Μελαγχολικοί και απελπισμένοι οι Έλληνες!

Σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε στον αριθμό των ατόμων που αισθάνονται πάντα ή σχεδόν πάντα απελπισμένοι και μελαγχολικοί σύμφωνα με τα ευρήματα της τελευταίας πανελλαδικής έρευνας Hellas Health V του Ινστιτούτου Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής. Η έρευνα, η οποία υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Κέντρο Μελετών Υπηρεσιών Υγείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών πραγματοποιήθηκε από την εταιρεία Kappa Research σε δείγμα 1.087 ατόμων από τον ενήλικο ελληνικό πληθυσμό (ηλικίας 18 ετών και άνω, βάσει της απογραφής 2001 της ΕΣΥΕ), κατά την περίοδο Δεκέμβριος 2012-Ιανουάριος 2013. Το δείγμα για την παρούσα μελέτη επιλέχθηκε με τη μέθοδο της πολυσταδιακής δειγματοληψίας με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με τηλεφωνικές συνεντεύξεις σε νοικοκυριά, με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου.

Με βάση τα αποτελέσματα, το συχνότερο νόσημα από το οποίο υποφέρει η πλειοψηφία των ατόμων είναι η υπερχοληστερολαιμία (15,8%) και ακολουθούν η υπέρταση (12,8%) οι αγχώδεις διαταραχές (12,2%) η κατάθλιψη (9,4%) και η οστεοαρθρίτιδα (8,2%). Από την άλλη, ο συχνότερος λόγος που επισκέπτονται τα άτομα τις υπηρεσίες υγείας είναι η συνταγογράφηση / θεραπεία (42,7%) και οι οξείες καταστάσεις (31,9%) και μόνο το 25,4% για υπηρεσίες πρόληψης.

Όσον αφορά στην ποιότητα ζωής, η πλειοψηφία των ατόμων (42,6%) θεωρεί ότι έχει καλή υγεία, ενώ το 37,1% αξιολογεί την υγεία του ως «πολύ καλή», το 10,7% ως «μέτρια», το 3,7% ως «κακή» και μόνο το 5,8% ως «εξαιρετική». Με βάση τα ευρήματα της ίδιας έρευνας το 2010, φαίνεται ότι η πλειοψηφία των ατόμων το 2010 αξιολογούσε την κατάσταση της υγείας του ως «πολύ καλή» σε ποσοστό 33,3%, το 26,5% ως «καλή», το 16,2% ως «μέτρια» και το 6% ως «κακή», ενώ το 17,9% ως εξαιρετική. Παρατηρούμε ότι σε σχέση με το 2010, έχει μειωθεί το ποσοστό των ατόμων που αξιολογούσαν την κατάσταση της υγείας του ως «εξαιρετική» και έχει αυξηθεί το ποσοστό των ατόμων που αξιολογούν την υγεία τους ως «καλή» και «πολύ καλή». Αυτό πιθανά να μη φαίνεται ανησυχητικό εκ πρώτης όψεως, ωστόσο αν ληφθεί υπόψη ότι η αυτο-αξιολόγηση της κατάστασης της υγείας του ατόμου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για την ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την υγεία, διαπιστώνουμε ότι έχουν αυξηθεί τα άτομα που αισθάνονται ότι υπάρχει έκπτωση της κατάστασης της υγείας τους σε χαμηλότερο επίπεδο.

Όσον αφορά την καθημερινή τους λειτουργικότητα, ένα 15,5% του πληθυσμού δήλωσε πως εξαιτίας της σωματικής του κατάστασης, περιορίστηκε σημαντικά η καθημερινή του λειτουργικότητα ενώ, ποσοστό 35,8% δήλωσε πως εξαιτίας της συναισθηματικής του κατάστασης, παραβλάφθηκε και η καθημερινή του λειτουργικότητα σε βαθμό, που δεν κατόρθωνε να διεκπεραιώσει τις καθημερινές του δραστηριότητες. Αντιπαραβάλλοντας την κατάσταση της ψυχικής υγείας των ατόμων, της σημερινής έρευνας και της έρευνας του 2010, παρατηρούμε ότι, γενικά, τα άτομα την αξιολογούν ως χειρότερη σε σχέση με το 2010.

