Μπαίνει σε εφαρμογή από σήμερα η Απόφαση με τις νέες συνταγογραφικές οδηγίες του ΕΟΠΥΥ αναφορικά με το ποιες εξετάσεις θα γράφονται από τους γιατρούςκαι με ποια κριτήρια.

Συγκεκριμένα η εξέταση για καρκίνο του προστάτη σε άνδρες κάτω των 40 ετών και άνω των 75 δεν θα καλύπτετε από τον Οργανισμό όπως επίσης το Τεστ ΠΑΠ σε γυναίκες κάτω των 21 ετών και άνω των 65 ετών, ενώ για παράδειγμα η μαστογραφία θα δικαιολογείται μόνο στις γυναίκες που είναι πάνω από 40 ετών. Στις οδηγίες αναγράφεται ότι εξαιρούνται όσα άτομα πάσχουν μη αναστρέψιμα νοσήματα. Δεν αναφέρει ωστόσο τι θα γίνεται με τις έκτακτες περιπτώσεις. Για παράδειγμα όταν κάποια γυναίκα παρουσιάσει ευρήματα πριν ή μετά των ηλικιακών ορίων που έχουν τεθεί και πρέπει να υποβληθεί σε μαστογραφία.

Και παρόλο που οι Ιατρικοί Σύλλογοι είναι αντίθετοι με τα νέα κριτήρια οι γιατροί του ΕΟΠΥΥ καλούνται από σήμερα να συνταγογραφούν με τα νέα δεδομένα. Τη «νύφη» όπως λέμε θα την πληρώσει ο εξεταζόμενος ο οποίος θα κληθεί να καταβάλλει την αξία της εξέτασης αφού δεν θα πληρεί τις προϋποθέσεις.

Ανθή Αγγελοπούλου

Μετά την ενημέρωση που έλαβε από την Υποδιεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων Β. Ελλάδος της ΕΛ.ΑΣ την Παρασκευή, ο Υπουργός Υγείας, Μάκης Βορίδης έστειλε σημείωμα στον ομόλογό του Υπουργό Παιδείας για τις περαιτέρω δικές του ενέργειες.

Ο λόγος της κοινοποίησης αφορούσε στην σύλληψη 59χρονου πανεπιστημιακού διευθυντή της Ά Παιδοχειρουργικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» με την κατηγορία της διαφθοράς (δωροληψίας), και επειδή δεν ήταν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Υγείας, καθώς ο εν λόγω ιατρός υπάγεται στο δυναμικό Πανεπιστημίου, ο κ. Βορίδης απευθύνθηκε άμεσα στον Υπουργό Παιδείας Ανδρέα Λοβέρδο, για τις όποιες κυρώσεις.

Το Υπουργείο Υγείας με ανακοίνωσή του επισημαίνει ότι, πέραν της ποινικής διαδικασίας, για κάθε ανάλογη περίπτωση, οι διοικητικές κυρώσεις πρέπει να είναι –και είναι- άμεσες, με γνώμονα την υπεράσπιση των Ελλήνων ασθενών.

Ανθή Αγγελοπούλου

Στο επίκεντρο των κλινικών μελετών βρέθηκε για μια ακόμη φορά ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου2, αυτή τη φορά στη χώρα μας, καθώς όλα τα στοιχεία δείχνουν σημαντική αύξηση των ασθενών με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία της Υγείας.

Και ενώ η βαρύτητα έχει πέσει στο κόστος της ασθένειας, οι προεκτάσεις της ως προς την κοινωνική και ψυχολογική επιβάρυνση τόσο του ασθενούς όσο και των οικείων του είναι εξίσου σημαντικό κομμάτι.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το κόστος φαρμακευτικής αγωγής για το Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου2 αποτελεί μόνο το 14% του συνολικού κόστους και το μεγαλύτερο μερίδιο καταλαμβάνει το κόστος συν-νοσηροτήτων.  Το γεγονός ότι οι νέες καινοτόμες θεραπείες οι οποίες έχουν λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες όπως είναι οι υπογλυκαιμίες, μειώνουν σημαντικά το συνολικό κόστος πάθησης είναι κάτι που πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική.

Μία από τις σημαντικότερες εταιρείες στο τομέα Διαβήτη είναι η Novartis Ελλάς η ο οποία εκτός των ερευνών που κάνει για νέα σκευάσματα τα οποία διευκολύνουν τη ζωή εκατομμυρίων ασθενών σε όλο τον κόσμο, ρίχνει και μεγάλη βαρύτητα στη έρευνα ανάλυσης για το κόστους της ασθένειας.

Συγκεκριμένα, η εταιρεία έχει εκπονήσει μελέτη για το κόστος Διαβήτη Τύπου 2 στην Ελλάδα με την ονομασία Hercules, επίσης τη μελέτη HYPO που αφορά την ποιότητα ζωής Διαβητικών Ασθενών με Υπογλυκαιμίες, ανάλυση Κόστους – Αποτελεσματικότητας Βιλνταγλιπτίνης vs. Γλιμεπιρίδης από την οπτική του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Cost-Effectiveness Analysis) και τέλος, μελέτη συμμόρφωσης ρυθμισμένων vs. Αρρύθμιστων ασθενών με διαβήτη τύπου 2 με την ονομασία LESS.

Ωστόσο, τεράστιας σημασίας θεωρείται η διεξαγωγή μελετών για την  ολιστική προσέγγιση της νόσου (συνολικό κόστος / όφελος σε κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο) για ασθενείς και υγειονομικά συστήματα που γίνεται για πρώτη φορά στη χώρα μας.

