Μετά την απόφαση αναστολής του μέτρου του πλαφόν, το υπουργείο Υγείας αποφάσισε ότι ο καλύτερος τρόπος να ελέγχει τη φαρμακευτική δαπάνη είναι να συγκροτήσει μια Επιτροπή η οποία θα παρακολουθεί την εφαρμογή των θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

Η Εθνική Επιτροπή Παρακολούθησης της Φαρμακευτικής Δαπάνης και εφαρμογής των Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων, θα απαρτίζεται από τους:

Πρόεδρος: Παπανικολάου Χριστίνα, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας

Μέλη:

Σκουρολιάκου Μαρία, Συνεργάτης Υπουργού Υγείας

Λίτσα Παναγιώτα, Δ/ντρια Φαρμακευτικής Υπηρεσίας στον ΕΟΠΥΥ
Θηραίος Ελευθέριος, Γενικός Ιατρός, Γενικός Γραμματέας της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών
Φαμέλη Αικατερίνη, Αντιπρόεδρος Ε.Ο.Φ.

Ασημακόπουλος Αλέξανδρος, Εκπρόσωπος ΗΔΙΚΑ
Ιατρού Χρήστος, Ιατρός-Νεφρολόγος, Δ/ντής Ε.Σ.Υ. στο Γ.Ν.Νίκαιας «Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ»

Το έργο της Επιτροπής είναι:

 α) Επιλογή των νοσημάτων και καταστάσεων για τα οποία θα αναπτυχθούν θεραπευτικά πρωτόκολλα συνταγογράφησης (διαγνωστικά και φαρμακευτικά), με κριτήρια επιδημιολογικής συχνότητας (επιπολασμός και επίπτωση) και της ανάγκης παρέμβασης προκειμένου να καλυφθούν επαρκώς συνήθεις νόσοι/καταστάσεις και νοσηλείες.

β) Καθορισμός ενός πλαισίου και παρακολούθηση ενός μηχανισμού ελέγχου της εφαρμογής των θεραπευτικών πρωτοκόλλων (δείκτες audit).

γ) Πρόταση μέτρων προς τον υπουργό Υγείας σε τυχόν υπερβάσεις εφαρμογής των θεραπευτικών πρωτοκόλλων και υπερσυνταγογράφησης.

δ) Καθορισμό των ειδικών θεραπευτικών κατηγοριών για την ανάπτυξη μητρώων ασθενών (registries), το πλαίσιο λειτουργικότητας του μητρώου και την πρόσβαση σε αυτό για λόγους ελεγκτικούς, ρυθμιστικούς, αλλά και επιδημιολογικούς.

ε) Εισήγηση προτάσεων βελτίωσης του όλου συστήματος, ανάλογα με τις ανάγκες και τις δυσλειτουργίες που θα προκύπτουν.

στ) Διαχείριση τυχόν ενστάσεων από κάθε έχοντα έννομο συμφέρον.

Ανθή Αγγελοπούλου

Την κατάρρευση του κοινωνικού ιστού στη χώρα μας από λάθος πολιτικές εφαρμογές, τόνισε στην ομιλία του ο πρόεδρος της AbbVie Pharmaceuticals S.A., αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Ερευνητικών Φαρμακευτικών Εταιρειών (PhRMA) και πρόεδρος της Επιτροπής Φαρμάκων του Ελληνο-Αμερικάνικου Εμπορικού Επιμελητηρίου (ΑmCham) κ. Πασχάλης Αποστολίδης.

Τα τελευταία 50 χρόνια έχει σημειωθεί αύξηση του προσδόκιμου ζωής κατά 10 χρόνια. Ένα σημαντικό ποσοστό αυτής της αύξησης οφείλεται σε καινοτόμες θεραπείες, όπως είπε χαρακτηριστικά ο κ. Αποστολίδης. Για παράδειγμα, στη Γερμανία, την περίοδο 2001-2007, το 32% της αύξησης του προσδόκιμου ζωής οφείλεται στην αντικατάσταση των παλαιών φαρμάκων με νέα. Στον Καναδά, επίσης, η εισαγωγή καινοτόμων θεραπειών τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, μείωσε κατά 51% τη θνησιμότητα του πληθυσμού.

Αποδεικνύεται λοιπόν ότι η χρήση νέων φαρμάκων μειώνει το κόστος της περίθαλψης. Έρευνα έχει δείξει ότι η χρήση καινοτόμων φαρμάκων για καρδιαγγειακά νοσήματα μειώνει τις μέρες νοσηλείας. Τα κέρδη από τις μειωμένες νοσηλείες είναι περίπου 3,7 φορές μεγαλύτερα από τα έξοδα για καινούρια φάρμακα.

