Με 422 ψήφους υπέρ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε, με μυστική ψηφοφορία που έγινε στις 15 Ιουλίου, τον Jean-Claude Juncker Πρόεδρο της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο κ. Juncker θα αναλάβει τα νέα του καθήκοντα την 1η Νοεμβρίου 2014 για πενταετή θητεία. Να σημειωθεί ότι για την εκλογή του χρειαζόταν 376 ψήφοι ενώ, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέλεξε - και όχι απλώς ενέκρινε- τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατόπιν πρότασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, βάσει της Συνθήκης της Λισαβόνας.
Ψήφισαν συνολικά 729 ευρωβουλευτές, αλλά τα ψηφοδέλτια 10 εξ αυτών δεν ήταν έγκυρα. 422 μέλη ψήφισαν υπέρ, 250 κατά, ενώ 47 απείχαν.
Ο πρώην Πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου ήταν ο βασικός υποψήφιος της ομάδας που κέρδισε τις περισσότερες έδρες στις ευρωεκλογές της 22ης-25ης Μαΐου (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα) και, ως εκ τούτου, προτάθηκε για υποψήφιος για την προεδρία της Επιτροπής από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 27 Ιουνίου. Στην επίσημη ψηφοφορία που έγινε, 26 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων εξέφρασαν με την ψήφο τους την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπο του Jean-Claude Juncker, ενώ δύο ψήφισαν κατά της υποψηφιότητάς του.
Ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Επιτροπής θα στείλει στη συνέχεια επίσημες επιστολές στους ηγέτες των κρατών μελών, καλώντας τους να προτείνουν τους υποψηφίους τους για μέλη της Επιτροπής.
Το πρόγραμμα του Jean-Claude Juncker όπως το παρουσίασε πριν την εκλογή του
«Αποτελείτε το πρώτο Κοινοβούλιο που εκλέγει τον Πρόεδρο της Επιτροπής», δήλωσε ο υποψήφιος Jean-Claude Juncker στη διάρκεια συζήτησης με τους ηγέτες των πολιτικών ομάδων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που προηγήθηκε της ψηφοφορίας των ευρωβουλευτών για την εκλογή του. Οι ευρωβουλευτές επικρότησαν με ενθουσιασμό πολλούς από τους στόχους και τις δεσμεύσεις του κ. Juncker.
Ο κ. Juncker έκανε λόγο για τη μεταρρυθμιστική ατζέντα του και την επιδίωξη μιας κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, συμπεριλαμβανομένου ενός πακέτου ύψους 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για επενδύσεις με στόχο την ενίσχυση της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας. Εξέφρασε επίσης τις απόψεις του για τον εκδημοκρατισμό της Τρόικας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή/Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα/Διεθνές Νομισματικό Ταμείο), για το περιθώριο ευελιξίας του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και για μια ευρωπαϊκή ενεργειακή ένωση.
Όσον αφορά τις σχέσεις της Επιτροπής με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, ο κ. Juncker δήλωσε: «Ας δούμε τι μπορούμε να επιτύχουμε στην πράξη και ας μην κάνουμε τους πολίτες να βαριούνται με τις διοργανικές διαμάχες μας. Και ας αντισταθούμε στην τάση να επικρίνουμε τις Βρυξέλλες για οτιδήποτε πηγαίνει στραβά. Εάν λέτε «ναι» στις Βρυξέλλες, μη λέτε «όχι» αλλού. Πρέπει να δρούμε ως μέλη της ίδιας ομάδας, σύμφωνα με τη μέθοδο λήψης αποφάσεων της ΕΕ». «Δεν πρέπει να εξευρωπαΐζουμε κάθε μικρό πρόβλημα, αλλά οφείλουμε, αντιθέτως, να εστιάζουμε στα μεγάλα θέματα», πρόσθεσε.
Ο Manfred Weber (πρόεδρος του ΕΛΚ, Γερμανία) είπε χαρακτηριστικά: «Η σημερινή είναι μια καλή ημέρα για την Ευρώπη, καθώς η ΕΕ έχει γίνει πιο δημοκρατική. Οι ψηφοφόροι έλαβαν, για πρώτη φορά, μέρος στη λήψη της απόφασης για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον πολιτικό προσανατολισμό της». «Ο Jean-Claude Juncker είναι ο σωστός άνθρωπος στη σωστή στιγμή, ένας άνθρωπος που υποστηρίζει τη συναίνεση», πρόσθεσε. Ο κ. Weber κατονόμασε τις εξής τέσσερις προτεραιότητες της ομάδας του για την επόμενη θητεία της Επιτροπής: ανάπτυξη, νομισματική σταθερότητα, περισσότερος σεβασμός για τα εθνικά κοινοβούλια, και μια ΕΕ με οράματα πέραν των συνόρων της.