Αναφορικά με τις μελέτες

Η μελέτη HERCULES για το κόστος πάθησης των Ρυθμισμένων vs Αρρύθμιστων ασθενών με Διαβήτη Τύπου ΙΙ   αποδεικνύει ότι εκτός από το άμεσο φαρμακευτικό  κόστος του ΣΔΙΙ, υπάρχει και το έμμεσο που δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο.  Τα έμμεσα κόστη προέρχονται από τις μακροχρόνιες επιπλοκές, τις ανεπιθύμητες ενέργειες των αγωγών, όπως η υπογλυκαιμία και τις συν-νοσηρότητες που φαίνεται ότι αυξάνουν σημαντικά το συνολικό κόστος.  Οι προαναφερθέντες παράγοντες συνδέονται επίσης με απώλεια παραγωγικότητας λόγω νοσηλειών, αναπηρίας ή θανάτου που επηρεάζουν σημαντικά τις δαπάνες στα κοινωνικο-ασφαλιστικά συστήματα.

Από την άλλη η μελέτης HYPO η οποία είναι η επιδημιολογική μελέτη για την αξιολόγηση της συχνότητας της υπογλυκαιμίας και  την επίδρασή της στην ποιότητα ζωής στο Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 6.000 ασθενείς, ενώ τα αποτελέσματά της έχουν δημοσιευθεί στο επιστημονικό περιοδικό HORMONES και στην οποία μελετήθηκε η συχνότητα της υπογλυκαιμίας και οι επιπτώσεις της στην ποιότητα ζωής των ασθενών αλλά και στην καλύτερη ρύθμιση του ΣΔ2, έδειξε ότι τα παλαιοτέρα φάρμακα όπως οι σουλφονυλουρίες προκαλούν συχνότερα υπογλυκαιμίες και επηρεάζουν αρνητικά τόσο την ποιότητα ζωής όσο και την ρύθμιση των ασθενών. Αντίθετα, η μετφορμίνη και τα νέα καινοτόμα φάρμακα που έχουν στη διάθεσή τους οι ιατροί τα τελευταία χρόνια προκαλούν σπανιότερα υπογλυκαιμίες και αύξηση του σωματικού βάρους ενώ βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ασθενών σε σχέση με τις παραδοσιακές αγωγές. Το σημαντικότερο νέο είναι ότι έχουμε πλέον στη διάθεση μας Ελληνικές μελέτες που μας παρουσιάζουν δεδομένα οικονομικών της υγείας, ποιότητας ζωής και κόστους αποτελεσματικότητας για κάποια από τα νεότερα φαρμακευτικά σκευάσματα  και ιδιαίτερα για την κατηγορία των DPP-IV αναστολέων.» 

Κλείνοντας, να σημειώσουμε ότι μεταξύ των θεραπειών, η βιλνταγλιπτίνη αποτελεί cost-effective θεραπεία σε σχέση με τη σουλφονυλουρία, γεγονός που την καθιστά φάρμακο αναφοράς στα θεραπευτικά πρωτόκολλα, αμέσως μετά τη μετφορμίνη. Ενώ η ανάλυση κόστους-αποτελεσματικότητας της βιλνταγλιπτίνης σε σύγκριση με τη συλφουνυλουρία έδειξε ότι παρόλο που έχει υψηλότερη τιμή από την γλιμεπιρίδη αποτελεί ανέδειξε μεθοδολογίες μέτρησης της αποτελεσματικότητας λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και τον ορισμό cost-effective θεραπεία για το εθνικός σύστημα υγείας. Σύμφωνα με τους ειδικούς η τιμή του φαρμάκου από μόνη της δεν μπορεί να αποτελεί παράγοντα επιλογής ή αποκλεισμού μιας θεραπείας αν δεν έχει προηγουμένως ληφθεί υπόψη ο λόγος κόστους-αποτελεσματικότητας.  Σημαντικό κομμάτι αποτελεί η αποφυγή μη εξέλιξης της νόσου, η μη εμφάνιση επιπλοκών, η συμμόρφωση των ασθενών και τελικά της επιβάρυνσης του συστήματος υγείας με πρόσθετη δαπάνη για την αντιμετώπιση των επιβαρυμένων αυτών περιστατικών.

Ανθή Αγγελοπούλου

Μπορεί να φαντάζει απίθανο κι όμως είναι αληθινό, αφού η κα Έλεν Μαντζουράνη διέψευσε τους επιστήμονες και γιόρτασε τα 100 της χρόνια στις 30 Μαΐου. Υγιής και σε πλήρη διαύγεια πνεύματος εξήγησε σε κοινό και δημοσιογράφους, σε χθεσινή συνέντευξη τύπου, πως κατάφερε να κάνει το Διαβήτη φίλο και όχι εχθρό της.

Η κα Μαντζουράνη έμαθε να διαχειρίζεται καθημερινά τη νόσο εδώ και 35 χρόνια κάνοντας τις μετρήσεις της, τρώγοντας σωστά και έχοντας πλήρη επίγνωση και συμμόρφωση στη θεραπεία της. Όπως είπε όμως, την ίδια εκπαίδευση θα πρέπει να λάβουν και όλοι όσοι έρχονται σε επαφή με τα άτομα με Σ.Δ., όπως η οικογένεια, οι φροντιστές, οι γιατροί, οι φαρμακοποιοί, οι νοσοκόμοι. Βασικούς πυλώνες πρόληψης αποτελούν η συμμόρφωση στη θεραπεία, ο αυτοέλεγχος (μέτρηση) και η αυτοδιαχείριση, η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα και ο τακτικός έλεγχος οργάνων - στόχων (πόδια, οφθαλμοί, καρδιά, κ.λπ.)

Η Lifescan Ελλάς – Johnson & Johnson, ως μια συμβολική αναγνώριση σε έναν άνθρωπο που μπορεί να γίνει σύμβολο προς κάθε πάσχοντα με Διαβήτη όπως ανακοίνωσε ο Country Manager Ελλάδας και Κύπρου κ. Κωνσταντίνς Δημόπουλος, στο μέλλον θα της προσφέρει δια βίου, δωρεάν τα αναλώσιμα προϊόντα για τους μετρητές σακχάρου αίματος που χρησιμοποιεί από την εταιρεία.