Παρόμοια αποτελέσματα ισχύουν και για άλλες νόσους, όπως Alzheimer’s, όπου η χρήση νέων φαρμάκων καθυστερεί την πρόοδο της νόσου και μειώνει σημαντικά την πιθανότητα εισαγωγής σε ίδρυμα μετά από 2 χρόνια.

Παρόλα αυτά στην Ελλάδα προσπαθούμε ακριβώς το αντίθετο από όλα αυτά που περιγράφει ο κ. Αποστολίδης. Η Δημόσια εξωνοσοκομειακή Φαρμακευτική Δαπάνη σήμερα έχει φτάσει να είναι μειωμένη κατά €2,7 δις έναντι του 2009.

Η κατά κεφαλήν δημόσια φαρμακευτική δαπάνη 2009-2014 παρουσιάζει συνεχή μείωση με εμφανή τον κίνδυνο για το επίπεδο υγείας στη χώρα.

Πολιτικές πρόληψης, όπως προληπτική ιατρική, διατροφή, άθληση, εμβολιασμοί, κάρτα ασθενούς κ.α. δεν έχουν μπει καν σε εφαρμογή.

Δικαίως λοιπόν ο κ. Αποστολίδης διερωτάται, Τι φαρμακευτική πολιτική πετύχαμε και τι φαρμακευτική πολιτική θέλουμε;

Οι Ασθενείς στο επίκεντρο

Όπως επεσήμανε ο κ. Αποστολίδης, όραμά των ανθρώπων που ασχολούνται με το φάρμακο στην ελληνική αγορά είναι η απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες για μία υγιή και δεοντολογική φαρμακευτική βιομηχανία η οποία συνεισφέρει θετικά στην Ελληνική οικονομία και κοινωνία.

Για να επιτευχθούν όμως αυτά πρέπει να υπάρξει επαναπροσδιορισμός της Αξίας, αξιολόγηση των τεχνολογιών της Υγείας και οικονομική αξιολόγηση. Γερά θεμέλια για ένα ανθρώπινο σύστημα όπως είπε και πρότεινε τη δημιουργία δικτύου κατ’ οίκον νοσηλείας ώστε να αποσυμφορηθούν τα νοσοκομεία, ανταμοιβή γιατρών και νοσηλευτών, έγκαιρη έγκριση και ένταξη στο σύστημα των φαρμάκων, κίνητρα για την αύξηση χρήσης γενοσήμων και χρηματοδότηση του ΕΟΠΥΥ.

Κλείνοντας μια εμπνευσμένη ομιλία ο κ. Αποστολίδης τόνισε ότι η ιστορία μας ως χώρα του Ιπποκράτη και τόσων άλλων επιτευγμάτων, δυστυχώς δεν μας εξασφαλίζει στο μέλλον. Αυτό που θα μας εξασφαλίσει ένα καλό μέλλον είναι οι θεμελιώδεις αρχές.

Ανθή Αγγελοπούλου

Σύμφωνα με τη μελέτη που έγινε από τη Σχολή Δημόσια Υγείας, η οποία αφορούσε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι χρόνια πάσχοντες με την πρόσβασή τους στη θεραπεία τους ο καθηγητής Οικονομικών της ΕΣΔΥ κ. Γιάννης Κυριόπουλος, σε διημερίδα που έγινε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας στο ξενοδοχείο SireneBueResort στον Πόρο, επεσήμανε ότι τα στοιχεία που ανέδειξε η έρευνα δεν είναι αισιόδοξα για το μέλλον αν η πολιτεία δεν κάνει σημαντικά βήματα για τη Διαχείριση των Χρόνιων Νοσημάτων.

Το φάρμακο για τον χρόνιο ασθενή είναι «μονόδρομος». Όπως χαρακτηριστικά είναι ο κ. Κυριόπουλος και συνέχισε. Ο ασθενής μειώνει κάθε άλλη δυνατή δαπάνη σε άλλες κατηγορίες για να έχει πρόσβαση στο φάρμακο και είναι αδιαμφισβήτητη η σχέση εμπιστοσύνης με το φάρμακο το οποίο ήδη λαμβάνει και έχει ρυθμιστεί, μολονότι επωμίζεται πρόσθετο κόστος.

