Μήνυμα στη φαρμακοβιομηχανία έστειλε ο Υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός κατά τη διάρκεια της συνάντησης για το φάρμακο που έγινε με τη συμμετοχή 5 χωρών του Ευρωπαϊκού Νότου (Ελλάδα, Κύπρος, Πορτογαλία, Ιταλία, Μάλτα) και οργανώθηκε με πρωτοβουλία του ιδίου, αναφορικά με τι τιμές των καινοτόμων φαρμάκων λέγοντας ότι «οι φαρμακοβιομηχανίες θα πάρουν το μήνυμα ότι η διαπραγμάτευση μιας κοινωνικά αποδεκτής αποζημίωσης στην τιμή των καινοτόμων φαρμάκων, είναι πλέον μονόδρομος».
Ενώ, όπως είπε, «Ήδη αυτό το διάστημα ολοκληρώνεται στη χώρα μας για 1η φορά η διαπραγμάτευση για τα φάρμακα της ηπατίτιδας C μεταξύ της βιομηχανίας και της ειδικής Επιτροπής του ΕΟΠΥΥ, προσδοκώντας θετική κατάληξη και αξιόλογη μείωση των δυσβάστακτων τιμών αποζημίωσης τους».
Στην ομιλία του κατά τη διάρκεια της συνάντησης ο Υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός σημείωσε ότι «Όλοι ξέρουμε ότι το φάρμακο είναι ο κατ’ εξοχήν χώρος όπου η οικονομία της αγοράς αδυνατεί να λειτουργήσει με όρους ευρύτερου κοινωνικού συμφέροντος . Το ιατροβιομηχανικό σύμπλεγμα παράγει τεχνολογία, φάρμακα και εξοπλισμό, που μπορούν να συμβάλλουν στην ανακούφιση των ασθενών και να επηρεάσουν την πρόγνωση ή ακόμα και να θεραπεύσουν σοβαρά και απειλητικά νοσήματα , αλλά η πρόσβαση των ανθρώπων σε αυτά - ακόμα και σε αναπτυγμένες χώρες - δεν είναι αυτονόητη ούτε δεδομένη . Το σημερινό νομικό καθεστώς προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων , οι προσπάθειες παράτασης της περιόδου προστασίας , η τάση «ορφανοποίησης» αρκετών φαρμάκων , είναι σε ανισορροπία με την προσβασιμότητα και την προσιτή τιμή των φαρμάκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα φάρμακα για την πλήρη ίαση των πασχόντων από χρόνια ηπατίτιδα C , τα οποία έχουν απαγορευτική τιμή αποζημίωσης για την πλήρη κάλυψη όλων των ασθενών που έχουν θεραπευτική ένδειξη».
Ο κ. Ξανθός παραδέχθηκε ότι υπάρχουν οι ιδιαιτερότητες κάθε χώρας καθώς, δεν υπάρχουν ούτε την ίδια τεχνογνωσία, ούτε οι ίδιοι μηχανισμοί ελέγχου, ούτε το ίδιο επίπεδο κοινωνικής συνείδησης και συμμόρφωσης των γιατρών στις διεθνώς αποδεκτές κατευθυντήριες οδηγίες συνταγογράφησης . Γι αυτό όπως είπε, «είναι ευκαιρία να μοιραστούμε τις εθνικές εμπειρίες από την ανάπτυξη συστημάτων Αξιολόγησης Τεχνολογίας Υγείας ( ΗΤΑ) , συστημάτων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που μπορούν να «φιλτράρουν» αποτελεσματικά την προκλητή ζήτηση, διαδικασιών τιμολόγησης και αποζημίωσης των φαρμάκων. Κυρίως όμως είναι ευκαιρία να δημιουργήσουμε διαύλους επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών, κλινικών δεδομένων, καλών πρακτικών, να συμφωνήσουμε πάνω σε κοινούς ορισμούς για την πραγματική καινοτομικότητα κάθε νέου φαρμάκου και σε κοινές προσεγγίσεις στο θέμα της αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας ( ΗΤΑ), που θα μας επιτρέψουν να αναβαθμίσουμε την εθνική φαρμακευτική πολιτική κάθε κράτους-μέλους και να αυξήσουμε τη «χωρητικότητα» του δημόσιου Συστήματος Υγείας και του Ασφαλιστικού Συστήματος απέναντι στη φαρμακευτική καινοτομία».
