Για τη διαμόρφωση της παροχής ογκολογικών υπηρεσιών υγείας σε περίοδο οικονομικής κρίσης και την άποψη των φαρμακευτικών εταιρειών σε ένα τόσο καίριο ζήτημα, μίλησε πρόσφατα ο Head of Pfizer Oncology σε Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα κ. Νίκος Χατζηνικολάου, στην 3η Μετεκπαιδευτική Συνάντηση για τον Καρκίνο Νοτιοδυτικής Ελλάδας που έγινε στην Πάτρα.
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηνικολάου ο τομέας ογκολογίας είναι η μεγαλύτερη περιοχή της εστίασης για Έρευνα και Ανάπτυξη με σχεδόν 2000 προϊόντα στα σκαριά.
Πάνω από το 30% εξ αυτών είναι σε προκλινικές μελέτες φάσης Ι ενώ, το 26% είναι σε φάση ΙΙ και το 23% σε φάση ΙΙΙ γεγονός που δείχνει, τόσο τα υψηλά επίπεδα της δραστηριότητας σε πρώιμο στάδιο αλλά και τις δυσκολίες στην παραγωγή επιτυχών αποτελεσμάτων για την κλινική έρευνα.
Το ποσοστό των στοχευμένων θεραπειών έχει αυξηθεί δραματικά κατά τα τελευταία 10 χρόνια, ιδιαίτερα στις ώριμες αγορές, όπως επεσήμανε. Η επιβίωση των ασθενών από τον καρκίνο αυξάνεται με σταθερούς ρυθμούς, καθώς έχουν βελτιωθεί και η ανίχνευση του καρκίνου και η θεραπεία. Οι βελτιώσεις στην επιβίωση διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των καρκίνων, για παράδειγμα στο μη-Hodgkin λέμφωμα (NHL) η βελτίωση της επιβίωσης είναι ιδιαίτερα έντονη, και οφείλεται εν μέρει στην υιοθέτηση των νέων στοχευμένων και κυτταροτοξικών θεραπειών.
Η ιατρική καινοτομία μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο
Όπως ανέφερε ο κ. Χατζηνικολάου, οι πρόσφατες ανακαλύψεις στη θεραπεία του καρκίνου σημαίνει πολλά αποτελεσματικά φάρμακα με μακροπρόθεσμα οφέλη. Η καινοτομία στην απεικόνιση αλλά και στα φάρμακα έδειξαν ότι μπορεί να επέλθει περίπου 70% μείωση της θνησιμότητας. Το 27% αφορά στη μείωση της θνησιμότητας από την καινοτομία στα φάρμακα και το 40% στη μείωσης από την καινοτομία στην απεικόνιση.
Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του καρκίνου σε όλη την Ευρώπη είναι σημαντικές. Περίπου 75 δισεκατομμύρια ευρώ χάθηκαν στην Ευρώπη το 2008, που σχετίζονται με τον καρκίνο που ισοδυναμεί με ένα μέσο κόστος ανά πρόωρο θάνατο, ύψους 219.241 ευρώ. Σε απόλυτους όρους, αυτό αντιπροσωπεύει μια σημαντική απώλεια για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, 0,58% του συνολικού ΑΕΠ σε όλη την Ευρώπη.
Στην Ελλάδα όμως, η δημόσια φαρμακευτική δαπάνη μειώθηκε κατά 60% από το 2009 μέχρι σήμερα. Ωστόσο, τα στοιχεία του 2012 δείχνουν ότι οι δαπάνες για τα φάρμακα ογκολογίας είναι ένα μικρό ποσοστό των συνολικών δαπανών για την υγεία σε πολλές χώρες.
Συγκεκριμένα oι συνολικές δαπάνες για την υγεία είναι: ΗΠΑ 2.808 δισ. $ – Ιαπωνία 549 δισ. $ – Γαλλία 302 δισ. $ – Ιταλία 193 δισ. $ – Γερμανία 369 δισ. $ – Ηνωμένο Βασίλειο 231 δισ. $ – Ισπανία 127 δισ. $
Το σύνολο των δαπανών για φάρμακα είναι: ΗΠΑ 11% – Ιαπωνία 18% – Γαλλία 12% – Ιταλία 13% – Γερμανία 10% – Ηνωμένο Βασίλειο 9% – Ισπανία 15%.
Από αυτό το σύνολο το ποσοστό κάθε χώρας για την μη ογκολογική φαρμακευτική δαπάνη είναι: ΗΠΑ 11% – Ιαπωνία 16% – Γαλλία 10% – Ιταλία 11% – Γερμανία 9% – Ηνωμένο Βασίλειο 8% – Ισπανία 13%.
Ενώ, η ογκολογική φαρμακευτική δαπάνη είναι: ΗΠΑ 25 δισ. $ ή 1% – Ιαπωνία 9 δισ. $ ή 2% – Γαλλία 4 δισ. $ ή 1% – Ιταλία 3 δισ. $ ή 1% – Γερμανία 5 δισ. $ ή 1% – Ηνωμένο Βασίλειο 2 δισ. $ ή 1% – Ισπανία 2 δισ. $ ή 2%
Σύμφωνα με τον κ. Χατζηνικολάου, οι συμφωνίες καταμερισμού του κινδύνου - Risk-Sharing Agreements (RSAs) έχουν ως στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων της αβεβαιότητας και των υψηλών τιμών στη σχέση κόστους-αποδοτικότητας και επιτρέπουν στους ασθενείς, να έχουν πρόσβαση σε πολλά υποσχόμενα νέα φάρμακα μέσα σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας.
