Οι ειδικοί αναμένουν φέτος μείωση των κρουσμάτων της νόσου, ενώ παραμένει υψηλός ο αριθμός των νέων λοιμώξεων σε χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη συντονισμένη δράση της Πολιτείας.
Ενθαρρυντικές εξελίξεις έχουμε και διεθνώς στον αγώνα για εκρίζωση του ιού και ίαση της νόσου:
Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες πέτυχαν να μην εκδηλώσει τη νόσο ένα οροθετικό νεογέννητο, που έλαβε αντιρετροϊκή θεραπεία εντός μερικών ωρών από τη γέννησή του!
Από το 2001 έως σήμερα στις αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μειωθεί οι νέες μολύνσεις συνολικά κατά 33% και ιδιαίτερα στα παιδιά κατά 52%!
Όλες οι εξελίξεις για την HIV λοίμωξη θα συζητηθούν στο 25ο Πανελλήνιο Συνέδριο AIDS,
το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από 29 Νοεμβρίου έως 1 Δεκεμβρίου 2013.
Το συνέδριο οργανώνεται από την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης και Αντιμετώπισης του AIDS (EEMAA).
Επιδημιολογικά δεδομένα
Στη χώρα μας, από τα στοιχεία των μονάδων Λοιμώξεων που επιβεβαιώνονται και από το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ., προκύπτει ότι για το 2013 αναμένουμε, συγκριτικά με το 2012, μείωση των νέων κρουσμάτων HIV λοίμωξης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, ο αριθμός των νέων κρουσμάτων στο τέλος του 2013 θα κυμανθεί περί τα 1.000 σε σχέση με 1.180 το 2012.
Η μείωση αυτή θα πρέπει να επιβεβαιωθεί και τα επόμενα έτη και τότε πλέον θα μπορούμε να συζητούμε για ενδεχόμενη αναχαίτιση της έξαρσης του AIDS.
Ωστόσο, παραμένει υψηλός ο αριθμός των νέων λοιμώξεων στους χρήστες ενδοφλέβιων ναρκωτικών (περίπου 30% των νέων κρουσμάτων), στους οποίους η επιδημία συνεχίζει να εξελίσσεται, αλλά με αισθητά μειωμένο ρυθμό. Είναι επιτακτική η ανάληψη συντονισμένης και έγκαιρης δράσης από την Πολιτεία, για να περιοριστεί η εξάπλωση της επιδημίας σε αυτή την κοινωνική ομάδα και να επιλυθούν ταχύτατα τα προβλήματα που υπάρχουν για την περίθαλψή τους (κοινωνική ασφάλιση, επάρκεια προσωπικού και χώρων νοσηλείας, προγράμματα στέγασης και απεξάρτησης).
Στο συνέδριο θα αναδειχθούν πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες, που αφορούν στην παθογένεια και τη φυσική πορεία της νόσου, στις επιπλοκές, την αντοχή και το κόστος της αντιρετροϊκής αγωγής. Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, το κόστος αντιμετώπισης της HIV λοίμωξης αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Σύμφωνα με μελέτη που θα παρουσιαστεί στο συνέδριο, το άμεσο κόστος της νόσου ανά ασθενή, σε ετήσια βάση, υπολογίζεται σε 6.861 ευρώ και περίπου το 85% δαπανάται στην αντιρετροϊκή θεραπεία. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ομάδα ερευνητών της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας και της Μονάδας Λοιμώξεων του νοσοκομείου «Kοργιαλένειο-Μπενάκειο».
Παράλληλα, στο πλαίσιο του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί σεμινάριο εκπαίδευσης σε μαθητές του Επαγγελματικού Λυκείου Περάματος, σε αξιωματικούς της Ελληνικής Αστυνομίας και για πρώτη φορά και της Πυροσβεστικής. Ακόμη, έχει οργανωθεί και έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «Το πρόσωπο της ελπίδας», που επιμελείται η τεχνοκριτικός κα Andrea Gilbert.
Η έκθεση αυτή με ρεαλισμό αλλά και ευαισθησία προσεγγίζει το ζήτημα του AIDS από μία άλλη οπτική γωνία, ιδιαίτερη για τον καθένα μας.
Μείωση νέων κρουσμάτων και διεθνώς
Ο αγώνας κατά του AIDS έχει αρχίσει να αποφέρει καρπούς. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε πρόσφατα ότι από το 2001 έως σήμερα στις αναπτυσσόμενες χώρες έχουν μειωθεί οι νέες μολύνσεις συνολικά κατά 33% και ιδιαίτερα στα παιδιά κατά 52% (35% από το 2009).
Το 2013 έχει εδραιωθεί ακόμη περισσότερο η αντίληψη ότι η αντιρετροϊκή αγωγή, και ιδίως η πρωιμότερη χορήγησή της, δεν ωφελεί μόνο θεραπευτικά, αλλά προφυλάσσει από τη μετάδοση της νόσου και σε ατομικό και σε επίπεδο πληθυσμού. Μάλιστα, υπήρξαν δύο μεμονωμένες αλλά πολύ αξιοπρόσεκτες περιπτώσεις:
ενός ενήλικα ασθενή με λευχαιμία, που υπεβλήθη σε μεταμόσχευση κυττάρων του αίματος με φυσική ανοσία στον HIV
ενός οροθετικού νεογέννητου, που έλαβε αντιρετροϊκή θεραπεία εντός μερικών ωρών από τη γέννησή του.
Οι περιπτώσεις αυτές, που και οι δύο δεν εμφάνισαν έκτοτε κλινικά ή εργαστηριακά ευρήματα της HIV λοίμωξης, ενισχύουν την υπόθεση ότι η ίαση από τη νόσο είναι δυνατή. Πρέπει όμως να τονισθεί ότι ο δρόμος προς την εκρίζωση της νόσου είναι μακρύς και τα αποτελέσματα των ελπιδοφόρων αυτών ερευνών θα γίνουν φανερά αρκετά χρόνια αργότερα.
Δεν πρέπει επίσης να αγνοηθεί ότι η επιστημονική πρόοδος υπονομεύεται από τις κοινωνικές ανισότητες, την οικονομική δυσπραγία, τον στιγματισμό, την άρνηση, την έλλειψη ενημέρωσης, τις διακρίσεις και την αδυναμία πρόσβασης στα συστήματα υγείας. Οι προσπάθειές μας πρέπει να στοχεύουν προς τον μηδενισμό όχι μόνον των νέων μολύνσεων και των θανάτων, αλλά επίσης και των διακρίσεων.
Νέες θεραπείες
Εντός του 2014 αναμένεται να κυκλοφορήσουν ένα νέο αντιρετροϊκό φάρμακο
(ο αναστολέας της ενσωματάσης Dolutegravir) και ένας νέος σταθερός συνδυασμός αντιρετροϊκών φαρμάκων σε ένα δισκίο στο πλαίσιο των ήδη γνωστών κατηγοριών (συνδυασμός elvitegravir, cobicistat, emtricitabine και tenofovir disoproxil).
Οι προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εμβολίου για την οριστική θεραπεία της HIV λοίμωξης δεν έχουν ακόμα καρποφορήσει, υπάρχει όμως το θεωρητικό υπόβαθρο και η σχετική εμπειρία για τη συνέχιση των ερευνών προς την κατεύθυνση αυτή. Μέχρι τότε η σωστή και συνεχής ενημέρωση, η λήψη προφυλακτικών μέτρων και η έγκαιρη θεραπεία συνεχίζουν να αποτελούν τα αποτελεσματικότερα μέτρα ελέγχου της εξάπλωσης της νόσου.