Σύμφωνα με τον Υπουργό, η φαρμακευτική πολιτική να είναι εθνική αρμοδιότητα, όμως η δίκαιη πολιτική τιμών και η σχέση καινοτομίας-διαθεσιμότητας-προσβασιμότητας στο φάρμακο δεν μπορούν να είναι μόνο εθνική υπόθεση. Είναι όπως τόνισε, ζήτημα πολιτικής συνοχής για την ΕΕ να ενισχυθούν μηχανισμοί συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών σ’ αυτόν τον τομέα, περιορίζοντας τη δυνατότητα της φαρμακοβιομηχανίας να εκμεταλλεύεται τη δεσπόζουσα ή μονοπωλιακή θέση της στην αγορά και να ασκεί πιέσεις, να απειλεί με αποσύρσεις, να θέτει σε μειονεκτική θέση τους ασθενείς και τα Συστήματα Υγείας ολόκληρων χωρών. Είναι επίσης σημαντική η υιοθέτηση της έννοιας της «προστιθέμενης αξίας» της φαρμακευτικής καινοτομίας , που εμπεριέχει , πέραν των κλινικών και οικονομικών δεδομένων, διαστάσεις κοινωνικές, βιοηθικές και ανθρωπιστικές .
Αναφερόμενος στην Ελλάδα, ο κ. Ξανθός σημείωσε ότι είναι γνωστό ότι τα μέτρα λιτότητας στην Υγεία οδήγησαν σε δραματική μείωση ανθρώπινων και υλικών πόρων, σε θεσμικό και λειτουργικό αποκλεισμό οικονομικά αδύναμων και ανασφάλιστων πολιτών από την πρόσβαση σε επαρκή υγειονομική φροντίδα, σε ακάλυπτες ανάγκες-ιδιαίτερα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας- και φυσικά σε μεγάλες υγειονομικές ανισότητες. Η «υγειονομική φτώχεια», όπως είπε, ήταν ένα νέο κοινωνικό φαινόμενο, παράγωγο της κρίσης αλλά κυρίως της νεοφιλελεύθερης λογικής πού δίνει προτεραιότητα στην περιστολή του Κοινωνικού Κράτους για την επίτευξη της δημοσιονομικής σταθερότητας και της οικονομικής ανάκαμψης.
Στο περιβάλλον αυτό της ασυμμετρίας πόρων και αναγκών και παρά, ή μάλλον ακριβώς λόγω των παρατεινόμενων περιορισμών και επιβαρύνσεων που συνεπάγεται η νέα μνημονιακή συμφωνία , η κυβέρνηση προχώρησε όπως επεσήμανε ο Υπουργός σε δύο κρίσιμες πολιτικές παρεμβάσεις :
- Διασφάλισε την καθολική πρόσβαση των ανασφάλιστων ανθρώπων σε ιατρική φροντίδα, εξετάσεις, φάρμακα και νοσηλεία ( ν.4368/2016)
- Ενίσχυσε χρηματοδοτικά και με ανθρώπινο δυναμικό το ΕΣΥ , ανακατανέμοντας δημόσιους πόρους υπέρ της δημόσιας περίθαλψης .
Το στοίχημα λοιπόν, σύμφωνα με τον κ. Ξανθό, είναι να συνδυαστεί η καθολική και ισότιμη πρόσβαση στα νέα φάρμακα που πραγματικά έχουν αποδεδειγμένο κλινικό όφελος και μετρήσιμη κλινική αποτελεσματικότητα, με τη οικονομική δυνατότητα και τη βιωσιμότητα των δημόσιων συστημάτων υγείας των χωρών, ειδικά όσων βρίσκονται σε καθεστώς δημοσιονομικής επιτήρησης και επιτροπείας όπως η Ελλάδα.
«Η φαρμακευτική πολιτική που ασκήθηκε μέχρι σήμερα ούτε το ένα διασφάλισε, ούτε το άλλο» τόνισε και συμπλήρωσε. «Η δημόσια εξωνοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη, η οποία ήταν σε προκλητικά υψηλά επίπεδα λόγω ανυπαρξίας οποιουδήποτε μηχανισμού ελέγχου της συνταγογράφησης, υποχώρησε κατά 62% μεταξύ 2009 και 2015, χωρίς όμως να επηρεαστεί ο όγκος των συνταγών, χωρίς να αυξηθεί η διείσδυση των γενοσήμων στην αγορά, χωρίς να αποτραπεί το φαινόμενο της υποκατάστασης φθηνών και αποτελεσματικών φαρμάκων με νεότερα και πολύ ακριβότερα, χωρίς μέριμνα για την μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης των πολιτών, χωρίς καμιά διαπραγμάτευση με τη φαρμακοβιομηχανία αποδεκτών τιμών αποζημίωσης για τα καινοτόμα φάρμακα υψηλού κόστους, που έχουν τα τελευταία χρόνια ραγδαία αύξηση και επικίνδυνα «χωροκατακτητική» συμπεριφορά».
