Όπως είναι γνωστό το Αλτσχάιμερ (Alzheimer disease, AD) είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας και έχει τεράστιο κοινωνικό-οικονομικό αντίκτυπο στη δυτική κοινωνία. Υπολογίζεται ότι στο δυτικό κόσμο το 13% των ανθρώπων άνω των 65 και το 45% των ανθρώπων άνω των 85 ετών πάσχουν από AD. Οι μέχρι σήμερα κλινικές μελέτες για πιθανές θεραπείες για την AD, δεν έχουν καταδείξει ότι η γνώση για τα αίτια και την παθογένεση αυτής της ασθένειας είναι ακόμα ελλιπής. Συνεπώς, η σε βάθος κατανόηση των μηχανισμών παθογένεσης της AD είναι απαραίτητη για το σχεδιασμό καινοτόμων προσεγγίσεων για την πρόληψη και/ή την θεραπεία της νόσου.

Η AD χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση στον εγκέφαλο ενός πεπτιδίου που ονομάζεται β-αμυλοειδές πεπτίδιο. Δεν είναι όμως γνωστό τι ακριβώς προκαλεί τη συσσώρευση του β-αμυλοειδούς πεπτιδίου, η οποία οδηγεί στο δηλητηριασμό των νευρικών κυττάρων. Η παθογένεση της AD επίσης σχετίζεται με μια πρωτεΐνη που ονομάζεται απολιποπρωτεΐνη Ε (αποΕ). Κοινές ή και σπάνιες μεταλλάξεις στην αποΕ μπορεί να προδιαθέσουν στην ανάπτυξη AD.

Τη σπάνια αυτή μετάλλαξη στην αποΕ μελέτησαν οι ερευνητές από το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος και ανακάλυψαν ότι «αλλάζει» τη δομή της πρωτεΐνης και της δίνει μια καινούρια ιδιότητα: να προάγει την είσοδο του β-αμυλοειδούς πεπτιδίου στα νευρικά κύτταρα, προκαλώντας οξειδωτικό στρες και τοξικότητα. Αυτή η ιδιότητα συμπίπτει με την ιδιότητα φυσικά απαντώμενων κατακερματισμένων μορφών της αποΕ που έχουν βρεθεί στον εγκέφαλο ασθενών με AD.

Το εύρημα αυτό υποδεικνύει ότι η μεταφορά του β-αμυλοειδούς πεπτιδίου μέσα στα νευρικά κύτταρα από αλλοιωμένες μορφές της αποΕ μπορεί να αποτελεί βασικό μηχανισμό της παθογένεσης της AD και μπορεί να αποτελέσει μοχλό για την ανάπτυξη καινοτόμων θεραπειών για την ασθένεια.

Να σημειώσουμε ότι η εργασία αυτή δημοσιεύθηκε στο έγκυρο διεθνές περιοδικό The Journal of Biological Chemistry με κύρια συγγραφέα την υποψήφια διδάκτορα κα. Λέττα Αργύρη και εκτελέστηκε υπό την συν-επίβλεψη των ερευνητών του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Δρ. Αγγελική Χρόνη και Δρ. Ευστράτιο Στρατίκο.

Ανθή Αγγελοπούλου

Στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2014, η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) θα διοργανώσει την εναρκτήρια εκδήλωση του νέου Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Έρευνα και την Καινοτομία «Ορίζοντας 2020».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου 2014, στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος» (ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»).

Την εκδήλωση θέτει υπό την αιγίδα του και θα τιμήσει με την παρουσία του η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας.

Θα παρευρεθούν ο Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, οι Ευρωπαίες Επίτροποι κ. Máire Geoghegan Quinn, αρμόδια για θέματα Έρευνας, Καινοτομίας και Eπιστημών, και η κ. Μαρία Δαμανάκη, υπεύθυνη για τις Θαλάσσιες Υποθέσεις και την Αλιεία, καθώς και στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα μιλήσουν για τις συνέργειες του «Ορίζοντα 2020» με τα διαρθρωτικά ταμεία και για θέματα εξαιρετικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα, όπως οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, οι δυνατότητες χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ο ρόλος της στρατηγικής της «έξυπνης εξειδίκευσης» (smart specialization) στην Περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή. Το παρόν ακόμη θα δώσουν εκπρόσωποι από την Ακαδημαϊκή και Ερευνητική κοινότητα, καθώς και από τους παραγωγικούς φορείς της χώρας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης και με γνώμονα το τρίπτυχο «Ερευνώ- Καινοτομώ- Επιχειρώ για την Ελλάδα», θα συζητηθούν ζητήματα που αφορούν στην Έρευνα, την Καινοτομία και την Ανάπτυξη, στο νέο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», στη συνεργασία μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας και του ιδιωτικού τομέα, στις νέες ευκαιρίες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη σημασία της «ευφυούς εξειδίκευσης» και του ρόλου των περιφερειών στο νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα.

Παράλληλα, θα γίνουν τα εγκαίνια της «Έκθεσης Καινοτομίας» που διοργανώνει το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», με στόχο την ανάδειξη της καινοτόμου έρευνας που διεξάγεται στην Ελλάδα και την ενίσχυση των συνεργειών μεταξύ των Ακαδημαϊκών φορέων και του παραγωγικού ιστού της χώρας. Το θεματικό πλαίσιο της έκθεσης καθορίζεται με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές του «Ορίζοντα 2020».