Μια πρόσφατη διεθνής έρευνα έδειξε πως το 60% του κοινού δεν γνωρίζει σχεδόν τίποτα για τον παγκρεατικό καρκίνο. Ως εκ τούτου, η ανάγκη για ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κόσμου σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης καθίσταται αναγκαία. Με αφορμή λοιπόν την Παγκόσμια Ημέρα για τον Καρκίνο του Παγκρέατος, η οποία είναι σήμερα 13 Νοεμβρίου, οι επιστήμονες ανά τον κόσμο ένωσαν τις δυνάμεις τους και πραγματοποιούν μια παγκόσμια προσπάθεια ενημέρωσης με τη συμμετοχή 56 Ενώσεων Ασθενών, φορέων, επαγγελματιών υγείας και δημοσιογράφων.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ο παγκρεατικός καρκίνος είναι ο 12ος συνηθέστερος καρκίνος παγκοσμίως και ο 7ος πιο συχνός καρκίνος στην Ευρώπη, ενώ είναι ο 4ος πιο θανατηφόρος καρκίνος, με μόλις το 2-10% όσων διαγιγνώσκονται να επιβιώνουν 5 χρόνια μετά τη διάγνωση. Επιπροσθέτως, μόνον το 20% όλων των περιπτώσεων παγκρεατικού καρκίνου είναι εγχειρήσιμο. Οι ασθενείς που προσβάλλονται από παγκρεατικό καρκίνο χάνουν το 98% του προσδόκιμου υγιούς ζωής τους τη στιγμή της διάγνωσης. Λόγω επίσης του σοβαρού προβλήματος καθυστερημένης διάγνωσης, η συνολική μέση επιβίωση ενός ατόμου που έχει διαγνωστεί με μεταστατικό παγκρεατικό καρκίνο είναι 4,6 μήνες.
Τα ποσοστά θνησιμότητάς του αυξάνονται, τη στιγμή που τα ποσοστά θνησιμότητας σε άλλες μορφές καρκίνου μειώνονται. Υπολογίζεται πως περίπου 926 άνθρωποι διεθνώς διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παγκρέατος κάθε μέρα, ενώ 905 ασθενείς χάνουν τη μάχη καθημερινά.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ασθένεια διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν δηλαδή, έχει ήδη κάνει μεταστάσεις. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει γιατί, η νόσος μπορεί να περάσει απαρατήρητη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ δεν υπάρχει μέθοδος έγκαιρης ανίχνευσης σε πρώιμο στάδιο. Επίσης, παρά την αύξηση εμφάνισης του καρκίνου του παγκρέατος, οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν τα συμπτώματα και τα μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπολογίζεται ότι 12 άνδρες και 8 γυναίκες στους 100.000 διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με παγκρεατικό καρκίνο. Να σημειωθεί ότι 338.000 νέες περιπτώσεις παγκοσμίως διαγνώσθηκαν το 2012, ενώ το 2015 υπολογίζεται πως θα διαγνωστούν 367.000 νέες περιπτώσεις.
Τι πρέπει να γνωρίζει όμως ο κόσμος για τον παγκρεατικό καρκίνο; οι ειδικοί απαντούν σε καίρια ερωτήματα ώστε να είναι το κοινό όσο το δυνατόν πιο ενημερωμένο και γιατί όχι πιο υποψιασμένο αναφορικά με τη νόσο.
Πρωτίστως θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι το πάγκρεας είναι ένα σημαντικό όργανο του ανθρώπινου σώματος, που βρίσκεται πίσω από το στομάχι και μπροστά στη σπονδυλική στήλη. Βοηθάει τον οργανισμό να χρησιμοποιεί και να αποθηκεύει την ενέργεια της τροφής, παράγοντας ορμόνες που ελέγχουν το επίπεδο σακχάρου και ένζυμα για τη διάσπαση της τροφής και την πέψη.
Ο παγκρεατικός καρκίνος εμφανίζεται όταν τα κύτταρα στο πάγκρεας αυξάνονται και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα, δημιουργώντας μία μάζα που ονομάζεται όγκος.
Τι προκαλεί όμως τον καρκίνο αυτό; Σύμφωνα με τους επιστήμονες η αιτία εμφάνισης των περισσότερων περιπτώσεων παγκρεατικού καρκίνου είναι άγνωστη. Υπάρχουν κάποιοι αναγνωρισμένοι παράγοντες κινδύνου, όμως απαιτείται περισσότερη έρευνα για να γίνει κατανοητή η άμεση συσχέτισή τους με τη νόσο. Στους παράγοντες οι οποίοι μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης παγκρεατικού καρκίνου περιλαμβάνονται: η ηλικία καθώς σε ποσοστό 90%, ο παγκρεατικός καρκίνος εμφανίζεται σε άτομα ηλικίας 55 ετών και άνω, το οικογενειακό ιστορικό, το κάπνισμα, το αλκοόλ, η παχυσαρκία, η αυξημένη πρόσληψη λιπαρών, η ύπαρξη διαβήτη ή χρόνιας παγκρεατίτιδας. Ο παγκρεατικός καρκίνος προσβάλλει εξίσου τους άνδρες και τις γυναίκες.