Ωστόσο ο Διαβήτης σύμφωνα με τους ειδικούς εξελίσσεται δυστυχώς σε μάστιγα της εποχής. Όπως επισημαίνει ο Δ/ντης του Παθολογικού Τμήματος και του Διαβητολογικού Ιατρείου του Ναυτικού Νοσοκομείου ΝΣ & Δ/ντης του Διαβητολογικού Τμήματος του Ιατρικού Παλαιού Φαλήρου, Ιωάννης Ντούπης, κάθε πρόβλεψη για την εξάπλωση του Σ.Δ. έχει καταρριφθεί. Σύμφωνα με την IDF, ο αριθμός των ατόμων με Σ.Δ. ανέρχεται στα 382 εκατομ., ενώ τεράστιος ποσοτικά είναι και ο πληθυσμός που παραμένει ακόμη μη καταγεγραμμένος, αδιάγνωστος και χωρίς θεραπεία, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο διαβήτης Τύπου 2 συγκεντρώνει το 90% των περιπτώσεων των ατόμων με διαβήτη παγκόσμια και κυρίως οφείλεται σε υπερβάλλον σωματικό βάρος και έλλειψη φυσικής δραστηριότητας.

Όπως λέει ο κ. Ντούπης, ο σακχαρώδης διαβήτης έχει πολύ σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, καθώς χτυπά, πλέον, και τις νεότερες, παραγωγικές ηλικίες του πληθυσμού.

Η ρύθμιση του διαβήτη και στην Ελλάδα αποτελεί πρόκληση, καθώς το 54% των ατόμων με Σ.Δ.τ2 θεωρούνται αρρύθμιστα. Η μη ρύθμιση του διαβήτη αποτελεί, μεταξύ άλλων, την 1^η αιτία παγκόσμια για μη τραυματικούς ακρωτηριασμούς, την 1^η αιτία νεφρικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου και την 1^η αιτία τύφλωσης. Οι ασθενείς παραμένουν αρρύθμιστοι για πολλούς λόγους, πρωτίστως, όμως, επειδή αδυνατούν να κατανοήσουν την αξία του αυτοέλεγχου και της αυτορρύθμισης, η οποία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης των διαβητικών επιπλοκών.

Ενώ, η Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Σωματείων Συλλόγων Ατόμων με Σακχαρώδη Διαβήτη κα Αθανασία Καρούνου, στην παρέμβασή της ανέφερε ότι η κα Έλεν Mαντζουράνη αποτελεί μία απόδειξη ότι ο διαβήτης μπορεί να γίνει φίλος και ο κάθε ασθενής να έχει ζωή με ποιότητα και μακροζωία. «Σας μιλώ ως άτομο με διαβήτη, που εδώ και 41 χρόνια θεωρώ ότι ζω με ποιότητα, ως εργαζόμενη, μητέρα και Πρόεδρος της Π.Ο.Σ.Σ.Α.Σ.ΔΙΑ» τόνισε η κα Καρούνου και παρότρυνε όλους να συνειδητοποιήσουν ότι μπορεί ο Διαβήτης να είναι μια πάθηση, ωστόσο, δεν βγάζει τον πάσχοντα εκτός κοινωνικής ζωής και δραστηριοτήτων. Ο καθένας μπορεί να ζήσει ελεύθερα χωρίς συμβιβασμούς και για πολλά χρόνια, με εκπαίδευση και γνώση για τα απαραίτητα μέσα από τη διαχείριση της καθημερινότητας του διαβήτη, τόνισε κλείνοντας η κα Καρούνου.

Ανθή Αγγελοπούλου

Προσέχω το διαβήτη μου σημαίνει ότι δεν αμελώ τις εξετάσεις μου. Πως θα τις κάνω όμως όταν είμαι ανασφάλιστος;

Σ’ αυτό έρχεται να βοηθήσει το QualityNet Foundation, το Δίκτυο Υπεύθυνων Οργανισμών και Ενεργών Πολιτών, με την υποστήριξη της Novartis Hellas, με το πρόγραμμα «Προσέχω το διαβήτη μου».

Το πρόγραμμα «Προσέχω το Διαβήτη μου», το οποίο τελεί υπό τις αιγίδες της Ελληνικής Ενδοκρινολογικής Εταιρείας και της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας, θα βοηθήσει 5000 ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και οι οποίοι στερούνται ασφαλιστικής ικανότητας να κάνουν τις εξετάσεις τους.

Το πρόγραμμα θα ξεκινήσει στα τέλη Ιουνίου και αναμένεται να διαρκέσει έως και τον Δεκέμβριο του 2014, ενώ έχουν επιλεγεί ως πρώτες πόλεις η Αττική, η Θεσσαλονίκη και ο Βόλος.

Σύμφωνα με την Αντιπρόεδρο του QualityNet Foundation, κα Χρυσούλα Εξάρχου, η επιλογή των μεγάλων πόλεων οφείλεται στο γεγονός ότι ο αποκλεισμός των περισσοτέρων ανασφάλιστων παρατηρείται στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Η Novartis Hellas έχει δείξει συνεχόμενη ευαισθητοποίηση στα θέματα των ασθενών με πολλές και διαφορετικές ενέργειες. Για τη συγκεκριμένη επιλογή, η Επικεφαλής της Εταιρικής & Εσωτερικής Επικοινωνίας & της Εταιρικής Υπευθυνότητας της εταιρείας, κα Σίσσυ Ηλιοπούλου ανέφερε ότι θα δοθεί περίπου το ποσόν των 200.000 ευρώ ενώ, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να ξεπεραστεί αφού το κόστος του κάθε ασθενούς στο πρόγραμμα φτάνει τα 248 ευρώ αλλά, η φαρμακευτική εταιρεία θα καλύψει και όλα τα υπόλοιπα έξοδα που θα χρειαστούν.

