Στις 18/8/2014 δημοσιεύτηκε η υπουργική απόφαση «Βραχυπρόθεσμα και Μακροπρόθεσμα Μέτρα Ελέγχου της Συνταγογράφησης και Εκτέλεσης Εργαστηριακών Εξετάσεων» (ΦΕΚ 2243/τ.Β’). Σύμφωνα με τη Διασωματειακή Επιτροπή Προάσπισης των Δικαιωμάτων των Ασθενών με Καρκίνο και την Ο.Κ.Ε.- Ομοσπονδία Καρκινοπαθών Ελλάδας, το επιχείρημα της κυβέρνησης περί μέτρων αντιμετώπισης της «προκλητής ζήτησης» δεν πείθει. Την «προκλητή ζήτηση» υποκινεί όπως λένε, κυρίως η διόγκωση του ιδιωτικού τομέα στο χώρο της υγείας, τον οποίο φρόντισε να πριμοδοτήσει ο προηγούμενος Υπουργός Υγείας, καταργώντας τα πληθυσμιακά κριτήρια για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας αξονικών και μαγνητικών τομογράφων.
Εκτιμάται ότι από την αρχή του χρόνου έχουν δοθεί περί τις 80 - 100 τέτοιες άδειες σκοπιμότητας. Η αύξηση των αδειών σημαίνει ότι η τιμή της εξέτασης είναι τέτοια, που αφήνει αρκετό κέρδος, ώστε τα διαγνωστικά να αναλαμβάνουν το επιχειρηματικό ρίσκο και να προχωρούν σε νέες αγορές μηχανημάτων και δημιουργία νέων εργαστήριων. Μήπως κάποιες τιμές στο κρατικό τιμολόγιο είναι μεγαλύτερες από το πραγματικό κόστος της εξέτασης, δίνοντας κίνητρα στα διαγνωστικά κέντρα να υποκινούν την «προκλητή ζήτηση» διερωτώνται οι ασθενείς;
Σύμφωνα με την Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία, στην Ελλάδα πραγματοποιούνται κάθε χρόνο 320 αξονικές τομογραφίες ανά 1.000 κατοίκους, αριθμός υπερδιπλάσιος από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (123,8) ενώ ταυτόχρονα τα συγκεκριμένα μηχανήματα παράγουν ιοντίζουσα ακτινοβολία, εκτεταμένη διάχυση της οποίας στην ατμόσφαιρα πιθανώς να αποβεί επιβλαβής για τη δημόσια υγεία».
Επ’ ωφελεία τίνος, λοιπόν, θέτει όρια και κανόνες η συγκεκριμένη υπουργική απόφαση;
Τα μέτρα που προωθούνται συνοψίζονται στην τριλογία:
α. υιοθέτηση κατευθυντήριων οδηγιών στη συνταγογράφηση των διαγνωστικών πράξεων
β. καθορισμός ανώτατου αριθμού εξετάσεων (ανά κατηγορία διαγνωστικών πράξεων και ανά παραπεμπτικό) που κάθε ιατρική ειδικότητα μπορεί να συνταγογραφήσει.
γ. επιβολή ανώτατου ορίου δαπάνης (πλαφόν) την οποία καταβάλει ο ΕΟΠΥΥ σε κάθε ιδιώτη πάροχο υπηρεσιών υγείας (διαγνωστικά εργαστήρια, ιατροί, φυσικοθεραπευτές).
Είναι γνωστό ότι οι εξετάσεις υψηλής καινοτομίας έχουν και υψηλό κόστος άρα και σημαντική επιβάρυνση του ασφαλισμένου. Για παράδειγμα η αυξημένη συμμετοχή του ασθενούς (20%) στην εξέταση ONCOTYPEDX, η οποία έχει ήδη εφαρμοστεί, με αποτέλεσμα σε μια εξέταση κόστους 3.600 ευρώ να καταβάλλει η ασθενής 720 ευρώ! Επίσης, ποιος θα πληρώνει το υπόλοιπο 40% στις αυτό-παραπομπές; Μήπως ο ασφαλισμένος φτάνοντας έτσι η συμμετοχή του στο 55% !
Τα ιδιωτικά διαγνωστικά γνωρίζουν ότι δύσκολα θα μπορούσαν να πληρώσουν οι ασθενείς εξολοκλήρου μια αξονική ή μια μαγνητική τομογραφία, το κρατικό τιμολόγιο των οποίων είναι 71,11 και 236,95 ευρώ αντίστοιχα. Για αυτές τις εξετάσεις υψηλού κόστους, τα διαγνωστικά δέχονται τα παραπεμπτικά του ΕΟΠΥΥ (15% συμμετοχή από τους ασφαλισμένους), εξαντλώντας έτσι το μεγαλύτερο μέρος από το πλαφόν που τους επιβάλλει το υπουργείο.