Ο Gianni Pittella (πρόεδρος των Σοσιαλιστών, Ιταλία) τόνισε: «Ένα πράγμα που μας δίδαξε η κρίση είναι ότι όλοι οι κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται, αλλά προς όφελος των πολιτών. Άλλο ένα δίδαγμα είναι ότι χρειαζόμαστε περισσότερη δημοκρατία. Σας υποστηρίζουμε, κ. Juncker, επειδή πιστεύουμε ότι έχετε αντλήσει αυτά τα διδάγματα, ιδίως όσον αφορά την ανάγκη για δημοκρατία». Ωστόσο, «η ψήφος μας υπέρ της υποψηφιότητάς σας δεν είναι λευκή επιταγή. Θα είμαστε αδιάλλακτοι», πρόσθεσε. Ο κ. Pittella είπε επίσης ότι «χρειάζεται η σωστή ισορροπία μεταξύ της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και της ανάγκης για επενδύσεις: χρειαζόμαστε περισσότερες επενδύσεις στην ανάπτυξη και την απασχόληση, μια πιο κοινωνική Ευρώπη και περισσότερη αλληλεγγύη, ιδίως σε θέματα που άπτονται της μετανάστευσης».
Ο Syed Kamall (πρόεδρος των ΕΣΜ, Ηνωμένο Βασίλειο) έδωσε έμφαση στο ότι «η εκλογή η οποία επρόκειτο να δώσει τέλος σε όλες τις παρασκηνιακές συμφωνίες αποδείχθηκε η μητέρα όλων των παρασκηνιακών συμφωνιών». Ο κ. Kamall υποστήριξε ότι η ομάδα του δεν θα στηρίξει την υποψηφιότητα του κ. Juncker λόγω της εκλογικής διαδικασίας, αλλά και επειδή «δεν πιστεύει ότι είναι το κατάλληλο άτομο για να ηγηθεί της Ευρώπης τα επόμενα χρόνια».
«Η Ευρώπη χρειάζεται μια ηγεσία που να κοιτάει μπροστά, όχι πίσω», τόνισε ο κ. Kamall. Κατά τη γνώμη του, η ηγεσία της Ευρώπης θα πρέπει να δημιουργεί μια ενιαία αγορά που να συμβαδίζει με τη νέα εποχή, να προβλέπει ενεργειακές πηγές που συνδέονται μεταξύ τους και να διαπραγματεύεται πιο ανοικτές και διαφανείς εμπορικές συμφωνίες τα προσεχή χρόνια.
Ο Guy Verhofstadt (πρόεδρος των Φιλελευθέρων, Βέλγιο) επεσήμανε ότι κάθε ψήφος υπέρ του κ. Juncker αποτελεί ψήφο τόσο υπέρ της λιτότητας όσο και υπέρ της ανάπτυξης εξηγώντας ότι «χωρίς δημοσιονομική πειθαρχία δεν υπάρχει ανάπτυξη» και ότι «η ανάπτυξη θα πρέπει να ενισχυθεί πέραν της δημοσιονομικής πειθαρχίας, με ένα πακέτο ανάπτυξης». Ο κ. Verhofstadt τόνισε επίσης ότι «τα θεμελιώδη δικαιώματα είναι θεμελιώδη» και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων. Επέκρινε τους ευρωβουλευτές που είχαν την πρόθεση να απέχουν ή να ψηφίσουν κατά της υποψηφιότητας του κ. Juncker λέγοντας ότι «παίρνουν το πλευρό των ευρωσκεπτικιστών και απογοητεύουν τους ψηφοφόρους τους, προτιμώντας παρασκηνιακές συμφωνίες.»