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στα ακόλουθα κοινωνικά ιατρεία:

Αθήνα

• Γιατροί του Κόσμου Πολυϊατρείο Αθήνας: – Σαπφούς 12, 2103213150
• Γιατροί του Κόσμου Πολυϊατρείο Περάματος: Αριστείδου 5 & Ξενοφώντος, 2104414788
• Δημοτικό Ιατρείο και Κοινωνικό Φαρμακείο Δήμου Δάφνης-Υμηττού: Ελευθερίου Βενιζέλου 5 & Αβέρωφ, 2109769598, 2155508676
• Δημοτικό Ιατρείο και Κοινωνικό Φαρμακείο Δήμου Νίκαιας Ρέντη: Βοσπόρου 2 και Αμερικανίδων Κυρίων, 2104923734
• Ιατρείο Κοινωνικής Αποστολής: Σεβαστουπόλεως 113, Αμπελόκηποι, 2103847374
• Ιατρείo Κοινωνικής Αποστολής Δήμου Ηλιούπολης: Μαρίνου Αντύπα 81, 2109970055 Κοινωνικό Ιατρείου Ιεράς Μητροπόλεως Περιστερίου: Μακρυγιάννη 141, Κηπούπολη, 2105022786
• Κοινωνικό Ιατρείο - Φαρμακείο Αλληλεγγύης Δ. Σαλαμίνας «Στάση Ζωής»: Γ. Λουκά 36, Σαλαμίνα, 211411095, 2104650212
• Κοινωνικό Ιατρείο - Φαρμακείο Βύρωνα: Ελλησπόντου 12, 2107628209, 6941425303, 6977747431
• Praksis: Πολυϊατρείο Αθήνας - Παιωνίου 5, 2108213704
• Praksis: Κέντρο Ημέρας Υποδοχής Αστέγων Πειραιά – Ζωσιμαδών 44, 6985866432
  
  

Θεσσαλονίκη

• Γιατροί του Κόσμου: Πολυϊατρείο Θεσσαλονίκης – Ίωνος Δραγούμη 65, 2310566641
• Praksis: Πολυϊατρείο Θεσσαλονίκης –Αρκαδιουπόλεως 1 & Αγ. Δημητρίου, 2310556145
  
  

Βόλος

• Ιατρείο Αλληλεγγύης Ιατρικού Συλλόγου Μαγνησίας: Σκενδεράνης 11, Βόλος, 2421020646

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαγνωστικές εξετάσεις πραγματοποιούνται σε όλες τις μονάδες της Βιοιατρικής σε Αττική και Θεσσαλονίκη και στον Βόλο τους ασθενείς θα εξυπηρετεί το Διαγνωστικό κέντρο Τσαμπαρλή – Λύκα Μαρία (Σπ. Σπυρίδη 50, 2421025925).

Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν από τη ιστοσελίδα του QualityNet Foundation http://www.qualitynet.gr/displayITM1.asp?ITMID=69853&LANG=GR και της Novartis Hellas http://www.novartis.gr

Ανθή Αγγελοπούλου

Οι επικεφαλείς των ερευνητών της μελέτης RERSEAS Δρ. Ιωάννης Κυριαζής και Δρ. Ιωάννης Ιωαννίδης της Εταιρείας Μελέτης Παραγόντων Κινδύνου για Αγγειακά Νοσήματα (Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν.), ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την Φάση Β της μελέτης PERSEAS, όπως αυτή υλοποιήθηκε στο διάστημα 5-12 Οκτωβρίου 2013.

Να θυμίσουμε ότι η μελέτη PERSEAS (Prospective Evaluation of vascular Risk Surrogates: the Elafonisos Area Study), αποτελεί μία 5ετή μη παρεμβατική προοπτική μελέτη παρατήρησης της διαχρονικής μεταβολής των παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου στο γενικό πληθυσμό της Ελαφονήσου Λακωνίας, σε συνάρτηση με τις συνήθειες ζωής των κατοίκων (κάπνισμα, άσκηση, διατροφή κ.α). Τα γεωγραφικά και δημογραφικά στοιχεία του νησιού αποτελούν χαρακτηριστικά που συμβάλλουν στην πρωτοτυπία της μελέτης PERSEAS και καθιστούν τα αποτελέσματα της ικανά να αναχθούν στο σύνολο του πληθυσμού της χώρας, με μικρή ποσοστιαία απόκλιση. Σχεδιάστηκε και υλοποιείται από την Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν. με την υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας, του Δήμου Ελαφονήσου και την αιγίδα του Ιατρικού Συλλόγου Λακωνίας, ενώ αποτελεί σημαντικό μέρος του προγράμματος Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης της φαρμακευτικής εταιρείας Abbott, της οποίας προτεραιότητα είναι πάντα η ενεργή συμμετοχή σε πρωτοβουλίες που διασφαλίζουν την βελτίωση της ζωής των ανθρώπων.

H ερευνητική ομάδα της Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν. βρέθηκε για 2^η συνεχή χρονιά , στο Αγροτικό Ιατρείο Ελαφονήσου και πραγματοποίησε εξετάσεις σε 326 άτομα, άνω των 12 ετών, που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση. Η διαδικασία περιλάμβανε μετρήσεις δεικτών παχυσαρκίας, σακχάρου, αρτηριακής πίεσης, λιπιδαιμικού προφίλ, καρδιογράφημα, triplex καρδιάς, σπιρομέτρηση καθώς και άλλες κλινικοεργαστηριακές εξετάσεις. Κάθε συμμετέχοντας είχε την ευκαιρία να παραλάβει τα αποτελέσματα των εξετάσεων του για τον προσωπικό του ιατρικό φάκελο και φυσικά να ενημερωθεί για την κατάσταση της υγείας του.

