Το Ακαδημαϊκό έτος 2016 - 2017, θα γίνουν δεκτοί για να φοιτήσουν στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) πτυχιούχοι Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Πανεπιστημίων και ΤΕΙ) για την απόκτηση Μεταπτυχιακών Διπλωμάτων Ειδίκευσης (ΜΔΕ) στη :
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά την αίτησή τους, μέσω της ιστοσελίδας της ΕΣΔΥ από 1 Μαρτίου 2016 έως 31 Μαρτίου 2016.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να πλοηγηθείτε στην ιστοσελίδα
www.esdy.edu.gr ή να επικοινωνήσετε με τη Γραμματεία του ΠΜΣ στο τηλ. 2132010105, 106, 108.
Το Ακαδημαϊκό έτος 2015 - 2016, θα γίνουν δεκτοί για να φοιτήσουν στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) πτυχιούχοι Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Πανεπιστημίων και ΤΕΙ) για την απόκτηση Μεταπτυχιακών Διπλωμάτων Ειδίκευσης (ΜΔΕ) στη :
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά την αίτησή τους, μέσω της ιστοσελίδας της ΕΣΔΥ από 1 Απριλίου 2015 έως 11 Μαΐου 2015.
Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να πλοηγηθείτε στην ιστοσελίδα
www.esdy.edu.gr ή να επικοινωνήσετε με τη Γραμματεία του ΠΜΣ στο τηλ. 2132010105, 106, 108.
Την απάντηση αυτή θα δώσουν οι ειδικοί κατά τη διάρκεια του 2ου European Risk Summit με θέμα «Living in an uncertain world. Risk Communication:Principles-Srategies-Tools» που γίνετε στην Αθήνα 11 και 12 Ιουνίου.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας την οποία παρουσίασε η κα Έφη Σίμου από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, οι Έλληνες είναι εκτεθειμένοι σε πολλαπλούς κινδύνους όπως είναι η μόλυνση του περιβάλλοντος, τα χημικά στα φαγητά, το κάπνισμα και οι επιδημίες.
Να σημειωθεί ότι η έρευνα συμπεριέλαβε 1227 άτομα από όλη τη χώρα και τα αερωτήματα που τέθηκαν αφορούσαν την εμπιστοσύνη τους προς την πολιτεία και τη βιομηχανία για την προστασία της υγείας τους.
Τα αποτελέσματα δείχνουν πως ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό, δηλαδή το 98% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι πρώτος και βασικός κίνδυνος για την υγεία του είναι η ρύπανση του περιβάλλοντος και ακολουθούν, τα χημικά κατάλοιπα στα τρόφιμα με ποσοστό 95%, το κάπνισμα με ποσοστό 91%, οι επιδημίες με ποσοστό 87,4% και τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα καθώς και το παθητικό κάπνισμα.
Στην ερώτηση που τέθηκε για το τι μπορεί να προσφέρει η πολιτεία αλλά και οι ιδιωτικοί φορείς ώστε να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση και τον έλεγχο των κινδύνων για την υγεία, οι πολίτες απάντησαν ότι δεν το πιστεύουν ότι μπορούν να τους προσφέρουν αξιόλογη βοήθεια. Και δυστυχώς το ίδιο απάντησαν όταν ρωτήθηκαν και για το ρόλο των επιστημόνων καθώς και τον τρόπο που τα ΜΜΕ παρουσιάζουν τα θέματα ως προς την προστασία του πολίτη.
Συγκεκριμένα, το 80,3% των ερωτηθέντων απάντησε ότι τόσο η πολιτεία και οι κρατικές δομές υγείας δεν είναι σε θέση να ελέγξουν τους κινδύνους που απειλούν την υγεία. Το 61,3% θεωρεί ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει κινδύνους που απειλούν την υγεία. Ενώ, το 49, 6% θεωρεί ότι οι ειδικοί –επιστήμονες δεν παρουσιάζουν με έγκυρο και αξιόπιστο τρόπο τους κινδύνους αυτούς.
