Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018 10:23

Γονιδιακή θεραπεία κληρονομικής πάθησης των ματιών στη Novartis

Την αποκλειστική συμφωνία αδειοδότησης και προμήθειας για την ανάπτυξη, την κατοχύρωση και την εμπορική διάθεση της υπό έρευνα γονιδιακής θεραπείας voretigene neparvovec που αφορά στην οφθαλμολογία ανακοίνωσε η Novartis σε όλες τις αγορές εκτός των ΗΠΑ όπου τα δικαιώματα έχει η Spark Therapeutics.

 

To voretigene neparvovec, γνωστό ως voretigene neparvovec-rzyl στις Η.ΠΑ., έλαβε έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των Η.Π.Α. στις 19 Δεκεμβρίου 2017 ως άπαξ γονιδιακή θεραπεία για την αποκατάσταση της λειτουργικής όρασης σε παιδιατρικούς και ενήλικες ασθενείς με διαλληλόμορφες μεταλλάξεις του γονιδίου RPE65 (πρωτεΐνη 65 kDa του μελάγχρου επιθηλίου του αμφιβληστροειδούς).

 

Η αίτηση άδειας κυκλοφορίας (MAA) στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) κατατέθηκε στις 31 Ιουλίου 2017. Επί του παρόντος, δεν υφίσταται θεραπεία για αυτή τη νόσο πέραν των Η.Π.Α.

 

Το voretigene neparvovec είναι μια γονιδιακή θεραπεία βασιζόμενη σε αδενο-σχετιζόμενο ιό (AAV) ως φορέα, η οποία ενδείκνυται στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη θεραπεία των ασθενών με αμφιβληστροειδική δυστροφία σχετιζόμενομε διαλληλόμορφες μεταλλάξεις του γονιδίου RPE65. Οι υποψήφιοι προς θεραπεία ασθενείς πρέπει να έχουν βιώσιμα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς, κάτι που καθορίζει ο θεράπων ιατρός. Οι μεταλλάξεις του γονιδίου RPE65 (πρωτεΐνη 65 kDa του μελάγχρου επιθηλίου του αμφιβληστροειδούς) οδηγούν σε μειωμένα ή ανύπαρκτα επίπεδα δραστηριότητας του ενζύμου isomerohydrolase του RPE65, αποκλείοντας τον οπτικό κύκλο και οδηγώντας σε οπτικές διαταραχές. Η έγχυση του voretigene neparvovec στον υπαμφιβληστροειδικό χώρο έχει ως αποτέλεσμα τη μεταγωγή ορισμένων κυττάρων του μελάγχρου επιθηλίου με συμπληρωματικό DNA (cDNA) που κωδικοποιεί την φυσιολογική ανθρώπινη πρωτεΐνη RPE65, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα αποκατάστασης του οπτικού κύκλου.

 

Τα δεδομένα ασφάλειας αντανακλούν την έκθεση στο voretigene neparvovec σε δύο κλινικές δοκιμές από 41 ασθενείς (82 οφθαλμοί) με επιβεβαιωμένη αμφιβληστροειδική δυστροφία που σχετίζεται με διαλληλόμορφες μεταλλάξεις του γονιδίου RPE65. 40 από τους 41 ασθενείς έλαβαν διαδοχικές εγχύσεις στον υπαμφιβληστροειδικό χώρο του κάθε οφθαλμού. Η αποτελεσματικότητα σε παιδιατρικούς και ενήλικες ασθενείς με αμφιβληστροειδική δυστροφία που σχετίζεται με διαλληλόμορφες μεταλλάξεις του γονιδίου RPE65 αξιολογήθηκε σε μια ανοικτής επισήμανσης, δι-κεντρική, τυχαιοποιημένη δοκιμή. Η μέση ηλικία των 31 τυχαιοποιημένων ασθενών ήταν τα 15 έτη (ηλικιακό εύρος από 4 έως 44 ετών), συμπεριλαμβανομένων παιδιατρικών ασθενών σε ποσοστό 64% (n=20, ηλικία από 4 έως 17 ετών) και ενηλίκων σε ποσοστό 36% (n=11). Η αποτελεσματικότητα του voretigene neparvovec τεκμηριώθηκε βάσει της μεταβολής της βαθμολογίας στη δοκιμασία κινητικότητας σε πολλαπλά επίπεδα φωτισμού (MLMT) από την έναρξη έως το Έτος 1.

 

Σε κλινικές μελέτες, οφθαλμικές ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίστηκαν στο 66% των συμμετεχόντων στη μελέτη (57% των οφθαλμών στους οποίους έγινε έγχυση), οι οποίες ενδεχομένως σχετίζονται με το voretigene neparvovec, τη διαδικασία της έγχυσης στον υπαμφιβληστροειδικό χώρο, τη συγχορήγηση κορτικοστεροειδών, ή έναν συνδυασμό αυτών των διαδικασιών και προϊόντων.

Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (επίπτωση ≥ 5% των συμμετεχόντων στη μελέτη) ήταν η υπεραιμία του επιπεφυκότα (22%), ο καταρράκτης (20%), η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (15%), η ρωγμή αμφιβληστροειδούς (10%), το dellen (λέπτυνση κερατοειδούς) (7%), η οπή της ωχράς κηλίδας (7%), οι εναποθέσεις στον υπαμφιβληστροειδικό χώρο (7%), η οφθαλμική φλεγμονή (5%), ο ερεθισμός του οφθαλμού (5%), το άλγος οφθαλμού (5%) και η ωχροπάθεια (πτυχώσεις στην επιφάνεια της ωχράς κηλίδας) (5%).

 

 

Να σημειωθεί ότι η θεραπεία με το voretigene neparvovec δεν συνιστάται για ασθενείς ηλικίας μικρότερης των 12 μηνών, διότι τα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς υφίστανται ακόμη κυτταρικό πολλαπλασιασμό και το voretigene neparvovec θα μπορούσε πιθανώς να διαλυθεί ή να χαθεί κατά τη διάρκεια του κυτταρικού πολλαπλασιασμού. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του voretigene neparvovec έχουν τεκμηριωθεί σε παιδιατρικούς ασθενείς. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές ως προς την ασφάλεια μεταξύ των διαφόρων ηλικιακών υποομάδων.

 

Ανθή Αγγελοπούλου

Παρακαλώ εισάγεται το όνομα χρήστη και τον κωδικό που σας έχουν δοθεί. Προσοχή! Η σύνδεση σε "κλειδωμένες" ενότητες του portal απευθύνεται αποκλειστικά σε επαγγελματίες υγείας και μόνο.