Για τη διαχείριση της καινοτομίας, όπως είπε, είναι απαραίτητη η υιοθέτηση επιστημονικά τεκμηριωμένων κατευθυντηρίων γραμμών για τη θεραπεία και τον έλεγχο της συνταγογράφησης, η υιοθέτηση Μητρώων Ασθενών και η ενίσχυση των Data Systems που θα επιτρέπουν τη βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας του καρκίνου. Σημαντικό σημείο είναι και η εξατομικευμένη θεραπεία. Κάθε ασθενής, όπως σημείωσε ο κ. Χατζηνικολάου, είναι ένα διαφορετικό άτομο και πρέπει να λαμβάνει τη θεραπεία του με βάση τεκμηριωμένων αποφάσεων που θα αφορούν τη δική του κατάσταση, ενώ ο θεράπων ιατρός θα πρέπει να διατηρεί πάντοτε τη δυνατότητα να υποστηρίξει τη σωστή θεραπεία με απλές και διαφανείς διαδικασίες.
Όπως ανέφερε, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, καθιερώνονται κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιολόγηση της θεραπευτικής αξίας των φαρμάκων συμπεριλαμβάνοντας από πολύ νωρίς στις διαδικασίες, τόσο τους ασθενείς όσο και τις κλινικές ενώ, επιβάλλεται η συλλογή και αξιοποίηση στοιχείων μέσω των μητρών και άλλων βάσεων δεδομένων.
Στην Γερμανία, προκειμένου να αξιολογηθεί η καινοτομία καλούνται οι εταιρείες να επιδείξουν την προστιθέμενη αξία του φαρμάκου μέσα από εκβάσεις σχετικές με τον ασθενή, όπως: θνησιμότητα - νοσηρότητα και ποιότητα ζωής.
«Εποικοδομητικές εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου θα συμβούν μόνο, μέσω της υιοθέτησης πολιτικών που αναγνωρίζουν το μοναδικό ρόλο που διαδραματίζει η καινοτομία στην ιατρική για τη βελτίωση της ζωής των ασθενών» τόνισε ο κ. Χατζηνικολάου και συμπλήρωσε. «Οι επενδύσεις στην καινοτομία θα βελτιώσουν τα αποτελέσματα της υγειονομικής περίθαλψης για τους ασθενείς και θα μειώσουν το κόστος μακράς διάρκειας νοσηλείας, ανακουφίζοντας οικονομικές τα Ασφαλιστικά Ταμεία, ενώ θα μειώσουν και το κόστος που επωμίζονται οι εργοδότες για τη φροντίδα της υγείας των εργαζομένων τους. Για να διατηρηθεί αυτό πρέπει να προστατεύεται η καινοτομία και να δοθούν και κίνητρα.»
Αναφορικά με την συμβολή της Pfizer Hellas στην οικονομία και την απασχόληση της χώρας, ο κ. Χατζηνικολάου ανέφερε ότι είναι σημαντική καθώς, φτάνει στα 115 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος, με 359 εργαζόμενους, 625 προμηθευτές (όλους έλληνες) και με παραγωγή 4,6 εκατομμυρίων κουτιών φαρμάκων μέσα στη χώρα.
Ενώ, αναφερόμενος στο όραμα του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), είπε ότι αυτό είναι να μεγιστοποιήσει το όφελος για τον πολίτη με την επιστημονική πρόοδο στην έρευνα και ανάπτυξη νέων φαρμάκων. Όπως είπε ο κ. Χατζηνικολάου, ο ΣΦΕΕ προσπαθεί να εδραιώσει ένα σύγχρονο και βιώσιμο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης στην Ελλάδα, το οποίο: θα παρέχει στους ασθενείς ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση στις καλύτερες και ασφαλέστερες θεραπείες και φάρμακα, θα στηρίζει την καινοτομία, ενισχύοντας παράλληλα την έρευνα και την ανάπτυξη νέων καινοτόμων θεραπειών και φαρμάκων, θα μαθαίνει τους πολίτες μέσω της σωστής και εμπεριστατωμένης πληροφόρησης να λαμβάνουν τις κατάλληλες αποφάσεις για την υγεία τους και θα διασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια του δικτύου διανομής φαρμάκων.
Ενώ, αυτό που ζητούν οι επιχειρήσεις για να είναι σε θέση να προσφέρουν τα μέγιστα στην ελληνική αγορά, είναι η εξασφάλιση ενός βιώσιμου περιβάλλοντος μέσω της προβλεψιμότητας, τα κατάλληλα κίνητρα για την καινοτομία και τις επενδύσεις και την αύξηση συνεργασιών μεταξύ του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Επιπροσθέτως, ζητούν την εξασφάλιση μιας πιο δίκαιης πρόσβασης των ασθενών στα φάρμακα και τις νέες επιστημονικές μεθόδους για να εξασφαλιστεί η βέλτιστη θεραπεία για κάθε ασθενή.
Κλείνοντας ο κ. Χατζηνικολάου θύμισε σε όλους κάτι που είχε πει η διάσημη αμερικανίδα κριτικός, ακτιβίστρια και συγγραφέας, Σούζαν Σονταγκ «Η ασθένεια είναι η σκοτεινή πλευρά της ζωής, η πιο δυσβάστακτη υπηκοότητα. Καθένας μας γεννιέται έχοντας διπλή υπηκοότητα, στο βασίλειο των υγιών και στο βασίλειο των ασθενών. Αν και όλοι προτιμούμε να χρησιμοποιούμε μόνο το διαβατήριο του υγιούς, αργά ή γρήγορα θα υποχρεωθούμε, έστω και για λίγο, να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας ως πολίτη εκείνου του άλλου τόπου.»
Ανθή Αγγελοπούλου