Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα όπου 1 στους 10 νοσηλευόμενους , δηλαδή περίπου 3.000 άτομα χάνουν τη ζωή τους από κάποια ενδονοσοκομειακή λοίμωξη, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να λαμβάνουν Περιεγχειρητική Αντιμικροβιακή Προφύλαξης. Σ’ αυτό έρχεται να συμβάλλει θετικά μια νέα έρευνα που έγινε από το “Κέντρο Κλινικής Επιδημιολογίας και Έκβασης Νοσημάτων- Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος” (CLEO- www.cleoresearch.org), και παρουσιάστηκε στο 29ο Πανελλήνιο Χειρουργικό Συνέδριο και Διεθνές Χειρουργικό Φόρουμ 2014.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η χορήγηση Περιεγχειρητικής Αντιμικροβιακής Προφύλαξης (ΠΑΠ), σε χρονικό διάστημα έως 60 λεπτών πριν την χειρουργική τομή, είναι καίριας σημασίας για την πρόληψη της εμφάνισης λοιμώξεων στα χειρουργικά τραύματα ασθενών, ενώ παράλληλα, η επιλογή του κατάλληλου αντιβιοτικού καθώς και η χορήγηση του για τη σωστή διάρκεια (συνήθως λιγότερο από 24 ώρες) είναι μείζονος σημασίας, τόσο για την αποφυγή της ανάπτυξης ανθεκτικών μικροβίων, όσο και για την μείωση του κόστους νοσοκομειακής περίθαλψης.
Η έρευνα για την χορήγηση ΠΑΠ έγινε σε παιδιατρικό νοσοκομείο των Αθηνών την περίοδο Απρίλιος 2013-Σεπτέμβριος 2014, όπου η χειρουργός παίδων Αναστασία Δημοπούλου, με την υποστήριξη του CLEO, μελέτησε τις συνήθεις πρακτικές των χειρουργών του εν λόγω νοσοκομείου.
Το CLEO μελέτησε τόσο το είδος του αντιβιοτικού, όσο και τη διάρκεια της χορήγησής του σε 234 νοσηλευόμενα παιδιά που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση, από τον Απρίλιο-Ιούλιο 2013. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μόνο το 6,2% των παιδιών αυτών πήρε το κατάλληλο αντιβιοτικό για τη σωστή διάρκεια. Συγκεκριμένα, η διάρκεια χορήγησης της ΠΑΠ βρέθηκε να αγγίζει τις 7 ημέρες κατά μέσο όρο σε αντίθεση με τις 24 ώρες που συστήνουν οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης πολυανθεκτικών μικροβίων.
Μετά την πρώτη έρευνα πραγματοποιήθηκε απλή εκπαιδευτική παρέμβαση, κατά την οποία οι υπεύθυνοι χειρουργοί του νοσοκομείου ενημερώθηκαν για τα χαμηλά ποσοστά συμμόρφωσης τους με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για την ορθή χορήγηση ΠΑΠ, και έλαβαν αναλυτικό υλικό με τις απαραίτητες συστάσεις.
Στη συνέχεια η έρευνα επαναλήφθηκε σε 548 νοσηλευόμενα παιδιά που χειρουργήθηκαν στην ίδια κλινική του ίδιου νοσοκομείου, κατά την περίοδο Ιανουάριος- Σεπτέμβριος 2014. Τα αποτελέσματα αυτή τη φορά ήταν πιο ενθαρρυντικά, καθώς η σωστή χορήγηση ΠΑΠ, η οποία ορίζεται ως η σωστή επιλογή αντιβιοτικού και η χορήγηση του για τη σωστή διάρκεια, υπερ-δεκαπλασιάστηκε, αγγίζοντας σχεδόν το 80%, εν αντιθέσει με το 6,2% που είχε καταγραφεί αρχικά. Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκε καμία στατιστικά σημαντική αύξηση της εμφάνισης λοίμωξης χειρουργικού πεδίου.
Τα συνολικά αποτελέσματα έδειξαν ότι υπάρχουν ακόμα περιθώρια βελτίωσης, σχετικά με τη σωστή χορήγηση ΠΑΠ από τους χειρουργούς, βελτίωση που μπορεί να επιτευχθεί εντελώς ανέξοδα και χωρίς καμία αρνητική συνέπεια για την υγεία των ασθενών, μέσα από την ορθή πληροφόρηση τους.
Να σημειώσουμε ότι το CLEO ιδρύθηκε το 2011, με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας στα ελληνικά νοσοκομεία, με έμφαση στην πρόληψη των λοιμώξεων και τη μείωση της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών στα νοσοκομεία. Αποτελεί μια συνεργατική πρωτοβουλία που έχει αναλάβει ο καθηγητής από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Pennsylvania, Θεοκλής Ζαούτης, μαζί με τις δύο Πανεπιστημιακές Παιδιατρικές Κλινικές που λειτουργούν στα νοσοκομεία παίδων Αγία Σοφία και Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού.
Ανθή Αγγελοπούλου