Τέλος, το 66% απάντησε ότι η παρουσίαση των κινδύνων για την υγεία από τα ΜΜΕ δεν γίνεται με έγκυρο και αξιόπιστο τρόπο.
Ανθή Αγγελοπούλου
Η σημασία της εξατομικευμένης θεραπείας στην αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων, η ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών πρόσβασης των ασθενών στις εν λόγω θεραπείες και το προσδοκώμενο όφελος από την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των περιορισμένων πόρων που διατίθενται για την υγειονομική περίθαλψη, βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης στρογγυλής τραπέζης ειδικών επιστημόνων με τίτλο «Εξατομικευμένη Θεραπεία – Πορεία προς το Μέλλον», στο πλαίσιο του 9ου Πανελλήνιου Συνέδριου για τη Διοίκηση, τα Οικονομικά και τις Πολιτικές Υγείας της ΕΣΔΥ, πλατινένιος χορηγός του οποίου ήταν η Roche Hellas.
Κατά τη συζήτηση, ο οικονομολόγος της Υγείας και επιστημονικός συνεργάτης της ΕΣΔΥ, Δρ. Κώστας Αθανασάκης, χαρακτήρισε την εξατομικευμένη θεραπεία ως «το μέλλον της θεραπευτικής πρακτικής», τονίζοντας ότι «τα συστήματα ασφάλισης, πέραν της πρόσβασης στη θεραπεία οφείλουν να μεριμνήσουν και για την πρόσβαση στη διάγνωση» και πως η πιστοποίηση της αποδοτικότητας οφείλει να οδηγήσει και στην αποζημίωση της εξέτασης. Ο Δρ. Αθανασάκης ανέφερε ότι η «εξατομικευμένη θεραπεία» που αποτελεί τη μετεξέλιξη των παραδοσιακών θεραπευτικών προσεγγίσεων ως συνεπεία της επιστημονικής προόδου, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα επιλογών όπως η εκτίμηση κινδύνου, οι προληπτικές δράσεις, η πρώιμη διάγνωση και η κλινική απόφαση με υψηλή διαγνωστική αξία.
Ωστόσο, σημείωσε ότι υπάρχουν διαφορές στην πρόσβαση ανάλογων υπηρεσιών και πως «υπάρχει ανάγκη για ένα νέο σύστημα διαχείρισης και απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ενδελεχής καταγραφή των ασθενών, προκειμένου να παρακολουθούμε τη χρήση των υγειονομικών πόρων, να εκτιμούμε τα αποτελέσματα in vivo, να παρακολουθούμε τη χρήση και την αποτελεσματικότητα των διαγνωστικών μέσων, καθώς και τους πραγματικούς αλγορίθμους θεραπείας για να εκτιμήσουμε σε πραγματικούς όρους, την αποδοτικότητα και να επιβραβεύσουμε τελικά την πραγματική καινοτομία».
Στο πλαίσιο της ίδιας συζήτησης ο Δρ. Ansgar Hebborn, επικεφαλής σε παγκόσμιο επίπεδο του Τμήματος Market Access Policy της Roche, επισήμανε ότι «οι αποφάσεις αποζημίωσης, κωδικοποίησης και αξιολόγησης της τεχνολογίας λαμβάνονται είτε σε εθνικό είτε σε περιφερειακό επίπεδο». Aναφερόμενος στην Ελλάδα σημείωσε ότι θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον ίσης πρόσβασης για τους ασθενείς στην εξατομικευμένη θεραπεία, ενώ υπογράμμισε ότι για να διασφαλιστεί η ποιότητα πρέπει να προσφερθούν κίνητρα μέσω του νομοθετικού πλαισίου.
