Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer που ήταν στις 21 Σεπτεμβρίου, η Καθηγήτρια Νευρολογίας – Ψυχιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer κα Μαγδαληνή Τσολάκη σε εκδήλωση-συνέντευξη τύπου της Ελληνικής Εταιρείας Άνοιας και του Πανελλήνιου Ινστιτούτου Νευροεκφυλιστικων Νοσημάτων με θέμα «Αλτσχάιμερ: Ώρα για δράση! Πρωτοβουλία για την εκπόνηση Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη νόσο», επεσήμανε ότι η νόσος Alzheimer αποτελεί ένα δυσβάστακτο κοινωνικό πρόβλημα υγείας σε όλο τον κόσμο. Η αιτιολογία της είναι πολυπαραγοντική και η παθοφυσιολογία της σύνθετη. Η αιτιολογία δεν είναι πλήρως γνωστή, αλλά οι εναποθέσεις της β-αμυλοειδικής πρωτεΐνης, όπως, επίσης, η υπερφωσφωρυλίωση της τ πρωτεΐνης, το οξειδωτικό stress, η διαταραχή της ομοιόστασης των βιομετάλλων και τα χαμηλά επίπεδα της ακετυλοχολίνης (ACh) φαίνεται ότι παίζουν σημαντικό ρόλο. Η ΝΑ προκαλεί τεράστιο συναισθηματικό και οικονομικό φορτίο στην οικογένεια του ασθενούς και στην κοινωνία.
Όπως είπε η κα Τσολάκη, η συμπτωματολογία της νόσου χαρακτηρίζεται από μια προοδευτική, συνεχή και σταδιακά αυξανόμενη έκπτωση των νοητικών λειτουργιών και της δυνατότητας εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων του ασθενούς. Οι υπάρχουσες θεραπείες στοχεύουν στην ανάσχεση ή μείωση του ρυθμού της επιδείνωσης και ο βαθμός αποτελεσματικότητάς τους είναι ανάλογος του βαθμού αναχαίτισης της επιδείνωσης. Ως εκ τούτου, οι θεραπείες που παρέχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα είναι και εκείνες που παρέχουν καλύτερη ποιότητα ζωής για τον ασθενή και σημαντικά μικρότερο φορτίο φροντίδας για τον περιθάλποντα. Η πρόσβαση σε αυτές είναι μείζονος σημασίας.
Σε μια νόσο χρόνια και ανελέητη όπως η Alzheimer, υπογράμμισε η Καθηγήτρια, η πρόσβαση σε αποτελεσματικά και καινοτόμα φάρμακα βελτιώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής, τόσο του ασθενούς, όσο και της οικογένειάς του, η οποία επωμίζεται σημαντικό φορτίο. Αντίθετα, η ελλιπής πρόσβαση ασθενών σε αποτελεσματικές θεραπείες οδηγεί σε ταχύτερη επιδείνωση και μετάβαση σε βαρύτερα στάδια της νόσου. Μάλιστα, αξίζει να τονιστεί ότι η μετάβαση αυτή σε βαρύτερα στάδια συνεπάγεται σημαντική αύξηση του άμεσου υγειονομικού κόστους, το οποίο επιβαρύνει τα ασφαλιστικά ταμεία, αλλά και δραματική αύξηση του άμεσου μη υγειονομικού κόστους που επιβαρύνει τις οικογένειες των ασθενών.
Η πλέον άμεσα αναμενόμενη καινοτόμος θεραπεία στην Ελλάδα είναι το διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 13,3 mg. Το διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 13,3 mg, χάρη στην υψηλότερη δόση ριβαστιγμίνης, παρέχει διπλάσιο αποτέλεσμα σε σχέση με το διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 9,5 mg. Παρέχει, δηλαδή, διπλάσια αποτελεσματικότητα, τόσο στην καθυστέρηση της νοητικής έκπτωσης, όσο και στην καθυστέρηση της έκπτωσης στην αυτονομία εκτέλεσης βασικών καθημερινών δραστηριοτήτων (όπως είναι η καθημερινή υγιεινή και το φαγητό). Αυτό το επιτυγχάνει επιτρέποντας στους ασθενείς την πρόσβαση σε θεραπευτική δόση που αντίστοιχή της δεν υπάρχει σε κανένα άλλο σκεύασμα, διότι η χορήγηση και απορρόφηση της ριβαστιγμίνης γίνεται διαδερμικά και όχι από του στόματος.