Η Gabriele Zimmer (πρόεδρος της Ευρ. Εν. Αρ., Γερμανία) δήλωσε: «Δεν συμμερίζομαι αυτή την κοινή ευφορία. Πρόκειται για ένα πρώτο βήμα, αλλά όχι και για νίκη της δημοκρατίας. Η δημοκρατία απέτυχε. 3,5 φορές περισσότεροι άνθρωποι δεν ψήφισαν τους συντηρητικούς σε σχέση με εκείνους που τους ψήφισαν. Είτε προτίμησαν άλλο κόμμα είτε δεν ψήφισαν καθόλου. Όλοι χάσαμε σ'αυτές τις εκλογές. Η ομάδα μου δεν θα σας στηρίξει, αλλά θα παρακολουθεί το έργο σας καθημερινά τα επόμενα χρόνια». «Περιμένουμε κάποιες σαφείς απαντήσεις από εσάς. Πώς σκοπεύετε να μεταρρυθμίστε το έργο της Τρόικας; Τι θα κάνετε με το πρόβλημα του χρέους; Ποιά ακριβώς είναι η άποψή σας για τους κατώτατους μισθούς; Δεν θέλετε ένα μισθό με τον οποίο να μπορεί κανείς να ζει πραγματικά;» ρώτησε τον κ. Juncker.
Ο Philippe Lamberts (πρόεδρος των Πρασίνων, Βέλγιο) είπε χαρακτηριστικά: «Εάν το 25% των Ευρωπαίων είναι στα πρόθυρα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, εάν το 10% από εμάς κατέχει το 60% του συλλογικού πλούτου της Ευρώπης, εάν το κλίμα αλλάξει σε τέτοιο βαθμό ώστε να οδηγηθεί ο πλανήτης σε υπερθέρμανση λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας του κατά 6 βαθμούς, εάν εξαντληθεί και το 30% όλων των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας των τελευταίων 30 χρόνων, τότε η ίδια η ύπαρξη των κοινωνιών μας βρίσκεται σε κίνδυνο. Θα είστε άραγε ο άνθρωπος που θα δρομολογήσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων;» Ειλικρινά θέλω να σας πιστέψω, και ορισμένα μέλη της ομάδας μας θέλουν να σας υποστηρίξουν, καθώς πιστεύουμε ότι η διαδικασία που σας έφερε εδώ σήμερα αποτελεί σαφώς ένα μικρό βήμα προς μια πιο δημοκρατική Ευρώπη. Κάποια άλλα μέλη μας όμως δεν πιστεύουν ότι είστε ο άνθρωπος που θα πραγματοποιήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις και, ως εκ τούτου, η ομάδα μας είναι διχασμένη».
Εκ μέρους της Ευρώπης της Ελευθερίας και της Άμεσης Δημοκρατίας, ο Nigel Farage (Ηνωμένο Βασίλειο) τόνισε ότι η ομάδα του δεν θα υποστηρίξει τον κ. Juncker: «Κανείς στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν γνώριζε ότι οι εκλογές σχετίζονταν με την υποψηφιότητα για την προεδρία της Επιτροπής. Τώρα καλούμαστε να ψηφίσουμε, αλλά δεν υπάρχει παρά μόνο ένας υποψήφιος. Είναι σαν την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης». Επικρίνοντας το μυστικό χαρακτήρα της ψηφοφορίας, ο κ. Farage είπε ότι «οι πολιτικοί δεν θα πρέπει να ψηφίζουν μυστικά, αλλά οφείλουν να λογοδοτούν στους ίδιους τους ψηφοφόρους τους». Ο κ. Farage είπε επίσης ότι «δεν πιστεύει ούτε λέξη» από τον ισχυρισμό του κ.Juncker ότι είναι εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης.
Εκ μέρους των μη εγγεγραμμένων ευρωβουλευτών, η κα Marine Le Pen (Γαλλία) σημείωσε τα εξής: «Στις 25 Μαΐου οι λαοί της Ευρώπης ξύπνησαν και έβγαλαν ολόκληρη την ήπειρο από το λήθαργο στον οποίο βρισκόταν. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει γίνει τρελό και μοιραίο, και οι πολίτες απομακρύνονται από την ΕΕ. Οι Σοσιαλιστές και το ΕΛΚ γύρισαν την πλάτη τους στο μήνυμα της κάλπης και τώρα μοιράζονται τις κορυφαίες θέσεις. Αλλά μη νομίζετε ότι οι πολίτες επέλεξαν τον κ. Juncker αντί του κ. Schulz: είναι και οι δύο παντελώς άγνωστοι και δεν αντιπροσωπεύουν τίποτα». Η κα Le Pen πρόσθεσε ότι «οι πατριώτες στη Γαλλία απορρίπτουν τη νομιμότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής» και ότι το κόμμα της θα «παλέψει εναντίον της φεντεραλιστικής ουτοπίας σας και της εμμονής σας να διαλύσετε το έθνος-κράτος».
Ανθή Αγγελοπούλου