Ο Σεπτέμβριος είναι πλέον προ των πυλών και αν το παραπάνω φαγητό ή ποτό που όλοι μας –λίγο έως πολύ– καταναλώνουμε τους θερινούς μήνες των διακοπών μας άφησαν και μερικά κιλά … ενθύμιο για το φθινόπωρο, λύση υπάρχει: χαμηλότερη κατανάλωση θερμίδων. Και μία από τις πιο προσιτές λύσεις για ολιγοθερμιδική κατανάλωση είναι οι γνωστές σε όλους ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες, των οποίων η προσφορά δεν εξαντλείται μόνο στην ελάχιστη πρόσληψη θερμίδων.

Τι είναι οι ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες

Οι ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες ή ολιγοθερμιδικά γλυκαντικά ή γλυκαντικά χαμηλών/μηδενικών θερμίδων προστίθενται σε διάφορα τρόφιμα και ποτά, λόγω της ιδιότητάς τους να προσδίδουν γλυκιά γεύση. Είναι από 30 έως και 3.000 φορές πιο γλυκές στη γεύση από τη ζάχαρη, με τη διαφορά ότι αποδίδουν σχεδόν μηδενικές θερμίδες και δεν επηρεάζουν τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα. Για αυτό και αντικαθιστούν πλήρως ή μερικώς τη ζάχαρη σε προϊόντα που καταναλώνουμε καθημερινά. Στα γνωστότερα γλυκαντικά συμπεριλαμβάνονται η ασπαρτάμη, η ακεσουλφάμη-Κ, το κυκλαμικό οξύ, η σουκραλόζη, η σακχαρίνη και οι γλυκοζίτες στεβιόλης (στέβια).

Τι μας προσφέρουν

Η γλυκιά γεύση είναι απαραίτητη στον οργανισμό, σύμφωνα με τους επιστήμονες, εφόσον αναπτύχθηκε στον άνθρωπο για να ξεχωρίζει τις κατάλληλες από τις ακατάλληλες τροφές προς βρώση (γλυκό=καλό και πικρό=κακό ή/και τοξικό). Η επιθυμία μας για γλυκό, κατά συνέπεια, είναι εγγεγραμμένη στο DNA μας και τώρα πια έχουμε τη δυνατότητα να διατηρήσουμε τη γλυκιά γεύση στο καθημερινό μας διαιτολόγιο, δίχως τις συμπαρομαρτούμενες θερμίδες.

Αυτό σημαίνει ότι τα ολιγοθερμιδικά γλυκαντικά βοηθούν στη διατήρηση ή και μείωση του βάρους, ενταγμένα βέβαια σε μία ισορροπημένη διατροφή και σε συνδυασμό με σωματική άσκηση. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε πρόσφατα η ερευνητική ομάδα του Κέντρου Υγείας και Ευεξίας Anschutz στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο υπό τον Δρ. James O. Hill, ενώ σε παρόμοιο αποτέλεσμα κατέληξαν και οι εργασίες του 20ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Διατροφής που διοργανώθηκε το Σεπτέμβριο του 2013. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Καθηγητή Επιδημιολογίας και Διευθυντή του Κέντρου για τη Δημόσια Υγεία και Διατροφή στο Πανεπιστήμιο της Washington Adam Drewnowski, ακόμη και οι πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη μπορούν να καταναλώνουν άφοβα τρόφιμα και ροφήματα με γλυκαντικά, χωρίς να στερούνται την αγαπημένη γλυκιά γεύση. Σε γενικές γραμμές δε, υποστήριξε ο Δρ. Drewnowski, τα άτομα που καταναλώνουν ολιγοθερμιδικές γλυκαντικές ύλες τρώνε πιο ποιοτικά, ασκούνται περισσότερο και καπνίζουν λιγότερο – συμμορφώνονται δηλαδή σε μεγαλύτερο βαθμό με τις κατευθυντήριες διατροφικές οδηγίες.

