Η υγεία, σύμφωνα με τους στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης το 2030, είναι μια πολιτική επιλογή για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία όπως αναφέρει ο γενικός γραμματέας Δημόσιας Υγείας Γιάννη Μπασκόζο.

Όπως λέει, σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο και παγκοσμιοποιημένο κόσμο, το τοπίο της υγείας στην Ευρώπη δραστικά αλλάζει. Οι βασικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σύμφωνα με τον ΠΟΥ είναι: η οικονομική κρίση και οι δημοσιονομικές πιέσεις, οι κοινωνικές ανισότητες, η γήρανση του πληθυσμού, η υψηλή επίπτωση χρόνιων εκφυλιστικών νοσημάτων, οι μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές, οι περιβαλλοντικές απειλές με την κλιματική αλλαγή οι οποίες επηρεάζουν την υγεία μας, η ραγδαία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και των τεχνολογιών υγείας και η δυναμική του πληθυσμού που δραστηριοποιείτε στα κοινωνικά μέσα.

Η «κακή» υγεία εξαντλεί την οικονομία

Μερικοί άνθρωποι εκτός του τομέα της υγείας πολύ πιθανόν να είναι επιφυλακτικοί σχετικά με την επένδυση στον τομέα της υγείας, καθώς θεωρούν ότι η υγεία σημαίνει δαπάνη για το προϋπολογισμό της χώρας, αλλά τους λέω ότι «Αν ενδιαφέρεστε για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας σας, θα πρέπει να επενδύσετε στην υγεία, επειδή η υγεία είναι «η επένδυση» στην οικονομία. Στοιχεία αποδεικνύουν ότι όταν μια χώρα έχει «κακή» υγεία έχει και διαρροή στο οικονομικό της προυπολογισμό. Ενδεικτικά, αναφέρω ότι οι ερευνητές εκτιμούν ότι 7-12% του ΑΕΠ χάνεται ετησίως λόγω των μη-μεταδιδόμενων νοσημάτων.

Κυριότερα προβλήματα στον τομέα της υγείας

Σημαντική πρόοδος στην υγεία και στο προσδόκιμο ζωής του πληθυσμού, αλλά ανισότητα μεταξύ και εντός των χωρών

Ελλείψεις και άνιση κατανομή του υγειονομικού προσωπικού

Ανισότητα ως προς την προσβασιμότητα των ασθενών στην περίθαλψη

Αύξηση του αριθμού των ασθενών με χρόνιες ασθένειες που οφείλεται

Καλύτερες θεραπείες με μεγαλύτερη επιβίωση

Αύξηση των ηλικιωμένων με συσσωρευμένη έκθεση σε παράγοντες χρόνιων ασθενειών

Η ταχεία πρόοδος στην ιατρική τεχνολογία παρέχει δυνατότητες για νέες μεθόδους παροχής και οργάνωσης της υγειονομικής περίθαλψης, αλλά ο κατακερματισμός παραμένει βασική πρόκληση

Δημοσιονομικές πιέσεις στην οικονομία και στα συστήματα υγείας

Σύμφωνα με την έκθεση του OECD του 2017 σχετικά με την κατάσταση υγείας του πληθυσμού της Ελλάδας παρατηρείται ότι:

Ο πληθυσμός μας γερνά πιο γρήγορα από ό, τι στις άλλες χώρες της ΕΕ με το 20% του πληθυσμού να είναι ηλικίας άνω των 65. Το προσδόκιμο ζωής το οποίο ανέρχεται στα 81,5 έτη είναι πάνω από το μέσο όρο της ΕΕ (Μ.Ο.ΕΕ=80,6), αλλά μετά την ηλικία των 65 ετών τα δύο τρίτα αυτών των ετών συνοδεύονται από κάποιου είδους αναπηρία. Ιστορικά, η κατάσταση της υγείας του πληθυσμού στην Ελλάδα είναι από τις καλύτερες στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ με συνολική βελτίωση της υγείας + 7 χρόνια στο προσδόκιμο επιβίωσης τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ των δυο φύλων. Η διαφορά στο προσδόκιμο ζωής ανάμεσα στα δύο φύλα παραμένει και ανέρχεται στα πέντε έτη καθώς επίσης και η κοινωνική ανισότητα, με διαφορά τεσσάρων ετών ανάλογα με το μορφωτικό επίπεδο.