Το διαδερμικό αυτοκόλλητο στη διπλά-τυφλή μελέτη έγκρισής του απέδειξε ότι παρέχει 55%
μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε σχέση με το διαδερμικό αυτοκόλλητο των 9,5mg στη
διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας και 46% μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις
καθημερινές δραστηριότητες των ασθενών για διάστημα τουλάχιστον 6 μηνών μετά από την
έναρξη χορήγησής του. Ειδικότερα η αναχαίτιση της επιδείνωσης στις καθημερινές λειτουργίες
διατηρήθηκε για όλο το διάστημα που διήρκησε η διπλή τυφλή μελέτη (48 εβδομάδες).
Να σημειώσουμε ότι το νέο διαδερμικό αυτοκόλλητο των 13,3 mg αυτή τη στιγμή στη χώρα μας περιμένει να πάρει τιμή και μαζί με αυτό περιμένουν αρκετές χιλιάδες ασθενείς. Το διαδερμικό αυτοκόλλητο ριβαστιγμίνης των 13,3 mg, κυκλοφορεί πάνω από 1 χρόνο στην Αμερική και ήδη επί 6 μήνες σε άλλες χώρες της Ευρώπης, και είναι αποδεδειγμένο ότι μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην αντιμετώπιση αυτής της ανελέητης νόσου.
Όσον αφορά τις από του στόματος θεραπείες, λόγω της χολινεργικής δράσης αυτών των φαρμάκων, έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών από το γαστρεντερικό σύστημα σε μεγάλο ποσοστό ασθενών (σχεδόν 1 στους 2 εμφανίζει ναυτία, 1 στους 3 έμετο και κάποιοι διάρροια), στερώντας τους τη δυνατότητα επίτευξης μεγαλύτερων θεραπευτικών δόσεων. Αντίθετα, η διαδερμική μορφή ριβαστιγμίνης 13,3 mg επιτρέπει την επίτευξη της μεγαλύτερης και αποτελεσματικότερης εγκεκριμένης θεραπευτικής δόσης, διατηρώντας πολύ καλό προφίλ ανοχής και ασφάλειας.
Στην αντιμετώπιση μιας εκφυλιστικής νόσου όπως η Alzheimer, για την οποία δεν φαίνεται να υπάρχουν άλλα νέα πολλά υποσχόμενα φάρμακα σε ορίζοντα 5ετίας τουλάχιστον και η οποία πλήττει πολύ μεγάλο αριθμό ασθενών, η πρόσβαση σε αποδεδειγμένα πιο αποτελεσματικές θεραπείες αποτελεί αναγκαία συνθήκη.
Σε ό,τι αφορά τα δεδομένα για άλλα καινοτόμα σκευάσματα, νέες μελέτες υποστηρίζουν ότι ο καφές – δοσοεξαρτώμενο αποτέλεσμα - και το φάρμακο μετφορμίνη για τον σακχαρώδη διαβήτη παίζουν προστατευτικό ρόλο στην εμφάνιση της άνοιας.
Τα νέα για την ακριβέστερη και πρωιμότερη διάγνωση είναι ότι υπάρχει δοκιμασία-εξέταση στο αίμα που θα μπορούσε να βάλει διάγνωση της Νόσου Alzheimer με ακρίβεια 90%, αλλά πρέπει να επιβεβαιωθεί. H απεικόνιση των νευροϊνιδιακών εκφυλίσεων (tangles) με ειδικές ουσίες, ανάλογες με αυτές που απεικονίστηκαν οι αμυλοειδικές πλάκες (plaques) στο ΡΕΤ, ίσως είναι η λύση στο μεγάλο πρόβλημα της διαφορικής διάγνωσης των ανοιών στην καθημερινή πράξη, αλλά και ο δρόμος για την ανακάλυψη νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων οι οποίες θα τροποποιούν την πορεία της νόσου, κατέληξε η κα Τσολάκη.
Κλείνοντας, η κα Τσολάκη επεσήμανε ότι στην Ελλάδα της κρίσης δεν πρέπει επ’ ουδενί να απειληθεί ή να τροποποιηθεί η αποζημίωση, μέσω ΕΟΠΥΥ, των πιο καινοτόμων και αποτελεσματικότερων θεραπειών με αποδεδειγμένα οφέλη, τόσο για τον ασθενή όσο και για το σύστημα υγείας!
Ανθή Αγγελοπούλου
