Πολλοί ασθενείς, που υποβάλλονται σε κάποια διαγνωστική ή θεραπευτική διαδικασία σε τμήματα Ακτινολογίας, Πυρηνικής Ιατρικής ή Ακτινοθεραπείας, εμφανίζονται προβληματισμένοι σχετικά με τους κινδύνους από την έκθεσή τους σε ακτινοβολία και την πιθανότητα η ακτινοβολία αυτή να βλάψει τα συγγενικά τους πρόσωπα όταν αυτοί επιστρέψουν σπίτι τους. Συχνά, συγχέουν την ακτινοβολία Χ με την ραδιενέργεια και θεωρούν λανθασμένα ότι η τεχνητή ακτινοβολία είναι περισσότερο επικίνδυνη από ίσης ποσότητας φυσική ακτινοβολία. Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να δώσουν μία λογική και κατανοητή απάντηση στα ερωτήματα αυτά των ασθενών, ερμηνεύοντας τα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την ασφάλεια των ακτίνων Χ και τονίζοντας την σημασία του περιορισμού των δόσεων για την μείωση του κινδύνου.

Ποιες είναι η βασικές οδηγίες για την προστασία από την ιοντίζουσα ακτινοβολία;

Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι όλοι οι άνθρωποι εκτιθέμεθα καθημερινά σε ακτινοβολία την οποία απορροφούν οι ιστοί του σώματος. Αυτή κατανέμεται σε δύο κατηγορίες:

• Στη φυσική ακτινοβολία (υπεριώδης ακτινοβολία του ήλιου, κοσμική ακτινοβολία από τα άστρα, ακτινοβολία από την Γη, ακτινοβολία τροφών, κ.λ.π.). Λόγω του φυσικού ραδιενεργού περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε, λαμβάνουμε κάθε δύο ημέρες ισοδύναμη δόση ακτινοβολίας μίας ακτινογραφίας θώρακος!

• Στην τεχνητή ακτινοβολία (κινητή τηλεφωνία, κεραίες, φούρνοι μικροκυμάτων, ασύρματα δίκτυα, δίκτυα μεταφοράς, διανομής και παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, γεννήτριες ηλεκτρικού ρεύματος, ραντάρ, υπολογιστές, ιατρική έκθεση).

Πως γίνεται κατανοητή η έννοια “δόση ακτινοβολίας” στον ασθενή

Παρακάτω βρίσκονται δύο αναλυτικοί πίνακες οι οποίοι δίδουν με απλό και κατανοητό τρόπο τα μεγέθη δόσης που λαμβάνει ο ασθενής κατά τη υποβολή του σε διάφορες εξετάσεις.

Πίνακας 1. Ο πίνακας αυτός αφορά σε ακτινολογικές εξετάσεις.

Πίνακας 2. Ο πίνακας αυτός αφορά σε εξετάσεις Πυρηνικής Ιατρικής.

Ακτινοβολία από μαγνητική τομογραφία και υπερήχους

Οι εξετάσεις αυτές δεν έχουν βλαβερή ιοντίζουσα ακτινοβολία σε αντίθεση με την ακτινογραφία, τη μαστογραφία και την αξονική τομογραφία.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι στην υγεία οι σχετικοί με τα κινητά τηλέφωνα και τους σταθμούς βάσης κινητής τηλεφωνίας;

Καταρχήν οι έρευνες για τα RF πεδία έχουν πλέον επικεντρωθεί στις εκπομπές από τα κινητά τηλέφωνα, μιας και η έκθεση σε αυτά τα πεδία είναι κατά 1000 φορές μεγαλύτερη απ’ ότι από τους σταθμούς βάσης. Οι τελευταίες έρευνες επικεντρώνονται στον καρκίνο, η άλλες επιδράσεις στην υγεία, ηλεκτρομαγνητικές παρεμβολές, αυτοκινητικά δυστυχήματα, κ.α. Όσον αφορά στην υγεία, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η έκθεση σε πεδία ραδιοσυχνοτήτων αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο ή για οποιαδήποτε άλλη νόσο.