Ειδικότερα, αν δούμε τις απαντήσεις σχετικά με το αν αισθάνονται ηρεμία, υπάρχει ελαφρά μείωση στο ποσοστό των ατόμων αυτών:

Πάντα: 14,5%-2010, 6,6%-2013,

Τις πιο πολλές φορές: 30,3%-2010, 29,5%-2013,

Αρκετά συχνά: 28,9%-2010, 19,2%-2013,

Μερικές φορές: 17,3%-2010, 22,8%2013,

Όχι συχνά: 7,5%-2010, 14,7%-2013,

Ποτέ: 1,5%-2010, 7,2%-2013 (Θα πρέπει να σημειωθεί ότι έχει αυξηθεί σημαντικά ο αριθμός των ατόμων που δηλώνουν ότι δεν αισθάνονται ποτέ ήρεμοι).

Για την ενεργητικότητα οι απαντήσεις είναι σαφώς πιο καλές:

Πάντα: 16,3%-2010, 11,2%-2013,

Τις πιο πολλές φορές: 28,4%-2010, 26,4%-2013,

Αρκετά συχνά: 25,5%-2010, 28,9%-2013,

Μερικές φορές: 16,7 %-2010, 17,1% -2013,

Όχι συχνά: 10,01%-2010, 15,4%-2013,

Ποτέ: 3%-2010, 1%-2013

Ωστόσο, έχει αυξηθεί αρκετά ο αριθμός των ατόμων που αισθάνονται απελπισμένοι και μελαγχολικοί πάντα ή σχεδόν πάντα και έχει μειωθεί σε μεγάλο βαθμό, το ποσοστό των ατόμων που δηλώνει ότι δεν αισθάνεται ποτέ απελπισία και μελαγχολία

Συγκεκριμένα απάντησαν:

Πάντα: 1,2 %-2010, 5%-2013,

Τις πιο πολλές φορές: 3,9%-2010, 13,2%-2013,

Αρκετά συχνά: 6,5 %-2010, 12,9%-2013,

Μερικές φορές: 16,4%-2010, 27,2%-2013,

Όχι συχνά: 24,4%-2010, 19,9%-2013,

Ποτέ: 47,5%-2010, 21,8%-2013

Η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις που συνεπάγεται, παρέχουν ένα ικανοποιητικό πλαίσιο ερμηνείας για τα παραπάνω αποτελέσματα. Οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης είναι πολύπλευρες και, εκκινούν από την ανεργία που πλήττει τους ανθρώπους σε ατομικό επίπεδο, περιορίζοντας την πρόσβασή τους, τόσο σε υγιεινές επιλογές, όσο και στις υπηρεσίες υγείας, και εκτείνονται ως το σύστημα υγείας. Το σύστημα υγείας αντιμετωπίζει τα δύο τελευταία χρόνια αυξημένη ζήτηση λόγω της αδυναμίας των ατόμων να πληρώσουν ιδιωτικά για βασικές υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, όπως γινόταν στο παρελθόν. Από την άλλη, ο αποσπασματικός τρόπος που επιχειρείται ο αναπροσανατολισμός του συστήματος υγείας, συμβάλλει σε περαιτέρω στρεβλώσεις και σε μειωμένη ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται έγκαιρα, κατάλληλα και επαρκώς οι ανάγκες υγείας του πληθυσμού. Επιπλέον, η αύξηση των ανισοτήτων στην υγεία λόγω της οικονομικής κρίσης, έχει πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής των ατόμων, όπως αποτυπώνεται και στα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανάπτυξη της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας ως θεμέλιο για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία και την πρόληψη και προαγωγή της υγείας του πληθυσμού έχει τεθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Alma Ata Declaration) από το 1979.