Το σύστημα υγείας στην Ελλάδα

Η οικονομική κρίση προκάλεσε αλλαγές ευρείας κλίμακας. Ωστόσο, ο στόχος μας -κυβερνητική μας δέσμευση- για καθολική υγειονομική κάλυψη τηρήθηκε από την πρώτη στιγμή που αναλάβαμε. Στο πλαίσιο αυτό το Υπουργείο Υγείας με ένα συνεργατικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης του συστήματος υγείας στοχεύει στη βελτίωση της υγείας του ελληνικού πληθυσμού, αλλά και στην ισότητα στην υγεία, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, οι οποίες πλήττονται περισσότερο από την κρίση.

Η επίλυση του προβλήματος όσον αφορά την ασφαλιστική κάλυψη υγείας, που επηρέασε περίπου 2,5 εκατ. άτομα, ή το ένα τέταρτο του πληθυσμού, λόγω της έλλειψης καθολικής κάλυψης ήταν ένα επίτευγμα. Απαιτήθηκαν αρκετές προσπάθειες από το 2011, στη διάρκεια των οποίων η πρόσβαση σε υπηρεσίες ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη για τους άνεργους και άλλες ευάλωτες κατηγορίες χωρίς κάλυψη. Ωστόσο, η νέα νομοθεσία του 2016 διόρθωσε αυτά τα κενά και πέτυχε καθολική κάλυψη, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας που ξεκίνησε το 2014 στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικής προσαρμογής.

Οι προκλήσεις του συστήματος υγείας στην Ελλάδα είναι η συνεχιζόμενη υψηλή συμβολή των ιδιωτικών δαπανών στις συνολικές δαπάνες για την υγεία, οι διαφορές στην κατανομή των πόρων συνεπάγονται διαφορετικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ, οι ανισότητες στην πρόσβαση λόγω οικονομικών προβλημάτων, η ανισοκατανομή υγειονομικού προσωπικού και οι μειωμένες δαπάνες για τη δημόσια υγεία.

Η βαθιά και διαρκής οικονομική κρίση εξακολουθεί να επιδρά στο σύστημα υγείας

Η Ελλάδα δαπάνησε 8,4% του ΑΕΠ στην υγεία το 2015, αλλά στο πλαίσιο του δραστικά συρρικνούμενου ΑΕΠ, οι δαπάνες για την υγεία μειώθηκαν στην πραγματικότητα. Η κατά κεφαλή δαπάνη είχε μείωση ύψους 28%, η οποία κατατάσσει την Ελλάδα αρκετά χαμηλά σε σχέση με τον μέσο όρο στην ΕΕ. Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία αντιστοιχούν στο 5% του ΑΕΠ σε σχέση με 7,2% που είναι ο μέσος όρος στην ΕΕ και αντιπροσωπεύουν μόλις το 59% των συνολικών δαπανών για την υγεία, το τέταρτο χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.

Οι διαφορές στην κατανομή των πόρων συνεπάγονται διαφορετικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ
Η Ελλάδα έχει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό δαπανών για νοσοκομειακή περίθαλψη (συμπεριλαμβανομένης της περίθαλψης των παιδιών στα νοσοκομεία), το οποίο αντιπροσωπεύει το 40% των δαπανών για την υγεία το 2015 (ΕΕ=28%). Ίδια περίπου εικόνα παρουσιάζει και η Πολωνία, η Αυστρία και η Γαλλία, στην οποία το ένα τρίτο των συνολικών δαπανών να κατανέμεται στην νοσοκομειακή περίθαλψη. Επιπλέον, το μερίδιο της κατανομής των πόρων για ιατρικο-φαρμακευτικά προϊόντα στην Ελλάδα είναι πολύ υψηλό της τάξης του 30%, ίδιο περίπου με αυτό της Λετονίας και του Μεξικού ενώ στις χώρες του ΟΟΣΑ κυμαίνεται στο 19% των δαπανών για την υγεία. Στη Δανία, το Λουξεμβούργο και τη Νορβηγία, από την άλλη πλευρά, οι δαπάνες για ιατρικο-φαρμακευτικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν μόνο το 10-11% των δαπανών για την υγεία.

Στην Ελλάδα, η μη ικανοποιούμενη ανάγκη αυξήθηκε και οι ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες πρόσβασης στην περίθαλψη

Η αυτοαναφερόμενη μη ικανοποιούμενη ανάγκη για ιατρική περίθαλψη λόγω κόστους, απόστασης ή χρόνου αναμονής τριπλασιάστηκε κατά την τελευταία δεκαετία και είναι πλέον η δεύτερη υψηλότερη στην ΕΕ (12,3% έναντι 3,3% του μέσου όρου της ΕΕ). Η διαφοροποίηση μεταξύ του υψηλότερου πεμπτημορίου εισοδήματος (3,9%) και του χαμηλότερου (18,7%) είναι τεράστια, στοιχείο που υπογραμμίζει την άνιση πρόσβαση σε υπηρεσίες που βιώνουν οι διάφορες εισοδηματικές ομάδες.