Κατάλληλες και ασφαλείς

Οι γλυκαντικές ύλες είναι ασφαλείς για όλους, πλην της ασπαρτάμης την οποία δεν μπορούν να καταναλώσουν όσοι πάσχουν από τη σπάνια ασθένεια φαινυλκετονουρία καθώς δεν μπορούν να τη μεταβολίσουν. Για να εξασφαλίσουν τις απαραίτητες άδειες και να κυκλοφορήσουν στην αγορά τα προϊόντα που περιέχουν γλυκαντικά πρέπει να υποστούν εκτεταμένους και αυστηρούς ελέγχους από τοπικούς φορείς για την ασφάλεια των τροφίμων, αλλά και διεθνείς οργανισμούς. Στην Ευρώπη, τους ελέγχους πραγματοποιεί κατά τακτά χρονικά διαστήματα η αρμόδια Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (European Food Safety Authority), ενώ στις ΗΠΑ αναλαμβάνει δράση ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (Food and Drug Administration). Οι ίδιες αρχές θέτουν ανώτατα όρια για το μέγιστο ποσοστό γλυκαντικού που θα πρέπει να περιλαμβάνει κάθε προϊόν ανάλογα με την κατηγορία του, εξασφαλίζοντας και με τον τρόπο αυτό την προστασία του καταναλωτή. Στη χώρα μας η χρήση των γλυκαντικών υλών καθορίζεται από τη Νομοθεσία Τροφίμων και ελέγχεται από τον ΕΦΕΤ.

Η ασπαρτάμη είναι ένα από τα πιο διεξοδικά ελεγμένα συστατικά της διατροφής μας και η ασφάλειά της τεκμηριώνεται από περισσότερες από 200 μελέτες τα τελευταία 30 έτη.

Για μία ακόμη φορά ωστόσο, μια παγκόσμια αναγνωρισμένη επιστημονική Αρχή επιβεβαιώνει την ασφάλεια της ασπαρτάμης μετά τις τελευταίες έρευνες της. Τα συμπεράσματα της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) επιβεβαιώνουν την ανακοίνωση που η ίδια εξέδωσε το 2011 αναφορικά με νέες επιστημονικές μελέτες για την ασπαρτάμη και είναι σύμφωνα με την αξιολόγηση της Κοινής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τα Πρόσθετα Τροφίμων (JECFA) του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), που αποδεικνύει κατηγορηματικά ότι η ασπαρτάμη είναι ένα ασφαλές συστατικό.

Τόσο η Διεθνής Ένωση Γλυκαντικών (International Sweeteners Association – ISA) όσο και η Ένωση Ευρωπαϊκών Συνδέσμων Αναψυκτικών Ποτών (UNESDA) χαιρετίζουν με ανακοινώσεις τους τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA), η οποία επιβεβαιώνει εκ νέου ότι η ασπαρτάμη είναι ασφαλής.

Οι επιστημονικοί εμπειρογνώμονες της EFSA διερεύνησαν και αξιολόγησαν διεξοδικά όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για την ασπαρτάμη και τα προϊόντα διάσπασής της και κατέληξαν ότι η ασπαρτάμη δεν ενέχει κανένα κίνδυνο για την ασφάλεια των καταναλωτών. Συγκεκριμένα τονίζουν ότι «Η Επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τα Πρόσθετα Τροφίμων και τις Πηγές Θρεπτικών Συστατικών που προστίθενται στα Τρόφιμα (ANS Panel), έχει λάβει υπόψη της όλη τη διαθέσιμη πληροφορία και κατόπιν διεξοδικής ανάλυσης, κατέληξε ότι η υπάρχουσα Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη (ADI) των 40mg ανά κιλό σωματικού βάρους ανά ημέρα είναι ασφαλής για τον γενικό πληθυσμό». Η EFSA επισημαίνει επίσης: «Αυτή η γνωμοδότηση κάνει απόλυτα σαφές ότι τα προϊόντα διάσπασης της ασπαρτάμης (φαινυλαλανίνη, μεθανόλη, ασπαρτικό οξύ) απαντώνται επίσης ως φυσικά συστατικά σε άλλα τρόφιμα (για παράδειγμα, η μεθανόλη βρίσκεται σε φρούτα και λαχανικά)».

