Πότε έγινε η πρώτη μεταμόσχευση ομφαλοπλακουντιακού αίματος;
Η πρώτη μεταμόσχευση ομφαλοπλακουντιακού αίματος πραγματοποιήθηκε με επιτυχία από την E. Gluckman στο Παρίσι το 1988 σε ένα παιδί που έπασχε από αναιμία Fanconi.

Έκτοτε έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 20.000 αλλογενείς μεταμοσχεύσεις ομφαλοπλακουντιακού αίματος σε ασθενείς που είχαν ανάγκη μεταμόσχευσης αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων.

Περισσότερες από 2.000 αλλογενείς μεταμοσχεύσεις με ΟΠΑ πραγματοποιούνται ανά έτος διεθνώς και είναι διαθέσιμες για κλινική χρήση πάνω από 600.000.

Ποιος είναι ο ρόλος των Τραπεζών που στηρίζουν την αλλογενή μεταμόσχευση;
Στις τράπεζες με «Δημόσιο» χαρακτήρα η χορήγηση του ομφαλοπλακουντιακού αίματος από τους γονείς είναι «ΔΩΡΕΑ» και «ΔΩΡΕΑΝ» με σκοπό την εξυπηρέτηση οποιουδήποτε ασθενούς το έχει ανάγκη. Έτσι, ο ΕΝΑΣ δίνει ομφαλοπλακουντιακό αίμα στην τράπεζα για να χρησιμοποιηθεί από τον «ΑΛΛΟ» (μη-συγγενή). Οι τράπεζες ονομάζονται «μη συγγενικές τράπεζες ομφαλοπλακουντιακού αίματος» όπου ο ΕΝΑΣ δίνει για όλους και ΟΛΟΙ δίνουν για ΕΝΑΝ.

Ο ρόλος των Τραπεζών Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος είναι η συλλογή, επεξεργασία, κρυοκατάψυξη και διάθεση των μονάδων στις παγκόσμιες δεξαμενές.

Η οργάνωση, ανάπτυξη και λειτουργία των Τραπεζών αυτών βασίζεται στις προδιαγραφές που περιγράφονται από το διεθνή οργανισμό πιστοποίησης Τραπεζών ΟΠΑ Fact-NetCord.

Στην Ελλάδα το Μάρτιο του 2008, έγινε νόμος του Ελληνικού Κράτους (Προεδρικό Διάταγμα 26/2008 - ΦΕΚ 51/Α’/24.3.2008), με τον οποίο υιοθετείται η Ευρωπαϊκή Οδηγία, στην οποία περιγράφονται οι κανόνες που πρέπει να διέπουν τη συλλογή, επεξεργασία και κρυοκατάψυξη ιστών και κυττάρων.

Με βάση τα παραπάνω, στις Τράπεζες με “Δημόσιο” χαρακτήρα είναι πολύ αυστηρή η διαδικασία επιλογής των μονάδων που τελικά θα καταψυχθούν. Έτσι απορρίπτεται το 80% των μονάδων ομφαλοπλακουντιακού αίματος που συλλέγονται καθημερινά.

Ο κυριότερος λόγος απόρριψης αφορά στο συνολικό αριθμό των αρχέγονων αιμοποιητικών κυττάρων που περιέχονται στη μονάδα.

Υπάρχει κόστος για τη μεταμόσχευση ΟΠΑ;
Tο κόστος της μεταμόσχευσης καλύπτεται από το ασφαλιστικό ταμείο του λήπτη.

Με ποιο τρόπο έγινε δυνατή η ευρεία χρήση των κυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος;
Η ευρεία χρήση των κυττάρων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος έγινε δυνατή με τη δημιουργία της πρώτης Τράπεζας Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος (ΤΟΠΑ) στη Νέα Υόρκη το 1993.

Πώς πραγματοποιείται η φύλαξη;
Οι μονάδες που ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές που περιγράφονται από το Διεθνή Οργανισμό Fact-NetCord επεξεργάζονται και εφόσον κριθούν κατάλληλες, τότε και μόνο τότε, τα κύτταρα φυλάσσονται στους -196°C, σε υγρό άζωτο.

Είναι επιτυχής η απόψυξη των κυττάρων;
Ναι, τα κύτταρα μετά την απόψυξη είναι έτοιμα για μεταμόσχευση.