Ο μέσος όρος ηλικίας των συμμετεχόντων στην διαδικασία των εξετάσεων, στη Φάση Β ήταν τα 48,5 έτη σε αντίθεση με τα 52 έτη της Φάσης Α, δεδομένου ότι ενεργοποιήθηκαν αρκετοί νεότεροι κάτοικοι του νησιού. Το επίπεδο μόρφωσης κυμαίνεται στο 35,2% να είναι απόφοιτοι λυκείου και ανώτατης εκπαίδευσης, με μικρή διαφορά από το 32,8% που καταγράφηκε στην Φάση Α.

Όσον αφορά τις συνήθειες του πληθυσμού , το 52,8% έχει καθημερινά κάποια φυσική δραστηριότητα, σε αντίθεση με το 30% που ίσχυε το πρώτο έτος. Οι κάτοικοι της Ελαφονήσου, φαίνεται να στηρίχτηκαν στις συμβουλές της ερευνητικής ομάδας της Ε.Μ.Πα.Κ.Α.Ν. για υιοθέτηση καθημερινής φυσικής δραστηριότητας, κυρίως με το περπάτημα, για έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Ο μεσημεριανός ύπνος εξακολουθεί να αποτελεί καθημερινότητα για το 52,9% του πληθυσμού, ενώ το 35,8% είναι καπνιστές, κάτι που δεν φαίνεται να άλλαξε σε ποσοστό από την Φάση Α, παρά την ενημέρωση του πληθυσμού.

Εξετάζοντας τις διατροφικές συνήθειες του δείγματος, το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού (84,2%) καταναλώνει καθημερινά ελαιόλαδο, ένα προϊόν που παράγεται και από τους ίδιους τους κατοίκους. Στην Φάση Β της μελέτης καταγράφηκε επίσης σημαντική μείωση της κατανάλωσης κρέατος, με 37,1% να καταναλώνει 1-2 φορές την εβδομάδα κόκκινο κρέας και 36,2% λευκό κρέας, σε αντίθεση με το 50% και 60% που ίσχυε αντίστοιχα, στην Φάση Α, ενώ το 22,7% καταναλώνει ψάρι 5-6 φορές την εβδομάδα, δεδομένου ότι το ψάρεμα αποτελεί μία από τις κύριες δραστηριότητες των κατοίκων. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα δεν αποτελούν κύρια διατροφική συνήθεια του δείγματος, καθώς το 24,9% τα καταναλώνει σπάνια ή και ποτέ. Το 52,4% δήλωσε ότι καταναλώνει όσπρια 1-2 φορές την εβδομάδα, όταν στην Φάση Α το αντίστοιχο ποσοστό είχε ανέλθει στο 70%. Τέλος, θετική έκβαση στις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της Ελαφονήσου είχε και η καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, με 41,7% και 49,8% αντίστοιχα, σε αντίθεση με την Φάση Α, στην οποία τα ποσοστά είχαν κυμανθεί σε 29,7% για τα φρούτα και 26,5% για τα λαχανικά.

Στην καταγραφή των παραδοσιακών παραγόντων κινδύνου για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, 11,5% πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη (12,8% στην Φάση Α), 1,7% εμφανίζουν προδιαβητικά επίπεδα σακχάρου νηστείας (8,9% στην Φάση Α), 42% έχουν αρτηριακή υπέρταση (50% στην Φάση Α) και 40% εμφανίζουν υψηλή χοληστερόλη (45% στην Φάση Α). Επιπλέον, το 6.3% του δείγματος της Φάσης Β έχει ιστορικό κολπικής μαρμαρυγής, το 5,3% έχει ιστορικό στεφανιαίας νόσου, το 2,3% έχει ιστορικό αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ το 16,3% έχει ιστορικό περιφερικής αρτηριοπάθειας, ποσοστά που ακόμα δεν παρουσιάζουν στατιστική διαφορά από αυτά της Φάσης Α.

Φάση Γ

Η Φάση Γ έχει ήδη προγραμματιστεί για τις 20-27 Σεπτεμβρίου 2014 κατά την οποία οι ερευνητές θα επισκεφτούν και πάλι το νησί της Ελαφονήσου για τις καθιερωμένες εξετάσεις.

Τη δημιουργία του Μητρώου Ασθενών για τους διαβητολογικούς ασθενείς, ανέφερε στην ομιλία του στο συνέδριο της «Θεραπευτικής Συμμαχίας» ο καθηγητής Πολιτικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου κ. Κυριάκος Σουλιώτης . Όπως είπε ο κ. Σουλιώτης σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματέα κα Χριστίνα Παπανικολάου ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή το Μητρώο το οποίο καλώς εχόντων των πραγμάτων ενεργό μέσα στο 2014.

Οι χρόνιες παθήσεις απορροφούν το 65%-70% των κονδυλίων για την Υγεία επεσήμανε ο καθηγητής. Ωστόσο, η μείωση των δαπανών σε συνδυασμό με την δημοσιονομική μείωση, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Τα ερωτήματα που τίθενται είναι μέχρι πότε θα μειώνονται οι κοινωνικές δαπάνες, και μέχρι πότε θα μπορούμε να ζούμε χωρίς πόρους.

Συνεπώς όπως είπε, είναι απαραίτητη η σοβαρή ενασχόληση του κράτους με τον ασθενή γιατί αν συνεχίσει να αδρανεί θα αντιμετωπίσει ακόμα πιο σοβαρά προβλήματα.

Τέλος, αναφέρθηκε και στη συμμόρφωση του ασθενούς ως προς τη θεραπεία του η οποία όπως είπε έχει συνάρτηση με τη σχέση του με τον γιατρό του. Κάτι στο οποίο αναφέρθηκε εκτενώς και η κα Παπανικολάου. Και οι δύο απόψεις συμπίπτουν στην ανοικοδόμηση μιας καλής σχέσης και στην ανάγκη να επανεξετάσει ο κάθε πάροχος υγείας τη σχέση του με τον ασθενή του.