Σύμφωνα με την Dr. Alicja Mortensen, Πρόεδρο της Επιτροπής της EFSA για Πρόσθετα Τροφίμων και τις Θρεπτικές Πηγές που προστίθενται στα Τρόφιμα (ANS): «Η γνωμοδότηση αυτή εκπροσωπεί έναν από τους πιο ολοκληρωμένους ελέγχους κινδύνου που έχουν πραγματοποιηθεί για την ασπαρτάμη. Πρόκειται για ένα βήμα εμπρός στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών αναφορικά με την επιστημονική τεκμηρίωση του συστήματος ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ και τις ρυθμίσεις για τα πρόσθετα τροφίμων.»

Ο Andrew Renwick, ΟΒΕ (Order of the British Empire), Επίτιμος Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Southampton, ο οποίος έχει μακροχρόνια εμπειρία στην επιστημονική ανασκόπηση των ολιγοθερμιδικών γλυκαντικών, δήλωσε τα εξής: «Η βιομηχανία τροφίμων είναι ένας τομέας που υπόκειται σε πολύ αυστηρές ρυθμίσεις. Η Επιτροπή εμπειρογνωμόνων της EFSA για τα Πρόσθετα Τροφίμων και τις Πηγές Θρεπτικών Συστατικών που προστίθενται στα Τρόφιμα (ANS Panel) απαρτίζεται από εξαιρετικούς εμπειρογνώμονες που καλύπτουν μεγάλο εύρος ειδικοτήτων, οι οποίοι ανέλυσαν και αξιολόγησαν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία. Οι καταναλωτές θα πρέπει να είναι βέβαιοι ότι τα στοιχεία που αξιολογούνται είναι τα πιο ενημερωμένα, καθώς και ότι η γνωμοδότηση της EFSA βασίζεται σε όλα τα υπάρχοντα επιστημονικά δεδομένα. Η ασπαρτάμη είναι μια απλή ένωση που αποτελείται από δύο αμινοξέα και μια μεθυλ-ομάδα. Όλα τους απαντώνται ως φυσικά συστατικά του διαιτολογίου μας και καταναλώνονται σε μεγαλύτερες ποσότητες από άλλες συνηθισμένες διατροφικές πηγές».

Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να επαναξιολογήσει όλα τα πρόσθετα τροφίμων μέχρι το 2020 και η επαναξιολόγηση της ασπαρτάμης εντάσσεται στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας.

Τα συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλεια της ασπαρτάμης υποστηρίζουν το ιστορικό της ασφαλούς χρήσης της για περισσότερα από τριάντα χρόνια. Οι αξιολογήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί από την Κοινή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για τα Πρόσθετα Τροφίμων (JECFA) του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) αλλά και από τις ρυθμιστικές αρχές σε περισσότερες από 100 χώρες, μεταξύ των οποίων και κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμφωνούν στο σύνολό τους ότι η ασπαρτάμη είναι ασφαλής.

Η ασπαρτάμη είναι ένα συστατικό με θαυμάσια γεύση, που μπορούν να απολαύσουν όλοι όσοι επιθυμούν τη γλυκιά γεύση χωρίς τις θερμίδες. Τα γλυκαντικά χαμηλών θερμίδων όπως η ασπαρτάμη, μπορούν επίσης να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν την παχυσαρκία ή να διαχειριστούν το βάρος τους. Επίσης, διευρύνουν την ποικιλία των διαθέσιμων διατροφικών επιλογών για τα άτομα με διαβήτη, ενώ ταυτόχρονα δεν επιβαρύνουν την υγεία των δοντιών.