Το σύστημα συνταγογράφησης με βάση τη δραστική ουσία υπερθεματίζει τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο του γιατρού στη ζήτηση των υπηρεσιών υγείας, λόγω της ασυμμετρίας της πληροφόρησης μεταξύ των εταίρων. Ο γιατρός είναι το πρώτιστο και βασικό κριτήριο για την αλλαγή σκευάσματος αλλά η αύξηση των ίδιων πληρωμών από τους χρόνιους ασθενείς θέτει σημαντικά εμπόδια πρόσβασης. Παράλληλα αποτελεί καθοριστική συνιστώσα μειωμένης συμμόρφωσης και κατά συνέπεια αύξησης των ποσοστών απορρύθμισης.

Όπως, διευκρίνισε ο καθηγητής, οι χρόνοι πάσχοντες κάνουν ότι μπορούν να καλύψουν το κόστος για τη θεραπεία τους, όμως σε βάθος χρόνου αυτό δεν θα είναι εφικτό από όλους δεδομένης της οικονομικής κατάστασης και της αυξημένης οικονομικής επιβάρυνσης. Η πολιτεία όπως είπε, θα πρέπει να θέσει κριτήρια δίκαιης κατανομής των βαρών και της αποδοτικής χρήσης των πόρων. Δεν υπάρχουν κίνητρα για την προώθηση των γενοσήμων επεσήμανε συνεπώς , είναι πολύ δύσκολη η δημιουργία μιας κουλτούρας ως προς αυτά. Η διασύνδεση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα δεν έχει ακόμα μπει σε εφαρμογή αλλά και το ποσοστό του 15% για συνταγογράφηση με brand name είναι λανθασμένη αφού για μερικές ειδικότητες όπως είναι οι παιδίατροι, οι ψυχίατροι και γιατροί που παρακολουθούν χρόνια πάσχοντες αυτή δεν μπορεί να ισχύσει.

Όσον αφορά την αντικατάσταση του σκευάσματος από το φαρμακοποιό, υπάρχει ένα σημαντικό «τυφλό» σημείο το οποίο έχει κατά καιρούς επισημάνει και η ιατρική κοινότητα και είναι, αυτό της ευθύνης σε περίπτωση λάθους. Επίσης δεν είναι λιγότερο σημαντικό το στοιχείο της πιθανής απορρύθμισης του ασθενούς σε περίπτωση αντικατάστασης με ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Όπως πολύ σωστά είπε ο καθηγητής, η πολιτεία δεν μπορεί να σχεδιάζει φαρμακευτική πολιτική χωρίς ωστόσο να έχει λάβει υπόψη της κοινωνικοοικονομικά κριτήρια για τις ευπαθείς ομάδες πληθυσμού. Η λήψη μέτρων για μείωση της δαπάνης μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσει στην αγορά όπως για παράδειγμα η υποκατάσταση της φαρμακευτική θεραπείας με νοσοκομειακή περίθαλψη, ή ακόμα και η μετακίνηση μεγάλου χρηματικού βάρους στα νοικοκυριά κ.α.

Είναι αναγκαία λοιπόν όχι μόνο η εκπαίδευση των ασθενών αλλά και η σωστή διαχείριση των οικονομικών πόρων. Πρόταση του καθηγητή είναι επίσης η εισαγωγή των target budgets, οι κλειστοί προϋπολογισμοί ανά φαρμακολογική κατηγορία, η υποχρεωτική συνταγογράφηση με ΙΝΝ σε κάποιες κατηγορίες και η λήψη κινήτρων και αντικινήτρων από μέρους της πολιτείας προς τους συμβεβλημένους γιατρούς.

Συμμετοχή του ασθενούς στο κόστος

Ο κ. Κυριόπουλος επεσήμανε την ανάγκη διεξαγωγής πολιτικών υγείας, οι οποίες θα βασίζονται σε τεκμήρια (evidence-based health policy)

Τόνισε επίσης, την ανάγκη θέσπισης πολιτικών με μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα ανάλυσης, την αναγκαία η εισαγωγή όρων αναδιανεμητικότητας στο σύστημα υγείας και την αναθεώρηση των ποσοστών συμμετοχής και εφαρμογή με βάση σειρά κριτηρίων, ιδίως αναλόγως του εισοδήματος και αντιστρόφως ανάλογο της ανάγκης (εισαγωγή κριτηρίων κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, αλλά και κριτηρίων πάθησης).