Ανθή Αγγελοπούλου

Αυτή τη φορά το «κουμπί» το πάτησε ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης και το Παναθηναϊκό Στάδιο έγινε μπλε, ενώ για τη φωταγώγηση της Βουλής το κουμπί το είχε πατήσει η Υφυπουργός Υγείας κα Ζέτα Μακρή. Έτσι από χθες η Αθήνα έχει δύο ιστορικά κτίρια στο χώρα του Διαβήτη και συμβάλλει με αυτά στην Παγκόσμια εκδήλωση κατά της μάστιγας του αιώνα αφυπνίζοντας τον κόσμο, όπως η Όπερα του Σύδνεϋ στην Αυστραλία, το Άγαλμα της Μικρής Γοργόνας στην Δανία, η Πύλη του Βρανδεμβούργου στο Βερολίνο, ο Οβελίσκος του Μπουένος Άιρες στην Αργεντινή. Όλες οι χώρες του πλανήτη προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες για τις επιπτώσεις του Διαβήτη. Το Καλλιμάρμαρο θα παραμείνει φωτισμένο με το μπλε χρώμα του διαβήτη στις 13 & 14 Νοεμβρίου 2013.

Στην εκδήλωση της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, η οποία έγινε με την υποστήριξη της φαρμακευτική εταιρείας Novartis Hellas η πρόεδρος της ΕΔΕ κα Στυλιανή Ηρακλειανού τόνισε ότι μέσα στην επόμενη 15ετία ο αριθμός των διαβητικών ασθενών θα ξεπεράσει τα 500 εκατ. παγκοσμίως, ποσοστό το οποίο θα έχει τραγικές επιπτώσεις αφού θα ανεβάσει το νόσο στην 7^η θέση ως βασικότερη αιτία θανάτου.

Στη συνέχεια ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής, κ. Σπύρος Καπράλος, χαιρέτισε αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία και τόνισε ότι, «Θα ήθελα να ενώσω τη φωνή μου με αυτή την πολύ σημαντική προσπάθεια που γίνεται για τον διαβήτη. Η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, ως ιδιοκτήτης του Παναθηναϊκού Σταδίου το οποίο επιλέχθηκε εφέτος μαζί με άλλα πολλά ιστορικά μνημεία ανά τον κόσμο για να φωταγωγηθεί με το μπλε χρώμα του διαβήτη, δεσμεύεται να είναι πάντα στο πλευρό αντίστοιχων πρωτοβουλιών, καθότι πιστεύουμε ακράδαντα πως ο αθλητισμός συμβάλλει ενεργά στην αντιμετώπιση και πρόληψη σύγχρονων νόσων όπως είναι ο διαβήτης», ενώ καταλήγοντας συνεχάρη όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για αυτή την συντονισμένη προσπάθεια, και εξέφρασε τη χαρά του που το Παναθηναϊκό Στάδιο θα είναι ντυμένο στα μπλε τις επόμενες δύο ημέρες.

Από τη μεριά του ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Novartis Hellas, κ. Riccardo Canevari δήλωσε «Εμείς στη Novartis Hellas παραμένουμε αφοσιωμένοι στη θεραπευτική αντιμετώπιση του διαβήτη και αποτελεί προτεραιότητα μας να είμαστε σε θέση να προσφέρουμε νέα, καινοτόμα σκευάσματα για την θεραπεία της νόσου. Η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τον διαβήτη, ο οποίος πλήττει ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό του πληθυσμού και ειδικά τις νεότερες ηλικίες, απαιτεί συντονισμένες προσπάθειες και συλλογικές πρωτοβουλίες για την αντιστροφή της ανοδικής πορείας του».

Ο Υπουργός Υγείας, κ. Άδωνις Γεωργιάδης παρέστη στην εκδήλωση και ενεργοποίησε το φωτισμό του Σταδίου, ενώ επεσήμανε ότι «ο συνεχής αυξανόμενος αριθμών ασθενών, όπως επίσης και η πρόληψη του διαβήτη, απασχολεί ιδιαίτερα το Υπουργείο Υγείας. Σήμερα βρισκόμαστε εδώ, για να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο και να στείλουμε ένα ηχηρό μήνυμα ελπίδας σε όλη την Ελλάδα. Η επιλογή του Παναθηναϊκού Σταδίου για τη φετινή συμμετοχή της Ελλάδας στην Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη είναι συμβολική και στοχεύει στο να ενημερώσει το κοινό, αλλά και να «φωτίσει» σημαντικές πτυχές της νόσου».

Ανθή Αγγελοπούλου

Το τριήμερο αθλητικό και κοινωνικό γεγονός «Navarino Challenge», με κύριο στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη σημασία της άσκησης και την αξία της μεσογειακής διατροφής στήριξε ως επίσημος χορηγός η MSD, στο πλαίσιο της ευρύτερης ενεργοποίησής της για την εκπαίδευση του πληθυσμού σε ζητήματα πρόληψης και υγείας.

H MSD δίνει έμφαση στην αξία της ολοκληρωμένη πληροφόρησης του κοινού και έχει σταθεί αρωγός σε διάφορες εκστρατείες ενημέρωσης που αναδεικνύουν ζητήματα πρόληψης και προφύλαξης από σημαντικές χρόνιες και μη παθήσεις, όπως είναι η Ηπατίτιδα C, η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα, η Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα, αλλά και ο Διαβήτης.

Το «Navarino Challenge» πραγματοποιήθηκε με επίκεντρο την Αρκαδία και τη Μεσσηνία, από τις 18 έως τις 20 Οκτωβρίου 2013 με μεγάλη επιτυχία και πλήθος συγκινητικών στιγμών με την συμμετοχή του Ελληνοαμερικανού υπερμαραθωνοδρόμου Dean (Κωνσταντίνου) Karnazes. To Navarino Challenge πραγματοποιήθηκε υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου.