Όπως προαναφέραμε, η διάγνωση του παγκρεατικού καρκίνου γίνεται συνήθως με καθυστέρηση γι αυτό, σε γενικές γραμμές, ισοδυναμεί με πολύ κακή πρόγνωση και λίγοι ασθενείς παραμένουν εν ζωή έναν χρόνο μετά τη διάγνωση. Όπως λένε οι ειδικοί, μια πρώιμη διάγνωση θα μπορούσε να μειώσει τη θνησιμότητα της νόσου, ενώ εάν δεν ληφθούν μέτρα, έχει υπολογισθεί ότι ο παγκρεατικός καρκίνος θα είναι το 2ο αίτιο θανάτου από καρκίνο έως το 2030.
Ποια είναι όμως τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξουμε ώστε να έχουμε όσο το δυνατό πιο πρώιμη διάγνωση; Καταρχήν να τονίσουμε ότι οι ειδικοί συμφωνούν ότι δυστυχώς στα πρώιμα στάδια, ο παγκρεατικός καρκίνος είναι δύσκολο να ανιχνευθεί, καθώς δεν παρουσιάζει συνήθως συγκεκριμένα συμπτώματα, γεγονός που δυσχεραίνει την πρώιμη διάγνωση. Ωστόσο, καθώς ο καρκίνος αναπτύσσεται, τα συμπτώματα πιθανότατα αυξάνουν. Το ποια ακριβώς συμπτώματα εμφανίζονται εξαρτάται από πολλές παραμέτρους που συμπεριλαμβάνουν τον τύπο του παγκρεατικού καρκίνου, το πού εντοπίζεται ο καρκίνος στο πάγκρεας και τις επιπτώσεις που έχει στον οργανισμό. Τα συνηθέστερα συμπτώματα του παγκρεατικού καρκίνου είναι: ναυτία, εμφάνιση ίκτερου, κατάθλιψη, πόνοι στην κοιλιακή χώρα και στη μέση της πλάτης, έναρξη διαβήτη μη σχετιζόμενου με αύξηση βάρους, εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, αλλαγές στις εντερικές συνήθειες με εμφάνιση διάρροιας και ανεξήγητη απώλεια βάρους.
Αξίζει να αναφερθεί ότι δεν υπάρχει μέθοδος έγκαιρης ανίχνευσης σε πρώιμο στάδιο ή εξέταση για τον παγκρεατικό καρκίνο όπως η μαστογραφία ή η κολονοσκόπηση. Για τη διάγνωση χρησιμοποιούνται, απεικονιστικές εξετάσεις (δηλαδή αξονική τομογραφία CT και μαγνητική τομογραφία MRI), ενδοσκοπικός υπερηχογραφικός έλεγχος (EUS), λαπαροσκόπηση και βιοψία. Παρόλα αυτά μια πρώιμη διάγνωση είναι καταλυτική για την εξέλιξη της νόσου και θα μπορούσε να προσφέρει μέχρι και 5 χρόνια παραπάνω επιβίωσης στους ασθενείς.
Τέλος, να αναφέρουμε ότι οι θεραπείες του παγκρεατικού καρκίνου εξαρτώνται από το στάδιο του καρκίνου αλλά και το σημείο στο οποίο εντοπίζεται ο όγκος. Εάν ο όγκος είναι αρκετά μικρός, ο καρκίνος δεν έχει εξαπλωθεί και ο ασθενής είναι σε καλή φυσική κατάσταση και αρκετά υγιής, τότε προτείνεται χειρουργική επέμβαση και ολοκληρωτική αφαίρεση του όγκου. Εάν ο όγκος είναι μη αφαιρέσιμος, δηλαδή ο καρκίνος είναι είτε πολύ προχωρημένος εντός και γύρω από το πάγκρεας είτε, έχει εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος, τότε η θεραπεία περιορίζεται στον έλεγχο των συμπτωμάτων ώστε να έχει ο ασθενής καλύτερη δυνατή ποιότητα ζωής.
Η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να συρρικνωθεί ο όγκος και να επιβραδυνθεί η ανάπτυξή του, αλλά καμία από τις επιλογές αυτές δεν θα επιφέρει ίαση της νόσου. Υπάρχουν βέβαια και νεότερες στοχευμένες θεραπείες που «χτυπάνε» τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των καρκινικών κυττάρων που νοσούν. Και επειδή τα φυσιολογικά κύτταρα δεν προσβάλλονται κατά τον ίδιο τρόπο, όπως γίνεται κατά τη χημειοθεραπεία, τα νέα φάρμακα έχουν το θετικό ότι έχουν και λιγότερες παρενέργειες.
Τέλος, να αναφέρουμε ότι στη χώρα μας η καμπάνια ενημέρωσης για τον παγκρεατικό καρκίνο γίνεται από τον Σύλλογο Καρκινοπαθών - Εθελοντών - Φίλων - Ιατρών «Κ.Ε.Φ.Ι.» Αθηνών (www.anticancerath.gr) και την Εταιρεία Μελέτης Καρκίνου του Πεπτικού Συστήματος (ΕΜ-ΚΑΠΕΣ www.emkapes.gr), με την ευγενική υποστήριξη της GENESIS Pharma με μήνυμα «στις 13 Νοεμβρίου θέτουμε στο επίκεντρο και προκαλούμε μια δημόσια συζήτηση, ώστε να ενημερώσουμε και να ευαισθητοποιήσουμε σχετικά με τη νόσο, τα συμπτώματα αλλά και την ανάγκη για περισσότερη χρηματοδότηση στην έρευνα».
Ανθή Αγγελοπούλου