Μια άλλη ιδιαιτερότητα του Ελληνικού συστήματος υγείας είναι η ανισοκατανομή του υγειονομικού προσωπικού.

Οι γεωγραφικές ανισότητες συνιστούν πρόκληση για την προσβασιμότητα. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μεγάλες γεωγραφικές ανισότητες στην κατανομή των γιατρών. Η πυκνότητα των γιατρών το 2014 κυμαινόταν από 2,9 ανά 1000 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία και στην Κεντρική Ελλάδα έως 8,6 ανά 1000 κατοίκους στην Αττική (ΕΛΣΤΑΤ, 2016). Παρότι παρασχέθηκαν ορισμένα (οικονομικά) κίνητρα σε γιατρούς που εργάζονται σε αγροτικές περιοχές της Ελλάδας, αυτά δεν αποδείχτηκαν επαρκή για την πρόσληψη και την παραμονή προσωπικού σε αυτές τις περιοχές.

Η Ελλάδα έχει τις χαμηλότερες δαπάνες για υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας μεταξύ των χωρών

Η καθολική κάλυψη με έμφαση στην ΠΦΥ και η διασφάλιση της κατανομής των περιορισμένων οικονομικών πόρων με βάση το κοινωνικό συμφέρον, αποτελεί το μεγάλο στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί.

Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο εδώ και χρόνια. Ποιο είναι το καλύτερο σύστημα; Beveridge ή Bismark ή Μεικτό Σύστημα;

Ενδεικτικά αναφέρω παραδείγματα από χώρες με διαφορετικό σύστημα Περίθαλψης. Το σουηδικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης (σύστημα Beveridge) χρηματοδοτείται κυρίως μέσω της φορολογίας-κρατικός προϋπολογισμός και μέσω των προϋπολογισμών των τοπικών κυβερνήσεων (τοπική φορολογία) σε ποσοστό 71% και η Αγγλία 82,6%. Το γερμανικό σύστημα (σύστημα Bismark) κυριαρχείται από την κοινωνική ασφάλιση που εκπροσωπείται από διάφορα ασφαλιστικά ταμεία τα οποία μέσω των εισφορών των εργοδοτών και των εργαζομένων χρηματοδοτούν το σύστημα σε ποσοστό ( 58%) και το γαλλικό (74%). Το ελληνικό σύστημα υγείας είναι ένα μεικτό σύστημα, που συνδυάζει την κοινωνική ασφάλιση υγείας (ΚΑΥ) και το κεντρικά χρηματοδοτούμενο Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ). Η Ελλάδα εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα ιδιωτικών δαπανών για την υγεία στην ΕΕ συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες. Οι υψηλές ιδιωτικές δαπάνες για την υγεία, κυρίως με τη μορφή άμεσων πληρωμών από τους ασθενείς, ήταν ανέκαθεν σημαντικό χαρακτηριστικό του ελληνικού συστήματος υγείας και εξακολουθούν να αυξάνονται. Το 2015 οι άμεσες πληρωμές συνιστούσαν πάνω από το ένα τρίτο (35%) των συνολικών δαπανών για την υγεία, ποσοστό υπερδιπλάσιο του μέσου όρου (15%) στην ΕΕ και το τέταρτο υψηλότερο μεταξύ των κρατών μελών. Το αντίστοιχο ποσοστό στη Γερμανία είναι 13% και της Αγγλίας κυμαίνεται γύρω στο 11%. Ο κύριος όγκος των άμεσων πληρωμών από τους ασθενείς (90%) στην Ελλάδα αφορά την αγορά ιδιωτικών υπηρεσιών κι όχι τη συμμετοχή στις πληρωμές. Από τις εν λόγω ιδιωτικές δαπάνες, σχεδόν το ένα τρίτο αποτελείται από άτυπες πληρωμές που καταβάλλονται κυρίως σε χειρουργούς για να παρακαμφθούν οι λίστες αναμονής και για την εξασφάλιση της θεωρούμενης «καλύτερης φροντίδας».

Out-of-pocket payments (OOPs) as a % of total spending on health is very high in Greece

Οι ασθενείς που πραγματοποιούν άμεσες πληρωμές για την υγεία στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το 35% των συνολικών δαπανών για την υγεία, πολύ πάνω από το κατώτατο όριο του 15% που θεωρείτε ασφαλές (υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν πολιτικές υπέρ των φτωχότερων νοικοκυριών).