Σύμφωνα με τον Δρ. Hebborn, τα προσδοκώμενα οφέλη από την εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών μεθόδων πέρα από την εξοικονόμηση πόρων, περιλαμβάνουν την καλύτερη πρόβλεψη της ανταπόκρισης στη θεραπεία, τα ποσοστά μεταβολισμού του φαρμάκου, και τη βελτιωμένη φαρμακευτική ασφάλεια. «Η εξατομικευμένη θεραπεία δεν θα επωφεληθεί πλήρως της δυναμικής της χωρίς αλλαγές στις μεθοδολογίες αξιολόγησης των τεχνολογιών υγείας, ολοκληρωμένες και ορθολογικές αποζημιώσεις, απλοποιημένα συστήματα κωδικοποίησης για φάρμακα και διαγνωστικά εργαλεία, καθώς και εξελιγμένους μηχανισμούς τιμολόγησης και αποζημίωσης δαπανών, οι οποίοι θα είναι σε θέση να αντανακλούν την πιθανώς διαφορετική αξία της εξατομικευμένης θεραπείας για διαφορετικές ενδείξεις», επισήμανε χαρακτηριστικά.
Η Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας είναι η κύρια αιτία μόνιμης απώλειας όρασης σε άτομα άνω των 55 ετών σε όλο τον δυτικό κόσμο σύμφωνα με μελέτη που παρουσίασε ο χειρουργός οφθαλμίατρος κ. Παναγιώτης Τσικριπής με αφορμή τη διημερίδα της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας για την οικονομική κρίση και τα χρόνια νοσήματα.
Σύμφωνα με τον κ. Τσικριπή, η συχνότητα εμφάνισής της Ωχράς Κηλίδας αυξάνεται προϊούσης της ηλικίας και αναμένεται να έχουμε μία δραματική εμφάνιση νέων κρουσμάτων τα επόμενα χρόνια, καθώς θα αυξάνεται το προσδόκιμο επιβίωσης.
Να σημειώσουμε ότι η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μια εκφυλιστική και προοδευτική πάθηση και αποτελεί την κύρια αιτία σοβαρής απώλειας της όρασης (οπτική οξύτητα) στο δυτικό πληθυσμό ηλικίας άνω των 55 ετών
Η αιτιολογία της πάθησης δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί, υπάρχουν ωστόσο προδιαθεσικοί παράγοντες:
Άλλοι παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη ΗΕΩ είναι:
Οι εξελίξεις της ιατρικής σήμερα. μας επιτρέπουν να μπορούμε με εξειδικευμένα μέσα, όπως είναι η Οπτική τομογραφία συνοχής το γνωστό σε όλους μας OCT καθώς και η Φλουοραγγειογραφία να διαγνώσουμε έγκαιρα την πιθανότητα ανάπτυξης ΗΕΩ.
Όσον αφορά τη θεραπεία, για την εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας ξηρού Τύπου συστήνονται τα συμπληρώματα διατροφής καθώς και οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία. Υπάρχουν σκευάσματα τα οποία περιέχουν λουτεΐνη και ψευδάργυρο, η έλλειψη των οποίων ενοχοποιείται για την εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου. Η χρήση των σκευασμάτων αυτών μπορεί να επιβραδύνει την εμφάνιση και εξέλιξη της νόσου.
Ωστόσο, επειδή είναι μια νόσος η οποία εξελίσσεται αργά και μπορεί να μετατραπεί σε υγρή ο ασθενής πρέπει να εξετάζεται τακτικά, δηλαδή πρέπει να κάνει βυθοσκόπηση κάθε χρόνο. Και ο λόγος είναι απλός. Η υγρή Η.Ε.Ω είναι πιο επικίνδυνη μορφή γιατί τα ανώμαλα αγγεία καταστρέφουν την όρασή.
Η θεραπεία της υγρής μορφής είναι αποτελεσματική με τους νέους αντιαγγειογενετικούς παράγοντες όπως είναι η ranibizumab. Η θεραπεία αυτή χορηγείται με τη μορφή ενδοβόλβιων ενέσεων. Τα ενέσιμα αυτά φάρμακα προλαμβάνουν την ανάπτυξη και διαρροή των εύθραυστων νέων αγγείων και μπορεί να αποκαταστήσουν εν μέρει την βλάβη που έχει γίνει. Οι ενέσεις επαναλαμβάνονται ανά μήνα ανάλογα με την πορεία της νόσου και επιβάλλεται τακτικός έλεγχος από τον οφθαλμίατρο. Να σημειώσουμε επίσης ότι το φάρμακο καλύπτεται από τα Ασφαλιστικά Ταμεία. Μοναδικός όμως βραχνάς είναι η ειδική Επιτροπή που δίνει τις εγκρίσεις για το φάρμακο.
