Εκστρατεία ενημέρωσης για τον καρκίνο του δέρματος ξεκινά και φέτος η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) μαζί με τη Συντονιστική Επιτροπή Ευρωμελανώματος Ελλάδος. Η καμπάνια έχει γίνει θεσμός τα τελευταία χρόνια καθώς ο καρκίνος του δέρματος δεν σταματά να αυξάνεται σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Η εκστρατεία θα γίνει από 4 – 8 Μαϊου με την υποστήριξη των Δερματολογικών Εργαστηρίων της Avene και της φαρμακευτικής εταιρείας LEO. Οι εξετάσεις θα γίνονται στα ιδιωτικά ιατρεία των συμμετεχόντων δερματολόγων και στα εξωτερικά ιατρεία των δερματολογικών νοσοκομείων που έχουν δηλώσει συμμετοχή.

Επιπροσθέτως να σημειώσουμε ότι από την 1^η Απριλίου υπάρχει ανοιχτή γραμμή ενημέρωσης του κοινού με τον αριθμό 215 215 2223. Οι ενδιαφερόμενοι από όλη την Ελλάδα μπορούν να μάθουν που πρέπει να απευθυνθούν ώστε να κλείσουν ραντεβού για μια Δωρεάν εξέταση. Ενώ είναι ενεργή και μια σελίδα στο facebook για πληροφορίες με την ονομασία Euromelanoma Greece.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Καθηγητής Δερματολογίας & Αφροδισιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και Πρόεδρος της Ελληνικής Δερματολογικής και Αφροδισιολογικής Εταιρείας δεν χρειάζεται κάποιος να πάει μόνο την εβδομάδα ενημέρωσης να εξεταστεί νομίζοντας ότι μόνο τότε είναι Δωρεάν, καθώς η εξέταση είναι δωρεάν όλο το χρόνο στα νοσοκομεία που διαθέτουν δερματολογικές κλινικές. Η εβδομάδα Δωρεάν Ελέγχου γίνεται ως επί το πλείστον για να παρακινηθεί το κοινό.

Ανθή Αγγελοπούλου

Υπεγράφη η συμφωνία για την έναρξη της πρώτης ευρείας πολυκεντρικής επιδημιολογικής μελέτης για τον καρκίνο του προστάτη στην Ελλάδα από την Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία και το δίκτυο διαγνωστικών ιατρείων Iatrica.

Η συμφωνία αυτή αποτελεί το επισφράγισμα μίας σημαντικής συνεργασίας στον ιατρικό κλάδο, η οποία ξεκίνησε τον προηγούμενο Σεπτέμβρη με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Καρκίνου του Προστάτη, παρέχοντας δωρεάν τη μέτρηση του Ειδικού Προστατικού Αντιγόνου (PSA) σε άνδρες ηλικίας 40 έως 70 ετών στα ιατρεία του δικτύου Iatrica σε συνδυασμό με την κλινική εξέταση από τους Ουρολόγους ιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Τα ιατρικά ιστορικά που συγκεντρώθηκαν με τη συγκατάθεση των 4.500 ανδρών που προσήλθαν στα ιατρεία του δικτύου, μαζί με τα αποτελέσματα μέτρησης των δεικτών του PSA, τα οποία εξήχθησαν με την ίδια διαπιστευμένη αναλυτική μέθοδο στο εργαστήριο αναφοράς Medisyn, θα αποτελέσουν τη βάση για την εξαγωγή των πλέον ασφαλών συμπερασμάτων στη μεγαλύτερη επιδημιολογική μελέτη για τον Εθνικό Προσυμπτωματικό Έλεγχο και την αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη.

Τη συμφωνία έναρξης διεξαγωγής της μελέτης υπέγραψαν εκ μέρους της  Ελληνικής Ουρολογικής Εταιρείας ο πρόεδρος κ. Φραγκίσκος Σοφράς και εκ μέρους του Iatrica ο πρόεδρος κ. Βιδάκης Γεώργιος και η Διευθύνουσα Σύμβουλος κα Φαβίου Έλσα.

Η Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία και το iatrica ανανέωσαν για τον ερχόμενο Σεπτέμβρη το ραντεβού τους για τη διοργάνωση της Εβδομάδας Προσυμπτωματικού Ελέγχου του Προστάτη. Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδος το δίκτυο  διαγνωστικών ιατρείων iatrica θα παρέχει ξανά στους άνδρες εξεταζόμενους δωρεάν τον έλεγχο του Ειδικού Προστατικού Αντιγόνου (PSA). 