Άλλη μια ιδιαιτερότητα του ελληνικού συστήματος υγείας είναι ότι αντιμετωπίζει ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό αλλά διαθέτει δυσανάλογα μεγάλο αριθμό ειδικών γιατρών

Το πάγωμα των προσλήψεων εργαζομένων στον δημόσιο τομέα που επιβλήθηκε το 2010 ανέκοψε τη σταθερή αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται στην υγειονομική περίθαλψη, τάση η οποία χαρακτήριζε την περίοδο πριν από την κρίση. Οδήγησε σε μείωση κατά 15% του προσωπικού που απασχολείται σε νοσοκομεία παρά το γεγονός αυτό, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει μακράν την υψηλότερη αναλογία γιατρών σε σχέση με τον πληθυσμό (6,3 ανά 1000) στην ΕΕ. Η συντριπτική πλειονότητα των γιατρών είναι ειδικοί γιατροί και μόνο μια μικρή μειονότητα (6%) είναι γενικοί ή οικογενειακοί γιατροί. Σε αντίθεση με τον αριθμό των γιατρών, η αναλογία νοσηλευτικού προσωπικού προς τον πληθυσμό είναι μακράν η χαμηλότερη στην ΕΕ (3,2 έναντι 8,4 ανά 1000).

Σύμφωνα με τον κ. Μπασκόζο, χρειάζεται επένδυση σε εκείνους τους τομείς και υπηρεσίες που ενθαρρύνουν την οικονομική ανάπτυξη και την μείωση της ανεργίας, ενισχύουν την αλληλεγγύη και την ισότητα όπως η κοινωνική προστασία και η εκπαίδευση. Επίσης, ένταξη της υγείας στο επίκεντρο της αναπτυξιακής ατζέντας κάθε χώρας και τέλος, περικοπές με ορθολογικό χαρακτήρα.

Αυτό που πρέπει να κάνει η ΕΕ και οι θεσμοί, είναι να αποδεχτούν την πραγματικότητα πως δεν μπορεί η Ελλάδα να συνεχίσει να πορεύεται με τόσο χαμηλό ποσοστό δημόσιων δαπανών υγείας, να ενισχύσει την διαπραγματευτική δύναμη όλων των χωρών απέναντι στη φαρμακοβιομηχανία και να ενισχύσει την προσπάθεια για διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και πάταξη της κατασπατάλησης του δημόσιου χρήματος.

Η βιομηχανία να αποδεχτεί πως η Ελλάδα είναι μια χώρα υπό δημοσιονομική επιτήρηση, πως ενώ αναγνωρίζουμε το δικαίωμα για δίκαιη ανταμοιβή της καινοτομίας και της έρευνας που βρίσκεται ενσωματωμένη στα φαρμακευτικά προϊόντα, δικαιούμαστε και έχουμε ανάγκη ειδικής πολιτικής τιμών και διευκολύνσεων προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρήση των νέων καινοτόμων φαρμάκων από αυτούς που τα έχουν ανάγκη, και πως οι πολιτικές επιθετικής προώθησης και αθέμιτου επηρεασμού της συνταγογράφησης οφείλουν να σταματήσουν άμεσα.

Η ελληνική κυβέρνηση, τέλος, οφείλει να διασφαλίζει την δυνατότητα πρόσβασης σε όλους στο φάρμακο που έχουν πραγματικά ανάγκη, να ενισχύσει ταυτόχρονα τα εργαλεία ηλεκτρονικής διακυβέρνησης για έλεγχο και αποτροπή κακών πρακτικών συνταγογράφησης με χρήση επιστημονικά αποδεκτών θεραπευτικών πρωτοκόλλων, να διασφαλίζει την όσο το δυνατό ταχύτερη αποπληρωμή των χρεών του δημοσίου και του ΕΟΠΥΥ και την ίδια στιγμή να στηρίξει την εγχώρια παραγωγική δραστηριότητα και την ανάπτυξη της έρευνας και των κλινικών μελετών με νέους σαφείς κανόνες για όλους.

Γίνεται μεγάλη προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, ελπίζω να στεφθεί με επιτυχία, για το καλό όλων.