Διαβάστε το άρθρο: Συνεχίζεται η ταλαιπωρία των ασθενών με Ωχρά Κηλίδα
Ανθή Αγγελοπούλου
Σύμφωνα με τη μελέτη που έγινε από τη Σχολή Δημόσια Υγείας, η οποία αφορούσε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χρόνια πάσχοντες με την πρόσβασή τους στη θεραπεία τους ο καθηγητής Οικονομικών της ΕΣΔΥ κ. Γιάννης Κυριόπουλος, σε διημερίδα που έγινε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας στο ξενοδοχείο SireneBueResort στον Πόρο, επεσήμανε ότι τα στοιχεία που ανέδειξε η έρευνα δεν είναι αισιόδοξα για το μέλλον αν η πολιτεία δεν κάνει σημαντικά βήματα για τη Διαχείριση των Χρόνιων Νοσημάτων.
Το φάρμακο για τον χρόνιο ασθενή είναι «μονόδρομος». Όπως χαρακτηριστικά είναι ο κ. Κυριόπουλος και συνέχισε. Ο ασθενής μειώνει κάθε άλλη δυνατή δαπάνη σε άλλες κατηγορίες για να έχει πρόσβαση στο φάρμακο και είναι αδιαμφισβήτητη η σχέση εμπιστοσύνης με το φάρμακο το οποίο ήδη λαμβάνει και έχει ρυθμιστεί, μολονότι επωμίζεται πρόσθετο κόστος.
Το σύστημα συνταγογράφησης με βάση τη δραστική ουσία υπερθεματίζει τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο του γιατρού στη ζήτηση των υπηρεσιών υγείας, λόγω της ασυμμετρίας της πληροφόρησης μεταξύ των εταίρων. Ο γιατρός είναι το πρώτιστο και βασικό κριτήριο για την αλλαγή σκευάσματος αλλά η αύξηση των ίδιων πληρωμών από τους χρόνιους ασθενείς θέτει σημαντικά εμπόδια πρόσβασης. Παράλληλα αποτελεί καθοριστική συνιστώσα μειωμένης συμμόρφωσης και κατά συνέπεια αύξησης των ποσοστών απορρύθμισης.
Όπως, διευκρίνισε ο καθηγητής, οι χρόνοι πάσχοντες κάνουν ότι μπορούν να καλύψουν το κόστος για τη θεραπεία τους, όμως σε βάθος χρόνου αυτό δεν θα είναι εφικτό από όλους δεδομένης της οικονομικής κατάστασης και της αυξημένης οικονομικής επιβάρυνσης. Η πολιτεία όπως είπε, θα πρέπει να θέσει κριτήρια δίκαιης κατανομής των βαρών και της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Δεν υπάρχουν κίνητρα για την προώθηση των γενοσήμων επεσήμανε συνεπώς , είναι πολύ δύσκολη η δημιουργία μιας κουλτούρας ως προς αυτά. Η διασύνδεση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα δεν έχει ακόμα μπει σε εφαρμογή αλλά και το ποσοστό του 15% για συνταγογράφηση με brand name είναι λανθασμένη αφού για μερικές ειδικότητες όπως είναι οι παιδίατροι, οι ψυχίατροι και γιατροί που παρακολουθούν χρόνια πάσχοντες αυτή δεν μπορεί να ισχύσει.
Όσον αφορά την αντικατάσταση του σκευάσματος από το φαρμακοποιό, υπάρχει ένα σημαντικό «τυφλό» σημείο το οποίο έχει κατά καιρούς επισημάνει και η ιατρική κοινότητα και είναι, αυτό της ευθύνης σε περίπτωση λάθους. Επίσης δεν είναι λιγότερο σημαντικό το στοιχείο της πιθανής απορρύθμισης του ασθενούς σε περίπτωση αντικατάστασης με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.