Αυτό λοιπόν που σχεδιάζει η κυβέρνηση όπως είπε, είναι μια νέα εθνική φαρμακευτική πολιτική, ένα νέο ισχυρό κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσα στην Πολιτεία , στην κοινωνία και στους φορείς της αγοράς φαρμάκου, που θα καλύπτει τις αυξανόμενες υγειονομικές ανάγκες του πληθυσμού, θα σέβεται τα δικαιώματα των ασθενών, θα ενισχύει την κοινωνική προστασία των αδύναμων, θα διασφαλίζει τη Δημόσια Υγεία και το δημόσιο συμφέρον .
Συγκρότηση τεχνικής Επιτροπής με ειδικούς στη φαρμακευτική πολιτική
Ολοκληρώθηκε με επιτυχία η συνάντηση για το φάρμακο με συμμετοχή 5 χωρών του Ευρωπαϊκού Νότου (Ελλάδα, Κύπρος, Πορτογαλία, Ιταλία, Μάλτα), που οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Υπουργού Υγείας κ. Α. Ξανθού. Στη συνάντηση που συντόνισε ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Υγείας κ. Μπασκόζος συμμετείχαν οι Υπουργοί Υγείας Ελλάδας, Κύπρου και Πορτογαλίας, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Υγείας της Μάλτας, εκπρόσωπος της Υπουργού Υγείας της Ιταλίας, εκπρόσωπος του Επιτρόπου Υγείας της ΕΕ καθώς και πολλοί εμπειρογνώμονες από όλες τις χώρες. Στη συζήτηση μετείχε ως παρατηρητής ο Πρέσβης της Βουλγαρίας στην Ελλάδα.
Συντονιστικό ρόλο στην τεχνική συζήτηση για τη διαπραγμάτευση με τη φαρμακοβιομηχανία με στόχο μείωση των τιμών αποζημίωσης στα ακριβά-καινοτόμα φάρμακα, είχε ο κ. Π. Καναβός, καθηγητής στο LSE , ειδικός στη φαρμακοοικονομία και άτυπος τεχνικός σύμβουλος της χώρας μας.
Κοινή διαπίστωση όλων των μερών ήταν η ανάγκη διακρατικής συνεργασίας και συντονισμού ανάμεσα σε ομάδες χωρών με στόχο την από κοινού διαπραγμάτευση τιμών στα φάρμακα που θα επιτρέπουν την ευχερή πρόσβαση των ασθενών στις νέες αποτελεσματικές θεραπείες, αλλά και θα διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα των δημόσιων συστημάτων υγείας.
Συμφωνήθηκε η συγκρότηση μόνιμης τεχνικής Επιτροπής με ειδικούς στη φαρμακευτική πολιτική από κάθε χώρα, η ποία θα προετοιμάσει τα επόμενα βήματα που είναι η δικτύωση και ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και τεχνογνωσίας ανάμεσα στα κράτη-μέλη σε θέματα Αξιολόγησης Τεχνολογίας Υγείας ( ΗΤΑ), ηλεκτρονικής διακυβέρνησης του συστήματος Υγείας, θεραπευτικών πρωτοκόλλων, τιμολόγησης φαρμάκων και κυρίως, συστηματικής διαπραγμάτευσης με τη φαρμακοβιομηχανία.
Η αναβαθμισμένη αυτή διακρατική συνεργασία σε επιχειρησιακό επίπεδο που για 1η φορά αναπτύσσεται στο Ευρωπαϊκό Νότο, δημιουργεί τις προϋποθέσεις σε επόμενο στάδιο και για πολιτικές συγκλίσεις σε πολλά κομβικά ζητήματα που αφορούν την πολιτική φαρμάκου και την προώθηση από κοινού παρεμβάσεων στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.
Ανθή Αγγελοπούλου