Πώς πρέπει να χρησιμοποιούμε το κινητό μας για να παίρνουμε τη λιγότερη δυνατή ακτινοβολία;

Τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία. Η συνολική ισχύς της ακτινοβολίας που εκπέμπεται είναι σχετικά μικρή. Δεν ακτινοβολούν το ίδιο όλα τα είδη συσκευών λόγω των σημαντικών διαφορών που παρουσιάζουν μεταξύ τους ως προς τη κατασκευή. Όσο αυξάνουμε την απόσταση του κινητού από το σώμα μας τόσο μειώνεται η ακτινοβολία που λαμβάνουμε. Αυτό σημαίνει ότι αν χρησιμοποιούμε Bluetooth ή ακουστικά τότε μειώνεται συγκριτικά η ακτινοβόληση της κεφαλής. Αν βέβαια το τηλέφωνο είναι κοντά στο σώμα μας τότε απλά ακτινοβολούμε το σημείο εκείνο που το τηλέφωνο ακουμπά το σώμα μας. Άρα συμπερασματικά θα πρέπει να χρησιμοποιούμε είτε hands free είτε bluetooth, να το φορτίζουμε μακριά μας και όχι δίπλα στο κρεβάτι μας. Να αποφεύγουμε να το δίνουμε στα μικρά παιδιά να «παίζουν».

Φούρνοι μικροκυμάτων; Έχουν ακτινοβολία; Παίρνει ακτινοβολία το φαγητό μας; Πώς πρέπει να γίνεται η χρήση του ώστε να μην παίρνουμε ακτινοβολία;

Η νέα τεχνολογία που εφαρμόζεται για την κατασκευή των φούρνων μικροκυμάτων είναι τέτοια που οι διαρροές της ακτινοβολίας έχουν ελαχιστοποιηθεί ή ακόμη εξαλειφθεί εντελώς. Ακτινοβολία ωστόσο μπορεί πάντοτε να «ξεφύγει» από ελαττωματικές πόρτες, ακόμη και από το προστατευτικό τζάμι των συσκευών. Για αυτό θα πρέπει ο φούρνος μικροκυμάτων να είναι αναγνωρισμένου κατασκευαστή και να μην στεκόμαστε κοντά όταν αυτός λειτουργεί. Αν υπάρχει υποψία ότι η πόρτα δεν κλείνει καλά τότε δεν χρησιμοποιούμε το φούρνο.

Ποιος είναι ο ρόλος του ακτινοφυσικού-φυσικού ιατρικής

Οι ακτινοφυσικοί είναι οι μόνοι σε θέση να σας ενημερώσουν για την ορθή και ασφαλή χρήση όλων αυτών των νέων τεχνολογιών, για τα πιθανά προβλήματα, να σας συμβουλεύσουν και να ξεδιαλύνουν όλους αυτούς τους φόβους οι οποίοι πιέζουν τους πολίτες. Αναζητείστε τον στο πλησιέστερο Νοσοκομείο ή στην Ένωση Φυσικών Ιατρικής Ελλάδας – ΕΦΙΕ (ιστοσελίδα: www.efie.gr)

Το φαινόμενο της Ικαρίας

Τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα που έδειξαν ότι η Ικαρία, μαζί με την Σαρδηνία και την Οκινάβα της Ιαπωνίας είναι οι περιοχές του κόσμου με τα υψηλότερα ποσοστά υπερηλίκων θα συζητηθούν εκτενώς στο Διεθνές Συνέδριο Καρδιαγγειακής Ιατρικής «CARDIO ATHENA 2013», το οποίο θα γίνει στο ξενοδοχείο DIVANI Caravel στις 29 και 30 Μαρτίου. Το συνέδριο διοργανώνεται από την Α΄ Καρδιολογική Κλινική και το Ομώνυμο Εργαστήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιπποκράτειο Γ.Ν.Α., υπό την αιγίδα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, και η Οργανωτική Επιτροπή η οποία αποτελείται από τους: Χριστόδουλο Στεφανάδη, Καθηγητή Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντή Α΄ Καρδιολογικής Κλινικής και Ομώνυμου Εργαστήριου, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α., Χρήστο Πίσταβο, Καθηγητή Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Α΄ Καρδιολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α., Χαράλαμπο Βλαχόπουλο, Επίκουρο Καθηγητή Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Α΄ Καρδιολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α., Κωνσταντίνο Τούτουζα, Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Α’ Καρδιολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α. και Χριστίνα Χρυσοχόου, Επιμελήτρια Καρδιολογίας, Α΄ Καρδιολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο, «Ιπποκράτειο» Γ.Ν.Α. παρέθεσαν συνέντευξη Τύπου στην οποία μεταξύ άλλων επεσήμαναν ότι όλα τα διεθνή media ασχολούνται επισταμένα με το φαινόμενο της Ικαρίας.