Η 8η Μαρτίου ορίστηκε το 1977 από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως Παγκόσμια Ημέρα για τα δικαιώματα της Γυναίκας. Είναι μια μέρα κινητοποιήσεων σε όλο τον κόσμο για την υποστήριξη της ισότητας και την αξιολόγηση της θέσης των γυναικών στην κοινωνία. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη γυναίκα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη εξακολουθούν να παραμένουν οξύτατα, όπως η ραγδαία αύξηση της ανεργίας των γυναικών, η μείωση των μισθών και των κοινωνικών παροχών για την εργαζόμενη, τη μητέρα, η απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων.

Τo Ελληνικό Ινστιτούτο Παστέρ, εκτός από τη σημαντική ερευνητική και επιστημονική του προσφορά, διακρίνεται για την μακροχρόνια προσφορά του στην κοινωνία. Στο πλαίσιο της κοινωνικής του ευθύνης και του ανθρωπιστικού χαρακτήρα του με αφορμή τον εορτασμό της Γιορτής της Γυναίκας, για το έτος 2015, στηρίζει επικοινωνιακά, την πρωτοβουλία  επιστημονικών φορέων, συλλόγων κατά του καρκίνου, γυναικείων οργανώσεων, συλλόγων  ασθενών και εθελοντικών και πολιτιστικών οργανώσεων για την προβολή, τη διάχυση και τη μεγαλύτερη δυνατή απήχηση του μηνύματος πρόληψης του καρκίνου του μαστού μέσω της θεατρικής μουσικής παράστασης για μεγάλους και μικρούς με τίτλο: «Η ‘Αμυαλη Βιολέτα».

Η θεατρική παράσταση έχει διπλό φιλανθρωπικό χαρακτήρα. Την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση κυρίως γυναικών από τη νεαρή ηλικία, σχετικά με την πρόληψη του καρκίνου του μαστού καθώς και την αποκατάσταση γυναικών που υπεβλήθησαν σε μαστεκτομή, οι οποίες λόγω οικονομικών και ασφαλιστικών συνθηκών αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην επιβεβλημένη τόσο ιατρικά όσο και κοινωνικά αποκατάσταση τους. Η επιλογή των υποψηφίων θα γίνει σύμφωνα με κοινωνικά κριτήρια από επιτροπή.

Η πρεμιέρα της θεατρικής μουσικής παράστασης θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 8 Μαρτίου 2015 στις 12.00 μ.μ. και για 20 επιπλέον παραστάσεις, στο Θέατρο ΑΛΚΜΗΝΗ, Αλκμήνης 8, Γκάζι, (ΜΕΤΡΟ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΥ). Πληροφορίες: 210-3428650, info@theatro.gr. https://www.facebook.com/amialivioleta

Η Ελληνική Γυναικολογική Εταιρία Παθήσεων Μαστού (ΕΓΕΠΑΜ) σε συνεργασία με τη Γενική, Γυναικολογική και Μαιευτική Κλινική ΙΑΣΩ, διοργανώνουν το 4^ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο, με θέμα «Επικουρικές θεραπείες στον καρκίνο του μαστού», το Σάββατο 7 Μαρτίου 2015 και ώρα 10:00 π.μ. στην Αίθουσα Εκδηλώσεων της κλινικής ΙΑΣΩ, Λ. Κηφισίας 37-39 στο Μαρούσι.

Εξειδικευμένοι ιατροί, μέλη της ΕΓΕΠΑΜ, θα παρουσιάσουν θέματα που αφορούν στις επικουρικές θεραπείες του καρκίνου του μαστού. Στόχος του Σεμιναρίου είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των γυναικολόγων πάνω στην επικουρική ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία και την ορμονοθεραπεία.