Επίσης πρότεινε την εισαγωγή αρνητικού συνασφάλιστρου (ετήσιο όριο στην ίδια φαρμακευτική δαπάνη)και τη δημιουργία ενός κυλιόμενου" ταμείου (revolving fund) το οποίο να χρηματοδοτεί την καινοτομία και να προάγει τη δίκαιη κατανομή των χρηματοδοτικών βαρών.

Πως θα γίνετε η τιμολόγηση

Ο καθηγητής σε αυτή την περίπτωση πρότεινε σύνδεση συστήματος τιμολόγησης με σχεδιασμό πολιτικής φαρμάκου και αναπτυξιακούς στόχους της χώρας και σύνδεση συστήματος τιμολόγησης και αποζημίωσης.

Είπε επίσης ότι, χρειαζόμαστε ένα ορθολογικό σύστημα τιμολόγησης το οποίο να επιτρέπει απλούστερους υπολογισμούς και δυνατότητα επανατιμολόγησης ανά τακτά χρονικά διαστήματα και εισαγωγή συμφωνιών όγκου τιμής.

Πρότεινε τον καθορισμό τιμών ασφαλιστικής αποζημίωσης - τιμών αναφοράς, την φαρμακοοικονομική αξιολόγηση των νέων θεραπειών, τους μηχανισμοί ταχείας έγκρισης τιμής και έκδοσης σε δελτίο τιμών καινοτόμων φαρμάκων καθώς και το να υπάρχουν προϋπολογισμοί κόστους για διαγνωστικά & θεραπευτικά πρωτόκολλα, ενώ τέλος ζήτησε να υπάρχει επιλεκτική τιμολόγηση για μεγάλες ομάδες χρονίων νοσημάτων.

Τι έδειξε η έρευνα

Συγκεκριμένα βάση της έρευνας καταγράφεται μείωση κατά μ.ο. περίπου €530 στο μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα, το οποίο διαμορφώνεται σε €1.115. Οι 8 στους 10 ασθενείς αντιλαμβάνονται τη μείωση αυτή ως ιδιαίτερα υψηλή και δηλώνουν ιδιαίτερα απαισιόδοξοι για το μέλλον, ενώ 8 στους 10 ασθενείς μειώνουν τις δαπάνες για στέγαση, μετακινήσεις και τηλεπικοινωνίες, ενώ 4 στους 10 επιλέγουν περικοπές στη διατροφή.

Οι 2 στους 10 μείωσαν τη δαπάνη υγείας ενώ παρατηρείται μείωση της αυτοεκτίμησης του επιπέδου υγείας κατά 6% από το 2012.

Επίσης μειώθηκαν οι επισκέψεις σε πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας 30% μεταξύ 2011 και 2013 αλλά και η δαπάνες για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας μειώθηκαν κατά 50% από το 2011.

Οι 6 στους 10 αντιμετωπίζουν οικονομικούς/εισοδηματικούς περιορισμούς στην πρόσβαση, καθώς και χρονικά εμπόδια λόγω της λίστας αναμονής, ενώ 3 στους 10 αξιολογούν αρνητικά τις δομές ΠΦΥ και τις τριτοβάθμιες δομές συγκριτικά με τρία χρόνια πριν.

Όσον αφορά τα γενόσημα ο κ. Κυριόπουλος επεσήμανε ότι τα στοιχεία της μελέτης έδειξαν ότι, η προσπάθεια προώθησης και αύξησης του μεριδίου αγοράς των γενοσήμων αποτυγχάνει, καθώς στον πλέον ενημερωμένο για το φάρμακο πληθυσμό, τους χρονίους πάσχοντες, υπάρχει ασάφεια αναφορικά με τις στάσεις και αντιλήψεις τους για τα γενόσημα.

Επίσης, μόλις 2 στους 10 χρόνιους ασθενείς έχει λάβει γενόσημο φάρμακο κατά το παρελθόν και η κύρια αιτία για να λάβει στο μέλλον είναι η υπόδειξη από τον γιατρό.

Η χώρα προέλευσης αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αναγνώριση ότι ένα γενόσημο τηρεί προδιαγραφές ασφαλείας και μπορεί να είναι αποτελεσματικό, σύμφωνα με 6 στους 10 ασθενείς.

Και αναφορικά με την ασφάλεια των γενοσήμων 4 στους 10 ασθενείς αναγνωρίζει τα γενόσημα ως ασφαλή και ποιοτικά φάρμακα.