Όπως πολύ σωστά είπε ο καθηγητής, η πολιτεία δεν μπορεί να σχεδιάζει φαρμακευτική πολιτική χωρίς ωστόσο να έχει λάβει υπόψη της κοινωνικοοικονομικά κριτήρια για τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού. Η λήψη μέτρων για μείωση της δαπάνης μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσει στην αγορά όπως για παράδειγμα η υποκατάσταση της φαρμακευτική θεραπείας με νοσοκομειακή περίθαλψη, ή ακόμα και η μετακίνηση μεγάλου χρηματικού βάρους στα νοικοκυριά κ.α.
Είναι αναγκαία λοιπόν όχι μόνο η εκπαίδευση των ασθενών αλλά και η σωστή διαχείριση των οικονομικών πόρων. Πρόταση του καθηγητή είναι επίσης η εισαγωγή των target budgets, οι κλειστοί προϋπολογισμοί ανά φαρμακολογική κατηγορία, η υποχρεωτική συνταγογράφηση με ΙΝΝ σε κάποιες κατηγορίες και η λήψη κινήτρων και αντικινήτρων από μέρους της πολιτείας προς τους συμβεβλημένους γιατρούς.
Συμμετοχή του ασθενούς στο κόστος
Ο κ. Κυριόπουλος επεσήμανε την ανάγκη διεξαγωγής πολιτικών υγείας, οι οποίες θα βασίζονται σε τεκμήρια (evidence-based health policy)
Τόνισε επίσης, την ανάγκη θέσπισης πολιτικών με μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα ανάλυσης, την αναγκαία η εισαγωγή όρων αναδιανεμητικότητας στο σύστημα υγείας και την αναθεώρηση των ποσοστών συμμετοχής και εφαρμογή με βάση σειρά κριτηρίων, ιδίως αναλόγως του εισοδήματος και αντιστρόφως ανάλογο της ανάγκης (εισαγωγή κριτηρίων κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, αλλά και κριτηρίων πάθησης).
Επίσης πρότεινε την εισαγωγή αρνητικού συνασφάλιστρου (ετήσιο όριο στην ίδια φαρμακευτική δαπάνη)και τη δημιουργία ενός κυλιόμενου" ταμείου (revolving fund) το οποίο να χρηματοδοτεί την καινοτομία και να προάγει τη δίκαιη κατανομή των χρηματοδοτικών βαρών.
Πως θα γίνετε η τιμολόγηση
Ο καθηγητής σε αυτή την περίπτωση πρότεινε σύνδεση συστήματος τιμολόγησης με σχεδιασμό πολιτικής φαρμάκου και αναπτυξιακούς στόχους της χώρας και σύνδεση συστήματος τιμολόγησης και αποζημίωσης.
Είπε επίσης ότι, χρειαζόμαστε ένα ορθολογικό σύστημα τιμολόγησης το οποίο να επιτρέπει απλούστερους υπολογισμούς και δυνατότητα επανατιμολόγησης ανά τακτά χρονικά διαστήματα και εισαγωγή συμφωνιών όγκου τιμής.
Πρότεινε τον καθορισμό τιμών ασφαλιστικής αποζημίωσης - τιμών αναφοράς, την φαρμακοοικονομική αξιολόγηση των νέων θεραπειών, τους μηχανισμοί ταχείας έγκρισης τιμής και έκδοσης σε δελτίο τιμών καινοτόμων φαρμάκων καθώς και το να υπάρχουν προϋπολογισμοί κόστους για διαγνωστικά & θεραπευτικά πρωτόκολλα, ενώ τέλος ζήτησε να υπάρχει επιλεκτική τιμολόγηση για μεγάλες ομάδες χρονίων νοσημάτων.