Διακεκριμένοι επιστήμονες και ιατροί του ΙΑΣΩ, οι κ.κ. Αντώνιος Κεραμόπουλλος, Επίκουρος Καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Κέντρου Μαστού ΙΑΣΩ, Κωνσταντίνα Αμπελά, Μαιευτήρας / Γυναικολόγος, Λέκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών, Σοφία Καραγεωργοπούλου, Παθολόγος – Ογκολόγος, Συνεργάτης Ογκολογικού Τμήματος ΙΑΣΩ, Ιωάννης Κωνσταντέλος, Ακτινοθεραπευτής – Ογκολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Κέντρου Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας ΙΑΣΩ και Παναγιώτης Παπαγεωργίου, Μαιευτήρας / Γυναικολόγος – Χειρουργός Μαστού, Κέντρο Μαστού ΙΑΣΩ, θα παρουσιάσουν ενδιαφέρουσες ομιλίες.

Η συμμετοχή στο σεμινάριο είναι ελεύθερη.

Για δηλώσεις συμμετοχής & πληροφορίες στο τηλέφωνο 210 638 3949, στο website της ΕΓΕΠΑΜ: www.egepam.gr και στο facebook της ΕΓΕΠΑΜ

Καρκίνος του Μαστού

Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερα εμφανιζόμενος τύπος όγκου παγκοσμίως. Επηρεάζει 4,4 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως με σχεδόν 1,7 εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 500.000 θανάτους τον χρόνο. Στην Ελλάδα, περίπου 4.700 γυναίκες νοσούν από καρκίνο του μαστού κάθε χρόνο. Μία από τις μορφές του καρκίνου του μαστού είναι και ο HER2+ καρκίνος του μαστού που είναι μία ιδιαίτερα επιθετική μορφή με σχετικά πτωχή πρόγνωση που αντιπροσωπεύει το 75-80% όλων των περιστατικών με καρκίνο μαστού.

Νέα θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού

Υπολογίζεται ότι ετησίως διαγιγνώσκονται 1,7 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού σε ολόκληρο τον κόσμο, και το 6% των ασθενών με καρκίνο του μαστού παρουσιάζουν πρωτοπαθή μεταστατική νόσο κατά τη διάγνωση. Επιπλέον, οι γυναίκες στις οποίες διαγιγνώσκεται καρκίνος του μαστού σε πιο αρχικά στάδια της νόσου έχουν σχεδόν 30% πιθανότητες να εμφανίσουν εντέλει μεταστατική νόσο. Η διάγνωση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού συνδέεται με πλήθος σημαντικών συνεπειών που επηρεάζουν την ασθενή, τους φροντιστές, το σύστημα υγείας και την κοινωνία. Γυναίκες με καρκίνο μαστού που έχουν θετικούς ορμονικούς υποδοχείς στο καρκινικό τους κύτταρο, έχουν μεγάλη πιθανότητα να θεραπευθούν με αντι-ορμονικά φάρμακα. Οι γυναίκες αυτές αποτελούν την πλειοψηφία ιδιαίτερα στις ηλικίες μετά την εμμηνόπαυση. Οι ασθενείς αυτές που έχουν κάνει ήδη μεταστάσεις και δεν έχουν το γονίδιο Her-2 στο καρκινικό τους κύτταρο μπορούν να έχουν πολύ καλή πορεία μόνο με αντιορμονικά φάρμακα που λέγονται Αναστολείς Αρωματάσης. Ένα από τα φάρμακα αυτά είναι η Λετροζόλη. Το Palbociclib είναι ένα νέο φάρμακο με ξεχωριστή δράση που αναπτύχθηκε από την εταιρεία Pfizer. Το προϊόν είναι μία από τους στόματος θεραπεία, δηλαδή ένα χάπι, που σταματά τη δράση κάποιων πρωτεϊνών που εμπλέκονται στον κυτταρικό κύκλο και πολλαπλασιασμό και αφορά σε μετεμμηνοπαυσικές γυναίκες με τοπικά προχωρημένο καρκίνο του μαστού ή καρκίνο που έχει ήδη εξαπλωθεί και σε άλλα σημεία του σώματος. Όταν το φάρμακο αυτό χορηγηθεί μαζί με την Λετροζόλη, τότε τα αποτελέσματα βελτιώνονται σημαντικά. Σε μια πρόσφατη μελέτη γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο μαστού ευαίσθητες στις ορμόνες, με αρνητικό γονίδιο Her2, έλαβαν Palbociclib μαζί με Λετροζόλη και έγινε σύγκριση με γυναίκες που είχαν καρκίνο μαστού με τα ίδια χαρακτηριστικά και έλαβαν μόνο Λετροζόλη. Οι διαφορές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές. Ο συνδυασμός του Palbociclib μαζί με Λετροζόλη σχεδόν διπλασίασε το διάστημα που οι γυναίκες έζησαν χωρίς εξέλιξη του καρκίνου τους σε σχέση με τη χορήγηση της Λετροζόλης μόνο. Οι γυναίκες με τον συνδυασμό έζησαν χωρίς εξέλιξη του καρκίνου τους για 20.2 μήνες ενώ οι υπόλοιπες μόνο για 10.2 μήνες. Επίσης οι γυναίκες που έλαβαν το συνδυασμό είχαν ύφεση του καρκίνου σε ποσοστό 43% ενώ οι υπόλοιπες 33%. Σε σχέση με την τοξικότητα, ο συνδυασμός επέφερε πιο συχνά αδυναμία, αναιμία και πτώση των λευκών αιμοσφαιρίων. Οι θετικές εξελίξεις στην αντιμετώπιση του καρκίνου συνεχίζονται. Οι ορμονικά ευαίσθητες γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο μαστού έχουν να ωφεληθούν πολύ από την συγχορήγηση του καινοτόμου φαρμάκου Palbociclib με την Λετροζόλη. Οι αρχές υγείας στις ΗΠΑ έχουν ήδη χαρακτηρίσει το Palbociclib ως «επαναστατικά καινοτόμο» και πρόσφατα έλαβε με ταχεία διαδικασία, έγκριση για πρώτη γραμμής θεραπεία σε συνδυασμό με την Λετροζόλη ενώ πολλές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη με σκοπό να συλλεχτούν πολλά ακόμη επιστημονικά δεδομένα. Το Palbociclib θεωρείται ως ένα από τα πιο σημαντικά σύγχρονα ερευνητικά προϊόντα στην ογκολογία σύμφωνα με ανεξάρτητους αναλυτές. Στην Ευρώπη αναμένεται η έγκρισή του μέσα στην επόμενη διετία.