Ο θρύλος του μαραθωνίου, Dean Karnazes, τον οποίο το «Men’s Fitness» χαρακτήρισε ως τον «άνδρα με την αρτιότερη φυσική κατάσταση» και το περιοδικό ΤΙΜΕ τον κατατάσσει στη λίστα με τους 100 ανθρώπους «που ασκούν τη μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο», ανέλαβε το ρόλο του πρεσβευτή του «Navarino Challenge». Η διοργάνωση αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και μία μοναδική ευκαιρία για τον καθένα να ταυτιστεί με τον διάσημο αυτό Έλληνα και να αναθεωρήσει τον τρόπο ζωής του!

Το «Navarino Challenge» περιελάμβανε τρεις διαφορετικές διαδρομές, με σημείο εκκίνησης στις 18 Οκτωβρίου, το χωριό Σιλίμνα της Αρκαδίας, τόπο καταγωγής της οικογένειας του Dean Karnazes. Τη δεύτερη ημέρα, πραγματοποιήθηκε ο Ημιμαραθώνιος, από την Αρχαία Μεσσήνη μέχρι την Κεντρική Πλατεία Μεσσήνης, ενώ την Κυριακή 20 Οκτωβρίου, η δράση μεταφέρθηκε στην Costa Navarino (σημείο τερματισμού), όπου οι δρομείς διένυσαν την απόσταση των 15 χλμ. από την Πύλο. Στο πλευρό του Dean, έτρεξαν εκτός από τον δις Ολυμπιονίκη του ταεκβοντο, Αλέξανδρο Νικολαΐδη, τον Ολυμπιονίκη και Παγκόσμιο Πρωταθλητή στην κολύμβηση, Σπύρο Γιαννιώτη, σπουδαίοι μαραθωνοδρόμοι αθλητές όπως οι Δημήτρης Θεοδωρακάκος, Γιώργος Καραβίδας, Τίνα Κεφαλά και Μαρία Πολύζου και κοινό όλων των ηλικιών, από παιδιά έως και ενήλικες 81 ετών. Όλοι όσοι συμμετείχαν στο μαραθώνιο, ήταν νικητές και βραβεύτηκαν για τη προσπάθεια, τη συμμετοχή και τη στήριξή τους σε αυτόν τον κοινωνικό σκοπό.

Στο πλαίσιο των τριήμερων εκδηλώσεων, το Σάββατο 19 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε workshop, στο ξενοδοχείο The Westin Resort Costa Navarino, με θέμα: «Μεσογειακή δίαιτα και σωστή διατροφή. Καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας. Υγιεινή ζωή και τα οφέλη της άσκησης.». Το πάνελ των ομιλητών του workshop περιελάμβανε σημαντικούς προσκεκλημένους: τον Δρα. Δημοσθένη Παναγιωτάκο, Καθηγητή Βιοστατιστικής – Επιδημιολογίας και Πρόεδρο του Τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας – Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Δημόσιας Υγείας, τη Δρα. Άρτεμη Σιμόπουλος, Ιδρύτρια και Πρόεδρο του Κέντρου Γενετικής, Διατροφής και Υγείας στην Ουάσινγκτον και συγγραφέα της Omega Diet, τον δις αργυρό Ολυμπιονίκη στο ταεκβοντο, Αλέξανδρο Νικολαΐδη, τον Ολυμπιονίκη και Παγκόσμιο Πρωταθλητή στην κολύμβηση, Σπύρο Γιαννιώτη και τον υπερμαραθωνοδρόμο Dean Karnazes.

To workshop χαιρέτισε ο Associate Director, Policy & Communications, της MSD Ελλάδος, Δρ. Εμμανουήλ Αλεξανδράκης, ο οποίος δήλωσε: «το «Navarino Challenge» είναι μια αθλητική διοργάνωση που στόχο έχει να αναδείξει δύο παραμέτρους, πολύ σημαντικές για την προάσπιση της υγείας, ενώ η συμμετοχή του Dean Karnazes μας δίνει έμπνευση για να ακολουθήσουμε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Βασική αποστολή της MSD παγκοσμίως είναι να συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας των ανθρώπων. Κι αυτό το επιδιώκουμε ποικιλοτρόπως, είτε ανακαλύπτοντας νέα φάρμακα και αυξάνοντας την πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες, είτε συμβάλλοντας στην εκπαίδευση του πληθυσμού σε ζητήματα πρόληψης και υγείας. Επομένως, η απόφαση να στηρίξουμε το «Navarino Challenge» εντάσσεται στη γενικότερη φιλοσοφία μας, πρωτίστως όμως συνάδει με το όραμά μας, να είναι ο κόσμος καλά».

Τη σύνδεση ανάπτυξης καρκίνου με το διαβήτη ανέπτυξε στην ομιλία της, κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Ογκολογικού Συνεδρίου 2013, το οποίο γίνετε στο Άμστερνταμ, η καθηγήτρια Kirstin De Bruijn, σύμφωνα με την οποία ο διαβήτης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και του παχέος εντέρου. Οι ερευνητές έχουν πραγματοποιήσει μια μοναδική μετα-ανάλυση που αποκλείει όλες τις άλλες αιτίες θανάτου και διαπιστώθηκε όχι μόνο οι διαβητικοί ασθενείς έχουν μόνο αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και του παχέος εντέρου, αλλά έχουν και υψηλότερο κίνδυνο να πεθάνουν από αυτά.

Όπως είπε η Δρ Kirstin De Bruijn προηγούμενες μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση μεταξύ διαβήτη καθώς και τους πιθανούς θανάτους από αυτή, όμως δεν είχαν ποτέ εστιάσει σε συγκεκριμένους τύπους καρκίνου έτσι ώστε να τους μελετήσουν διεξοδικά. "Η μετα-ανάλυση αυτή είναι η πρώτη που συνδυάζει την εμφάνιση και το θάνατο από καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου, σε άτομα με διαβήτη, ενώ εξαιρούνται όλες οι άλλες αιτίες θανάτου» όπως τόνισε.