Ως εκ τούτου, η διαμόρφωση των μεριδίων της αγοράς και η αύξηση του ποσοστού των γενοσήμων καθίσταται εφικτή μέσω της αλλαγής της συνταγογραφικής κουλτούρας των γιατρών η οποία επιτυγχάνεται με μακροχρόνιο σχεδιασμό και θέσπιση οικονομικών και άλλων κινήτρων.

Ωστόσο όσον αφορά την επιλογή του φαρμάκου οι 9 στους 10 θεωρούν το φάρμακο ιδιαιτέρως σημαντικό για τη διατήρηση του επιπέδου υγείας τους.

Οι 6 στους 10 θεωρούν την άποψη του γιατρού το πρώτο κριτήριο για την αλλαγή φαρμάκου , οι 8 στους 10 ασθενείς παρέμειναν στο φάρμακό τους, μετά την εφαρμογή της συνταγογράφησης με βάση το INN, και επωμίσθηκαν την πρόσθετη δαπάνη, περικόπτοντας κάθε άλλο δυνατό έξοδο, ενώ μόλις 1 στους 10 άλλαξε το φάρμακό του και επέλεξε αυτό που αποζημιώνει η κοινωνική ασφάλιση.

Τέλος, 6 στους 10 ασθενείς συναποφάσισαν με το γιατρό την παραμονή ή αλλαγή στο σκεύασμά τους.

Ανθή Αγγελοπούλου

Πασχάλης Αποστολίδης: “διασφάλιση της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων”

Με αφορμή το Pharma & Health Conference 2013, το οποίο έγινε για 4^η συνεχόμενη χρονιά, εν μέσω της επώδυνης περιόδου μετάβασης που διανύει το ελληνικό σύστημα υγείας και με στόχο να φέρει ένα παραγωγικό διάλογο στο χώρο της υγείας, οι ομιλητές ανέλυσαν τα προβλήματα και κατέθεσαν τι απόψεις τους προκειμένου να βρεθούν υγιείς λύσεις.

Στην ομιλία του ο Διευθύνων Σύμβουλος της Abbvie Pharmaceuticals S.A.& Αντιπρόεδρος & Αναπλ. Προέδρου Δ.Σ., ΣΦΕΕ, κ. Πασχάλης Αποστολίδης, παρουσίασε τους τρεις στόχους που έχει θέσει ο ΣΦΕΕ, τη διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και τα γενόσημα φάρμακα, τον εξορθολογισμό της φαρμακευτικής δαπάνης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων.

Ο κ. Αποστολίδης συμπλήρωσε, «ανάμεσα στις προτεραιότητες του ΣΦΕΕ είναι η Φαρμακευτική δαπάνη, η οποία σύμφωνα με το ΣΦΕΕ πρέπει να είναι 2,2 - 2,3 δις, ο υπολογισμός υπέρβασης φαρμακευτικής δαπάνης, η πρόσβαση σε νέες θεραπείες, η εξόφληση των εκκρεμών χρεών που ανέρχονται σε 1,5 δις, η χρηματοδότηση του ΕΟΠΥΥ (η υποχρηματοδότηση του ΕΟΠΥΥ και η απουσία ελέγχου σε όλα τα κέντρα κόστους οδηγεί σε συσσώρευση χρεών) και τέλος ο Κώδικας Δεοντολογίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος ωστόσο και η ομιλία του υπουργού Υγείας Σπυρίδωνα – Άδωνι Γεωργιάδη ο οποίος, άνοιξε το δηλώνοντας ότι επιθυμεί μέσα στις επόμενες ημέρες να ξεκινήσει μια συνεργασία, ένας εκτενής διάλογος μεταξύ του υπουργείου Υγείας και όλων των εμπλεκομένων φορέων με την Υγεία. Με ειλικρίνεια και ανοιχτά χαρτιά. «Θα βάλουμε κάτω όλη την πολιτική την οποία ασκούμε, ένα - ένα όλα τα μέτρα που έχουμε πάρει και όλες τις δράσεις που είναι να έρθουν, ώστε αφενός να δομηθεί σωστά η πολιτική μας και αφετέρου να ξέρετε τι ισχύει και τι θα ισχύσει, προκειμένου να οργανωθούμε όλοι με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», τόνισε ο κ Γεωργιάδης.

Ανάμεσα στις βασικές προτεραιότητες του Υπουργείου, όπως δήλωσε ο κ. Γεωργιάδης, συγκαταλέγεται και η επίλυση του ζητήματος που έχει προκύψει με το δελτίο τιμών φαρμάκων.

Ανθή Αγγελοπούλου