Μεγαλύτερη επιβίωση ασθενών με μεταστατικό καρκίνο του μαστού

Ο HER2-θετικός καρκίνος του µαστού χαρακτηρίζεται από την υπερέκφραση στην επιφάνεια των νεοπλασματικών κυττάρων του τύπου 2 υποδοχέα (HER2) της οικογένειας υποδοχέων του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR/HER). Αυτή η υπερέκφραση οδηγεί σε αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασµό, αυξημένη κυτταρική επιβίωση και γενικά επιθετικότερη βιολογική συμπεριφορά της νόσου. Οι ασθενείς, οι οποίες έχουν διαγνωστεί µε HER2-θετικό καρκίνο του µαστού, χαρακτηρίζονται από αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης μεταστάσεων και µειωµένη συνολική επιβίωση. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν εισαχθεί στην κλινική πράξη διάφοροι βιολογικοί παράγοντες, οι οποίοι παρεμποδίζουν τη μεταγωγή σήματος από τους επιφανειακούς υποδοχείς στο εσωτερικό του καρκινικού κυττάρου. Ο πιο πρόσφατα εγκεκριμένος είναι η περτουζουμάμπη (pertuzumab). Πρόκειται για ένα εξανθρωποποιημένο μονοκλωνικό αντίσωμα, που στοχεύει αποκλειστικά τον υποδοχέα HER2. Λειτουργεί με έναν τρόπο που είναι συμπληρωματικός προς την τραστουζουμάμπη (trastuzumab), καθώς τα δύο φάρμακα στοχεύουν διαφορετικές περιοχές του υποδοχέα HER2, παρέχοντας έτσι έναν πιο αποτελεσματικό αποκλεισμό των σηματοδοτικών μονοπατιών HER2 απ’ ότι ο κάθε παράγοντας μόνος του (ΠΧΠ). H περτουζουμάμπη σε συνδυασμό με τραστουζουμάμπη και δοσεταξέλη ενδείκνυται για τη θεραπεία ασθενών με HER2-θετικό μεταστατικό ή τοπικά υποτροπιάζοντα μη χειρουργήσιμο καρκίνο του μαστού, οι οποίες δεν έχουν προηγουμένως λάβει αντι-HER2 θεραπεία ή χημειοθεραπεία για τη μεταστατική τους νόσο. (ΠΧΠ)^. H περτουζουμάμπη σε συνδυασμό με τραστουζουμάμπη και χημειοθεραπεία, είναι η αγωγή, που για πρώτη φορά, έπειτα από την κυκλοφορία της τραστουζουμάμπης πριν από 14 χρόνια, δείχνει σημαντική βελτίωση όχι μόνο της επιβίωσης χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS) κατά μέσο όρο επιπλέον 6,3 μήνες φτάνοντας συνολικά τους 18,7 μήνες αλλά και της διάμεσης συνολικής επιβίωσης (OS), κατά μέσο όρο επιπλέον 15.7 μήνες φτάνοντας συνολικά τους 56.5 μήνες. Επιπλέον, προσέφερε 32% μείωση του κίνδυνου θανάτου (συνολική επιβίωση) σε σύγκριση με περτουζουμάμπη και χημειοθεραπεία μόνο. Επιπρόσθετα, φάνηκε ότι η θεραπεία συνδυασμού με περτουζουμάμπη δεν αύξησε τα ποσοστά της συμπτωματικής ή ασυμπτωματικής καρδιακής δυσλειτουργίας και το συνολικό προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν συγκρίσιμο με αυτό του συνδυασμού περτουζουμάμπης και χημειοθεραπείας. Tα πρωτοφανή αυτά αποτελέσματα προέκυψαν από την εγκριτική μελέτη φάσης ΙΙΙ CLEOPATRA και παρουσιάστηκαν στο ESMO 2014. (Swain SM, ESMO 2014)^. Παράλληλα, έχει λάβει μέχρι σήμερα άδεια κυκλοφορίας στην Ευρώπη (ΕΜΑ), Αμερική (FDA) και σε πάνω από 40 χώρες παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων Καναδάς, Αυστραλία, Ιαπωνία, Ρωσία, Αργεντινή, Βραζιλία ενώ αναμένονται εγκρίσεις και σε άλλες χώρες στο προσεχές διάστημα.