Ταυτόχρονα, τα ιδιωτικά διαγνωστικά, με διάφορα προσχήματα (όπως, «η ψηφιακή μαστογραφία δεν αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ», «έχουμε εξαντλήσει τα ραντεβού του μήνα για ακτινογραφίες», «υπάρχει ραντεβού μετά από 2 μήνες»), αρκετές φορές και αναληθή («δεν έχουμε σύμβαση με τον ΕΟΠΥΥ για υπερήχους»), αρνούνται την εκτέλεση των παραπεμπτικών του ΕΟΠΥΥ και προσπαθούν να εισπράξουν από τους ίδιους τους ασφαλισμένους τη συνολική δαπάνη από εξετάσεις χαμηλού σχετικά κόστους (μαστογραφίες, υπερήχους, ακτινογραφίες κλπ) και μάλιστα σε τιμές πολύ υψηλότερες από το κρατικό τιμολόγιο, όπως δείχνουν τα παραδείγματα.
Ακόμα και αν κάποιοι δεν πραγματοποιήσουν τελικά τις εξετάσεις, λόγω αδυναμίας καταβολής της δαπάνης, πάλι κερδισμένος θα είναι ο ιδιωτικός τομέας, αφού θα έχει πληρωθεί από τους υπόλοιπους, σε τιμές υπερδιπλάσιες του κρατικού τιμολογίου και μάλιστα άμεσα.
Εν κατακλείδι, όπως υποστηρίζουν οι ασθενείς, τα μέτρα της συγκεκριμένης υπουργικής απόφασης ακολουθούν πιστά τα βήματα των μέτρων που μέχρι τώρα έχει υιοθετήσει η κυβέρνηση στο χώρο της υγείας:
● προβάλλονται σαν μέτρα αντιμετώπισης της υπερβολικής ζήτησης διαγνωστικών εξετάσεων ενώ στην πραγματικότητα την ευνοούν
● αυξάνουν τη γραφειοκρατία, το χρόνο αναμονής και την ταλαιπωρία των ασφαλισμένων-κυρίως των χρονίως πασχόντων- με σκοπό την αποθάρρυνσή τους από τη χρησιμοποίηση του δημοσίου συστήματος υγείας
● οδηγούν με άμεσο ή έμμεσο τρόπο σε επιπλέον οικονομική επιβάρυνση του ίδιου του ασφαλισμένου
● αυξάνουν τις ανισότητες αφού επιτρέπουν την πρόσβαση σε όσους έχει την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τη δαπάνη των εξετάσεών τους
Θα πρέπει, όπως λένε, η διοίκηση του ΕΟΠΥΥ να μην κλείνει τα μάτια στις προκλητικές και αυθαίρετες ενέργειες των διαγνωστικών κέντρων, που υποχρεώνουν τους ασθενείς να πληρώνουν από την τσέπη τους εξετάσεις μικρού κόστους όπως ακτινογραφίες, μαστογραφίες, υπερήχους και να εκμεταλλεύονται την αγωνία του ασθενών με χρόνιες και σοβαρές ασθένειες, όπως οι ασθενείς με καρκίνο, θέτοντας τα ραντεβού για εκτέλεση παραπεμπτικών του ΕΟΠΥΥ, μετά από εβδομάδες ή μήνες ενώ ταυτόχρονα υπόσχονται αυθημερόν πραγματοποίηση τους, όταν ο ασθενής πληρώσει ο ίδιος εξολοκλήρου την εξέταση.
Η Διασωματειακή Επιτροπή Προάσπισης των Δικαιωμάτων των Ασθενών με Καρκίνο και η Ο.Κ.Ε.- Ομοσπονδία Καρκινοπαθών Ελλάδας, καλούν τους ασφαλισμένους να προσέρχονται στους συλλόγους των ασθενών και στις Περιφερειακές Διευθύνσεις του ΕΟΠΥΥ και να προβαίνουν σε έγγραφες καταγγελίες των περιστατικών.
Ζητούν, από τον ΕΟΠΥΥ να διενεργήσει άμεσα έλεγχο στους παρόχους υγείας για την τήρηση ή όχι των συμβατικών υποχρεώσεών τους προς τους ασφαλισμένους του ΕΟΠΥΥ καθώς και για το είδος και τον αριθμό των διαγνωστικών εξετάσεων που πραγματοποιούν κάθε μήνα. Ενώ, τέλος προτείνουν να γίνει ανακοστολόγηση των διαγνωστικών πράξεων ως μέτρο περιορισμού των δαπανών του ΕΟΠΥΥ για την αντιμετώπιση της προκλητής ζήτησης μέσω της μείωσης της κερδοφορίας των επιχειρηματιών στο χώρο της υγείας.
Ανθή Αγγελοπούλου