Να σημειώσουμε ότι οι εναλλακτικές αναψυκτικών με λίγες ή καθόλου θερμίδες αντιπροσωπεύουν μέχρι και 30% των πωλήσεων αναψυκτικών σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές σήμερα. Προσφέρουν γλυκιά γεύση χωρίς θερμίδες και επιτρέπουν στους καταναλωτές να διαχειρίζονται τα τρόφιμα και τα ποτά που καταναλώνουν στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου και υγιεινού τρόπου ζωής.

Σχετικά με την ασπαρτάμη

• Αποτελεί ένα από τα πλέον διεξοδικά ελεγμένα συστατικά τροφίμων, με πάνω από 200 μελέτες να επιβεβαιώνουν την ασφάλειά της.
• Χρησιμοποιείται ευρέως ως γλυκαντικό χαμηλών θερμίδων επί σχεδόν τρεις δεκαετίες.
• Εκτός από την EFSA, εθνικές και διεθνείς αρχές αρμόδιες για την ασφάλεια των τροφίμων, μεταξύ των οποίων ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), η Κοινή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για τα Πρόσθετα Τροφίμων (JECFA) του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO), καθώς και ρυθμιστικές αρχές σε περισσότερες από 100 χώρες, έχουν διεξαγάγει εκτενείς επιστημονικές έρευνες και ρυθμιστικούς ελέγχους σχετικά με την ασπαρτάμη και έχουν διαπιστώσει ότι είναι ασφαλής προς χρήση.
• Χρησιμοποιείται σε κορυφαία εμπορικά σήματα αναψυκτικών, γιαουρτιών, επιδορπίων, προϊόντων ζαχαροπλαστικής, τσιχλών, ροφημάτων ζεστής σοκολάτας και επιτραπέζιων γλυκαντικών.
• Τα προϊόντα που περιέχουν ασπαρτάμη, εκτός από την συμβολή τους στον έλεγχο του σωματικού βάρους, παίζουν επίσης χρήσιμο ρόλο στη διαχείριση του διαβήτη, επιτρέποντας στα άτομα με διαβήτη να απολαμβάνουν τη γλυκιά γεύση χωρίς τις αρνητικές επιπτώσεις για τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.

Σχετικά με το πλαίσιο της τελευταίας γνωμοδότησης της EFSA

• Πρόκειται για την πρώτη πλήρη αξιολόγηση της ασπαρτάμης η οποία ζητήθηκε από την EFSA και υλοποιήθηκε από την Επιστημονική Ομάδα της EFSA για τα Πρόσθετα Τροφίμων και τις Πηγές Θρεπτικών Συστατικών που προστίθενται σε Τρόφιμα (ANS Panel).
• Στο πλαίσιο της αξιολόγησης αυτής, οι επιστημονικοί εμπειρογνώμονες της EFSA συγκέντρωσαν όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες για την ασπαρτάμη και τα προϊόντα της διάσπασής της και, ύστερα από λεπτομερή και μεθοδική ανάλυση, συμπέραναν ότι, στα ισχύοντα επίπεδα έκθεσης στην ασπαρτάμη, δεν υπάρχει ανησυχία σχετικά με την τοξικότητα για τους καταναλωτές.
• Η ισχύουσα Αποδεκτή Ημερήσια Πρόσληψη (ADI) θεωρείται ασφαλής για τον γενικό πληθυσμό, η δε κατανάλωση ασπαρτάμης βρίσκεται κάτω από αυτήν την τιμή Αποδεκτής Ημερήσιας Πρόσληψης.
• Είναι η τέταρτη φορά στη διάρκεια των τελευταίων επτά ετών που η EFSA εκφράζει τη βεβαιότητά της για την ασφάλεια της ασπαρτάμης. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό η EFSA επιβεβαίωσε εκ νέου τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων τις οποίες είχε πραγματοποιήσει ο προκάτοχός της –η Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων (SCF) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής– το 2002, το 1988 και το 1984.

Ανθή Αγγελοπούλου