Όπως μάλιστα δείχνουν τα δημογραφικά στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη μόνο το 0.1% του πληθυσμού ζει πάνω από 90 χρόνια, στην Ικαρία το αντίστοιχο ποσοστό είναι δεκαπλάσιο. Οι μέχρι τώρα παρατηρήσεις συγκλίνουν στον τρόπο ζωής των κατοίκων της Ικαρίας που δρα προστατευτικά στην εμφάνιση καρδιαγγειακών και νεοπλασματικών νοσημάτων. Φαίνεται ότι η μακροχρόνια κατανάλωση Μεσογειακού τύπου διατροφής σε συνδυασμό με την ορεσίβια ζωή και την χαλιναγώγηση του στρες να έχουν σημαντικό ρόλο, χωρίς όμως οι ακριβείς μηχανισμοί να έχουν διευκρινιστεί πλήρως.

Η επιδημιολογική μελέτη στην νήσο Ικαρία ξεκίνησε, υπό την οργάνωση της Α΄ Καρδιολογικής Κλινικής, τον Ιούνιο του 2009 σε δείγμα 1420 μόνιμων κατοίκων της νήσου, εκ των οποίων οι 700 ήταν ηλικιωμένοι. Όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε πλήρη καρδιολογική εξέταση για την εκτίμηση της ύπαρξης αθηροσκληρωτικής νόσου και χρόνιων νοσημάτων. Η μέχρι τώρα συνεχιζόμενη μελέτη μακροβιότητας στην Ικαρία έχει τύχει αναγνώρισης με σειρά δημοσιεύσεων σε διεθνή έγκριτα περιοδικά.

«Η παρατηρούμενη μακροβιότητα στην νήσο Ικαρία έρχεται σε αντιπαράθεση με τα μέχρι τώρα γνωστά δεδομένα που συνδύαζαν την μακροβιότητα με το υψηλότερο κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο, καθώς η Ικαρία αποτελεί ένα ακριτικό νησί με πολύ χαμηλούς δείκτες οικονομικής ανάπτυξης. Χαρακτηριστικό της νήσου είναι η ορεινή διαμόρφωση του εδάφους, το γρανιτώδες πέτρωμα στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, η διαμονή μέρους του πληθυσμού σε υψηλό υψόμετρο που ακμάζει η συλλογή και η βρώση βοτάνων και χόρτων που σε συνδυασμό με την παρουσία ιχνοστοιχείων και βαρέων μετάλλων στο έδαφος και στα ύδατα και σε συνδυασμό με τις μετεωρολογικές συνθήκες της περιοχής, αποτελούν ενδιαφέροντα σημεία για περαιτέρω επιστημονική έρευνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποτελεί το γεγονός ότι τα ποσοστά μακροβιότητας δεν εμφανίζουν ομοιομορφία μεταξύ των διαφόρων περιοχών της νήσου, με το Βορειοανατολικό τμήμα (περιοχή Ραχών) να έχει τα υψηλότερα ποσοστά (1.1%) και το Νότιο τμήμα (περιοχή Αγ. Κήρυκου) τα χαμηλότερα (0.6%). Οι περιοχές αυτές διαφέρουν ως προς τις μετεωρολογικές συνθήκες και τις εδαφικές ιδιομορφίες (γρανιτώδες πέτρωμα στο Βόρειο τμήμα και ασβεστόλιθος στο Νότιο τμήμα με σημαντική διαφορά στην περιβαλλοντολογική ακτινοβολία γ). Οι περιβαλλοντολογικές συνθήκες δύναται να επηρεάζουν τη συγκέντρωση ιχνοστοιχείων και μετάλλων στο έδαφος και στα ύδατα που εισέρχονται στην τροφική άλυσο».

Τέλος, ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο που αναφέρθηκε στη συνέντευξη, είναι η μελέτη που έχει ξεκινήσει ο Έλληνας καθηγητής κ. Χριστάκης στο Χάρβαρντ με αφορμή το φαινόμενο της Ικαρίας. Ο κ. Χριστάκης μελετά κατά πόσο συμβάλλουν τα κοινωνικά δίκτυα στην καλυτέρευση και μακροημέρευση της ζωής των ανθρώπων. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη όπως όλα δείχνουν, οι υγιείς κοινωνίες βοηθούν σε μια καλύτερη και μεγαλύτερη ζωή η κοινωνική συνοχή των ανθρώπων είναι μάλλον ένα μεγάλο ατού για μια καλύτερη ζωή. Εδώ μάλλον βρίσκει θέση το γνωστό «μοιραστείτε τη χαρά και τη λύπη γιατί η χαρά γίνετε περισσότερη και η λύπη λιγότερη».

Ανθή Αγγελοπούλου