Τι έδειξε η έρευνα
Συγκεκριμένα βάση της έρευνας καταγράφεται μείωση κατά μ.ο. περίπου €530 στο μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα, το οποίο διαμορφώνεται σε €1.115. Οι 8 στους 10 ασθενείς αντιλαμβάνονται τη μείωση αυτή ως ιδιαίτερα υψηλή και δηλώνουν ιδιαίτερα απαισιόδοξοι για το μέλλον, ενώ 8 στους 10 ασθενείς μειώνουν τις δαπάνες για στέγαση, μετακινήσεις και τηλεπικοινωνίες, ενώ 4 στους 10 επιλέγουν περικοπές στη διατροφή.
Οι 2 στους 10 μείωσαν τη δαπάνη υγείας ενώ παρατηρείται μείωση της αυτοεκτίμησης του επιπέδου υγείας κατά 6% από το 2012.
Επίσης μειώθηκαν οι επισκέψεις σε πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας 30% μεταξύ 2011 και 2013 αλλά και η δαπάνες για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας μειώθηκαν κατά 50% από το 2011.
Οι 6 στους 10 αντιμετωπίζουν οικονομικούς/εισοδηματικούς περιορισμούς στην πρόσβαση, καθώς και χρονικά εμπόδια λόγω της λίστας αναμονής, ενώ 3 στους 10 αξιολογούν αρνητικά τις δομές ΠΦΥ και τις τριτοβάθμιες δομές συγκριτικά με τρία χρόνια πριν.
Όσον αφορά τα γενόσημα ο κ. Κυριόπουλος επεσήμανε ότι τα στοιχεία της μελέτης έδειξαν ότι, η προσπάθεια προώθησης και αύξησης του μεριδίου αγοράς των γενοσήμων αποτυγχάνει, καθώς στον πλέον ενημερωμένο για το φάρμακο πληθυσμό, τους χρονίους πάσχοντες, υπάρχει ασάφεια αναφορικά με τις στάσεις και αντιλήψεις τους για τα γενόσημα.
Επίσης, μόλις 2 στους 10 χρόνιους ασθενείς έχει λάβει γενόσημο φάρμακο κατά το παρελθόν και η κύρια αιτία για να λάβει στο μέλλον είναι η υπόδειξη από τον γιατρό.
Η χώρα προέλευσης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αναγνώριση ότι ένα γενόσημο τηρεί προδιαγραφές ασφαλείας και μπορεί να είναι αποτελεσματικό, σύμφωνα με 6 στους 10 ασθενείς.
Και αναφορικά με την ασφάλεια των γενοσήμων 4 στους 10 ασθενείς αναγνωρίζει τα γενόσημα ως ασφαλή και ποιοτικά φάρμακα.
Ως εκ τούτου, η διαμόρφωση των μεριδίων της αγοράς και η αύξηση του ποσοστού των γενοσήμων καθίσταται εφικτή μέσω της αλλαγής της συνταγογραφικής κουλτούρας των γιατρών η οποία επιτυγχάνεται με μακροχρόνιο σχεδιασμό και θέσπιση οικονομικών και άλλων κινήτρων.
Ωστόσο όσον αφορά την επιλογή του φαρμάκου οι 9 στους 10 θεωρούν το φάρμακο ιδιαιτέρως σημαντικό για τη διατήρηση του επιπέδου υγείας τους.
Οι 6 στους 10 θεωρούν την άποψη του γιατρού το πρώτο κριτήριο για την αλλαγή φαρμάκου , οι 8 στους 10 ασθενείς παρέμειναν στο φάρμακό τους, μετά την εφαρμογή της συνταγογράφησης με βάση το INN, και επωμίσθηκαν την πρόσθετη δαπάνη, περικόπτοντας κάθε άλλο δυνατό έξοδο, ενώ μόλις 1 στους 10 άλλαξε το φάρμακό του και επέλεξε αυτό που αποζημιώνει η κοινωνική ασφάλιση.
Τέλος, 6 στους 10 ασθενείς συναποφάσισαν με το γιατρό την παραμονή ή αλλαγή στο σκεύασμά τους.
Ανθή Αγγελοπούλου