Η 1η βιολογική θεραπεία που στοχεύει στο μεταστατικό καρκίνο του μαστού

Η τραστουζουμάμπη (trastuzumab) είναι η 1η βιολογική θεραπεία που στοχεύει αποκλειστικά τον HER2 (+) καρκίνο του μαστού. Η τραστουζουμάμπη είναι ένα εξειδικευμένο μονοκλωνικό αντίσωμα, που τη νόσο με πολλαπλό μηχανισμό, ενώ έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει τα ποσοστά ανταπόκρισης, την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου και τη συνολική επιβίωση, διατηρώντας ταυτόχρονα σε καλό επίπεδο την ποιότητα ζωής. Η τραστουζουμάμπη προσφέρει αποδεδειγμένο κλινικό όφελος σε ασθενείς με HER2(+) πρώιμη ή μεταστατική νόσο και έχει αλλάξει την φυσική πορεία του συγκεκριμένου τύπου καρκίνου. τραστουζουμάμπη χορηγείται στις ασθενείς ενδοφλεβίως. Ως εξέλιξη αυτής της καθιερωμένης αγωγής αποτελεί η τραστουζουμάμπη η οποία θα χορηγείται με μία απλή υποδόρια ένεση στο μηρό της ασθενούς. Η υποδόρια μορφή της τραστουζουμάμπης είναι εγκεκριμένη και αναμένεται να κυκλοφορήσει στην ελληνική αγορά άμεσα. Η νέα αυτή μορφή της τραστουζουμάμπης θα προσφέρει στις ασθενείς καλύτερη ποιότητα ζωής και περισσότερο χρόνο στην διάθεσή τους. Μεταξύ των πιο σοβαρών και/ή συχνών ανεπιθύμητων αντιδράσεων που αναφέρθηκαν έως σήμερα κατά τη χρήση της τραστουζουμάμπης (σκευάσματα για ενδοφλέβια και υποδόρια χορήγηση) είναι η καρδιακή δυσλειτουργία, οι σχετιζόμενες με την έγχυση αντιδράσεις, η αιματολογική τοξικότητα (ειδικότερα η ουδετεροπενία), οι λοιμώξεις και οι πνευμονικές ανεπιθύμητες αντιδράσεις .