Η Δρ. De Bruijn, διδακτορική φοιτήτρια στο Τμήμα Χειρουργικής στο Erasmus University Medical Center στο Ρότερνταμ της Ολλανδίας, και οι συνεργάτες της ανέλυσαν τα αποτελέσματα από 20 μελέτες που είχαν λάβει χώρα μεταξύ του 2007 και του 2012, με τη συμμετοχή πάνω από 1,9 εκατομμύρια ασθενών με καρκίνο του μαστού ή του παχέος εντέρου καρκίνο, με ή χωρίς διαβήτη. Βρήκαν ότι οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη είχαν 23% αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και 38% αύξηση του κινδύνου θανάτου από τη νόσο σε σύγκριση με τους μη-διαβητικούς ασθενείς. Επίσης, οι διαβητικοί ασθενείς είχαν 26% αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του παχέος εντέρου και 30% αυξημένο κίνδυνο να πεθάνουν από αυτό σε σύγκριση με τους μη-διαβητικούς ασθενείς.

Όπως είπε η Δρ. De Bruijn «Τα αποτελέσματα για εμφάνιση για καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου σε ασθενείς με διαβήτη συνάδουν με τις άλλες μετα-αναλύσεις. Επιπλέον, αυτή η μετα-ανάλυση δείχνει ένα μεγαλύτερο κίνδυνο και μια ισχυρότερη σχέση μεταξύ διαβήτη και θανάτου από καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου από ό, τι οι προηγούμενες».

«Οι ασθενείς με καρκίνο οι οποίοι είναι παχύσαρκα και διαβητικοί αποτελούν ήδη πιο ευάλωτη ομάδα ατόμων όταν πρόκειται για χειρουργική επέμβαση, καθώς έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών κατά τη διάρκεια και μετά την επέμβαση. Αν περισσότεροι παχύσαρκοι και οι διαβητικοί ασθενείς πρέπει να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, λόγω του καρκίνου, το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης θα αυξηθεί».

«Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των παχύσαρκων και μετέπειτα διαβητικών ασθενών εξακολουθεί να αυξάνεται και μια αιτία για ανησυχία είναι ότι τα άτομα αυτά βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο και πεθαίνουν από αυτόν. Οι μελέτες έχουν ήδη επισημάνει τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου για τους διαβητικούς. Η δική μας μετα-ανάλυση, η οποία είναι μοναδική, δεδομένου ότι εξετάζει τους κινδύνους για καρκίνο του μαστού και τον καρκίνο του παχέος εντέρου, εκτός από όλες τις άλλες αιτίες θανάτου, παρέχει ισχυρότερα στοιχεία για τη σχέση μεταξύ διαβήτη και τον κίνδυνο ανάπτυξης και θανάτου από αυτές τις μορφές καρκίνου. Θέλουμε να κάνουμε τους ανθρώπους να έχουν επίγνωση του προβλήματος και ελπίζουμε ότι οι εκστρατείες πρόληψης όσον αφορά παχύσαρκους και διαβητικούς ασθενείς θα επικεντρωθούν στην ανάδειξη αυτού του αυξημένου κινδύνου.»

H Dr De Bruijn και οι συνεργάτες της προτίθενται να συνεχίσουν τη μελέτη, ερευνώντας ποια είναι η επίδραση άλλων παραγόντων που συνδέονται με διαβήτη όπως την αντι-διαβητική αγωγή, τη μετφορμίνη, καθώς την ινσουλίνη και η διάρκεια του διαβήτη, όσον αφορά τη σχέση τους με την εμφάνιση του καρκίνου.

«Είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι οι εκστρατείες πρόληψης σχετικά με την παχυσαρκία και το διαβήτη έχουν ενταθεί και ότι, επίσης, έχουν επικεντρωθεί στα παιδιά, για να τα αποτρέψει από το να γίνουν παχύσαρκα και να ανάπτυξη ίσως αργότερα στη ζωή του καρκίνο».

Σε συνέχεια αυτής, ο καθηγητής Cornelis van de Velde, Πρόεδρος της ECCO, δήλωσε ότι με την αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης διαβήτη και καρκίνου του μαστού, αυτή είναι μια σημαντική ενημέρωση. Πρόσθεσε μάλιστα ότι οι μετα-αναλύσεις για το θέμα αυτό είναι μια ενδιαφέρουσα προσθήκη στη βιβλιογραφία αφού στη μελέτη αυτή αποκλείονται άλλες αιτίες θανάτου. Δεδομένου ότι τα αποτελέσματα συνάδουν με τις προηγούμενες μετα-αναλύσεις, η σημαντική αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού θα πρέπει να είναι μέρος των εκστρατειών πρόληψης.

Τόνισε επίσης, ότι μια περαιτέρω έρευνα, θα ήταν σημαντική για μελετηθούν αν άλλο πιθανοί παράγοντες κινδύνου που μπορούν να επηρεάσουν την επιβίωση, καθώς και ο πιθανός ρόλος της μετφορμίνης σε σχέση με την βελτίωση της επιβίωσης και την υποτροπή του καρκίνου».

Τέλος, ο καθηγητής Hans-Joerg Senn, επιστημονικός διευθυντής στο Ογκολογικό Κέντρο Μαστού ZeTuP, St Gallen, της Ελβετίας, δήλωσε ότι: «Το μήνυμα από το Erasmus Medical Center είναι ανησυχητικό και πολύ σημαντικό για την ιατρική κοινότητα, καθώς και για το κοινό και τους πολιτικούς . ζωής, το «Είναι καιρός» όπως είπε, «για αυξημένη και αποτελεσματικότερη πληροφόρηση και εκστρατείες πρόληψης, ιδίως στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες, όπου θερμιδική αφθονία είναι διαδεδομένη.»

Ανθή Αγγελοπούλου