Πολιτικές για την Υγεία

1. 1.Καθολική και ισότιμη κάλυψη του πληθυσμού , άρση των ανισοτήτων στην Υγεία .
2. 2.διεύρυνση του Δημόσιου χώρου , προτεραιότητα στη δημόσια περίθαλψη .
3. 3. στροφή στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας(ΠΦΥ), την πρόληψη και τη Δημόσια Υγεία ως στρατηγική απάντηση στην κρίση του Συστήματος Υγείας, στις ακάλυπτες ανάγκες των πολιτών, καθώς και στο αίτημα ολιστικής, τεκμηριωμένης και ποιοτικής φροντίδας υγείας .
4. 4.αλλαγές στη φαρμακευτική πολιτική (τιμολόγηση, αξιολόγηση, διαπραγμάτευση, συνταγογράφηση, παραγωγική προοπτική )   με στόχο τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα , την αύξηση της διείσδυσης ποιοτικών γενοσήμων στην αγορά και τη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας .
5. 5.ολοκληρωμένη υγειονομική φροντίδα των προσφύγων – μεταναστών, δημιουργία ομάδων επαγγελματιών υγείας υπό τον κεντρικό συντονισμό του Υπουργείου Υγείας για την συνεχή παροχή υπηρεσιών ΠΦΥ και Δημόσιας Υγείας σε κάθε χώρο ανοικτής φιλοξενίας, ΚΥΤ και ΠΡΟΚΕΚΑ. Ενίσχυση με προσωπικό των όμορων δημόσιων δομών υγείας –μέριμνα για την υγειονομική φροντίδα ( εμβολιασμοί κλπ) όσων προσφύγων διαμένουν σε διαμερίσματα.
6. 6.ηθικοποίηση του Συστήματος Υγείας, διαφανής διακυβέρνηση, θεσμική εξυγίανση στο χώρο των προμηθειών και του φαρμάκου, υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης για τη διαφθορά στον τομέα της Υγείας που έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ.
7. 7.ανθρωποκεντρική φροντίδα με έμφαση στα δικαιώματα των ασθενών – περιορισμός των «άτυπων πληρωμών» στις υπηρεσίες υγείας και της οικονομικής εκμετάλλευσης των ασθενών .
8. 8.οργανωτική ανασυγκρότηση του Συστήματος Υγείας ( νέοι Οργανισμοί ΥΠΕ-Νοσοκομείων- Κέντρων Υγείας, αναθεώρηση της χωροταξίας των ΥΠΕ, αποσύνδεση νοσοκομείων σε συγκεκριμένες περιοχές , ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχής και της εκπροσώπησης των ασθενών στη Διοίκηση ) –Αλλαγές στους Οργανισμούς εποπτευόμενων φορέων – Θεσμική εξυγίανση ΚΕΕΛΠΝΟ .
9. 9.συνέργεια δημόσιων πόρων (γενική φορολογία- κοινωνική ασφάλιση ) για τη βιώσιμη χρηματοδότηση του συστήματος υγείας - διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου για επαρκή και αξιόπιστη κάλυψη των σύγχρονων υγειονομικών αναγκών και υπέρβαση των οικονομικών εμποδίων για την καθολική κάλυψη.
10. 10.ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και προώθηση ενός κοινού στρατηγικού σχεδίου με το Υπουργείο Εργασίας – Κοινωνικής Πρόνοιας για την αποϊδρυματοποίηση όσων – ψυχικά ασθενών ή ΑμεΑ – ζουν σε ασυλικά περιβάλλοντα .
11. 11.νέα στρατηγική για τις εξαρτήσεις ( που συμπεριλαμβάνει αλκοόλ , διαδίκτυο ,τζόγο) - λειτουργική διασύνδεση δομών για την πρόληψη, μείωση της βλάβης, υποκατάσταση, απεξάρτηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, επανένταξη.
12. 12.συνέργεια με τις κοινωνικές δομές του Κράτους και των ΟΤΑ για ένα αναβαθμισμένο δίκτυο δημόσιων υπηρεσιών αποθεραπείας-αποκατάστασης , ψυχοκοινωνικής φροντίδας, γηριατρικής φροντίδας , δομών για ν. Altzheimer και άνοια, κατ’ οίκον φροντίδας και παρηγορητικής φροντίδας.
13. 13.ενιαίο κυβερνητικό σχέδιο και διυπουργικές δράσεις και για την   τροποποίηση των κοινωνικών προσδιοριστών της ασθένειας ( ανεργία, φτωχοποίηση, κοινωνικός αποκλεισμός, «ανθυγιεινές» συνθήκες του φυσικού-εργασιακού-κοινωνικού περιβάλλοντος, εξαρτήσεις, κάπνισμα, παχυσαρκία, τροχαία δυστυχήματα, εργατικά ατυχήματα κλπ)
14. 14.η Υγεία ως κρίσιμος δείκτης δίκαιης ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας - συμβολή του ΕΣΥ και της Δημόσιας Υγείας στην υγειονομική ασφάλεια και αναπτυξιακή προοπτική της χώρας, στην κοινωνική συνοχή , στην αξιοπρέπεια και ισοτιμία των πολιτών .

Ανθή Αγγελοπούλου