Κάνοντας δωρεά ομφαλοπλακουντιακού αίματος, έχω προτεραιότητα αν το χρειαστώ;
Η εθελοντική συμμετοχή σε μη συγγενική τράπεζα ομφαλοπλακουντιακού αίματος δεν εξασφαλίζει σε καμία περίπτωση προτεραιότητα στη λήψη μοσχεύματος, καθώς Ιατρικοί λόγοι καταργούν οποιαδήποτε προτεραιότητα.
Συγκεκριμένα, η επιλογή του κατάλληλου δότη για τη χορήγηση μοσχεύματος βασίζεται σε γενετικούς παράγοντες και ειδικότερα στη συμβατότητα των αντιγόνων ιστοσυμβατότης (HLA) δότη λήπτη.

Πόσο πιθανό είναι να βρω ιστοσυμβατή μονάδα, αν νοσήσει το παιδί μου;
Εξαρτάται από τη συχνότητα των αντιγόνων ιστοσυμβατότητας (HLA) του λήπτη στον γενικό πληθυσμό Από ποιους φορείς ελέγχεται η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος;
Η Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος ελέγχεται από το Υπουργείο Παιδείας, δια βίου μάθησης και Θρησκευμάτων, το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων.

Τι δυνατότητα παρέχει η Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Aθηνών;
Με τη ΔΩΡΕΑ ομφαλοπλακουντιακού αίματος στην Ελληνική Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος σήμερα, προσφέρετε ΔΩΡΟ ΖΩΗΣ σε οποιοδήποτε παιδί ή ενήλικα το έχει ανάγκη.

Πώς θα ενημερωθώ και θα προμηθευτώ τον ασκό συλλογής ομφαλοπλακουντιακού αίματος;
Για τους κατοίκους εντός Αττικής:
Η ενημέρωση και η προμήθεια του ασκού συλλογής ομφαλοπλακουντιακού αίματος πραγματοποιείται στο ισόγειο του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών χωρίς ραντεβού κάθε Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή στις 11:30 και κάθε Δευτέρα και Τετάρτη στις 16:00.

Για τους κατοίκους εκτός Αττικής:
Για όσους αδυνατούν να προσέλθουν στο ΙΙΒΕΑΑ, η ενημέρωση πραγματοποιείται από τηλεφώνου και ο ασκός συλλογής αίματος αποστέλλεται ταχυδρομικώς, με χρέωση του παραλήπτη.

Τι περιλαμβάνει ο εξοπλισμός που θα παραλάβω;

• Έναν ασκό συλλογής για τη συλλογή ομφαλοπλακουντιακού αίματος (ΟΠ.Α).
• Ένα φιαλίδιο τύπου Falcon στο οποίο θα τοποθετηθεί τμήμα ομφαλίου λώρου (για μοριακή τυποποίηση αντιγόνου ιστοσυμβατότητας).
• Ένα φιαλίδιο συλλογής για Γενική Αίματος της μητέρας.
• Δύο φιαλίδια συλλογής Πήγματος Αίματος της μητέρας.
• Έντυπο υλικό.

Πότε και πώς γίνεται η μεταφορά και παράδοση του ομφαλοπλακουντιακού αίματος;

• Η παράδοση θα πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση εντός του 1ου 24ωρου και σε καμία περίπτωση πέρα των 48 ωρών μετά τον τοκετό. Σε αντίθετη περίπτωση ΔΕΝ θα γίνεται δεκτή η μονάδα. Η παράδοση γίνεται από Δευτέρα έως Παρασκευή από 8:30 έως 15:00 και Σαββατοκύριακα και Αργίες από 10:00 έως 14:00, στο χώρο της ΙΒΕΤ.
• Εάν η παράδοση της μονάδας δεν είναι άμεση (αμέσως μετά τον τοκετό) θα πρέπει να φυλάσσεται στη συντήρηση (όχι κάτω από τους 4°C).
• Η μονάδα θα πρέπει να μεταφέρεται σε ειδική συσκευασία (όπως ισοθερμική τσάντα, ψυγειάκι, κουτί από φελιζόλ) με δύο παγοκύστες, οι οποίες δεν θα έρχονται σε άμεση επαφή με την μονάδα αίματος (αφορά τις μονάδες αίματος εκτός Αττικής).
• Τα έντυπα που συνοδεύουν τη μονάδα πρέπει να είναι συμπληρωμένα.
• Σε περίπτωση αποριών, μένουν ασυμπλήρωτα τα συγκεκριμένα τμήματα των εντύπων και η συμπλήρωσή τους γίνεται με τη βοήθεια του προσωπικού της Τράπεζας κατά την παράδοση των μονάδων.