Ένα εξανθρωποιημένο μονοκλονικό αντίσωμα

Η μπεβασιζουμάμπη (bevacizumab) είναι ένα εξανθρωποιημένο μονοκλονικό αντίσωμα το οποίο δεσμεύει τον VEGF-A και αποτελεί τον πρώτο αντι-αγγειογενετικό παράγοντα που έχει εγκριθεί σε 5 διαφορετικούς τύπους όγκου, συμπεριλαμβανομένου και του HER2-αρνητικού μεταστατικού καρκίνου του μαστού ( στην 1^η γραμμή θεραπείας). Το 2007 εγκρίθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων για τη χορήγηση του στην 1^η γραμμή του HER2-αρνητικού μεταστατικού καρκίνου του μαστού σε συνδυασμό με ταξάνη και συγκεκριμένα με την πακλιταξέλη. Η έγκριση αυτή στηρίχθηκε στα αποτελέσματα της Ε2100 μελέτης, η οποία ήταν φάσης ΙΙΙ σε 722 μη-προθεραπευμένες ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του μαστού, οι οποίες υποτροπίασαν σε διάστημα μεγαλύτερο των 12 μηνών από την πρώιμη φάση. Η μελέτη απέδειξε ότι η μπεβασιζουμάμπη έχει όφελος στην 1^η γραμμή του μεταστατικού καρκίνου του μαστού διπλασιάζοντας, στατιστικά σημαντικά, τόσο το διάστημα χωρίς εξέλιξη της νόσου, όσο και τις αντικειμενικές κλινικές ανταποκρίσεις. Η έρευνα Ε2100 ήταν μία μελέτη της μπεβασιζουμάμπης σε συνδυασμό με ταξάνη. Αλλά τι συμβαίνει όταν υπάρχει αποτυχία των σχημάτων με ταξάνη στον πρώιμο καρκίνο του μαστού και η υποτροπή έρθει πολύ γρήγορα; (σε διάστημα μικρότερο των 12 μηνών). Την απάντηση ήρθε και έδωσε μία άλλη μεγάλη μελέτη φάσης ΙΙΙ, η RIBBON-1 στην οποία η μπεβασιζουμάμπη σε ένα από τα σκέλη της μελέτης χορηγήθηκε με την καπεσιταμπίνη (capecitabine) και απέδειξε ότι η προσθήκη της μπεβασιζουμάμπης στην καπεσιταμπίνη αυξάνει, στατιστικά σημαντικά, το διάστημα χωρίς εξέλιξη της. Έτσι, το 2011, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων στηριζόμενος στα αποτελέσματα της μελέτης RIBBON-1 ενέκρινε τη χορήγηση της μπεβασιζουμάμπης και σε συνδυασμό με καπεσιταμπίνη σε ασθενείς 1^ης γραμμής με HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Οι συχνότερα παρατηρηθείσες ανεπιθύμητες αντιδράσεις στις κλινικές μελέτες με ασθενείς που έλαβαν μπεβασιζουμάμπη ήταν υπέρταση, κόπωση ή εξασθένηση, διάρροια και κοιλιακό άλγος, ενώ οι σοβαρότερες ήταν γαστρεντερικές διατρήσεις, αιμορραγία και αρτηριακή θρομβοεμβολή. Τελευταία επιστημονικά δεδομένα από μεγάλες μελέτες φάσης ΙΙΙ έχουν επιβεβαιώσει το μεγάλο κλινικό όφελος της μπεβασιζουμάμπης στον HER2-αρνητικό μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Η μπεβασιζουμάμπη είναι ο πρώτος βιολογικός παράγοντας στον HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού ο οποίος δίνει την ευκαιρία σ’ αυτές τις γυναίκες να ζήσουν περισσότερο χωρίς επιδείνωση της νόσου τους.

Μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία για τον προχωρημένο καρκίνο του μαστού

Σύμφωνα με πρόσφατα, αποτελέσματα της κλινικής μελέτης φάσης ΙΙΙ με την ονομασία BOLERO-2, τα οποία παρουσιάστηκαν στο 9^ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Καρκίνου του Μαστού (EBCC-9) στη Σκοτία, το everolimus, σε συνδυασμό με την εξεμεστάνη, παρατηρήθηκε ότι προσφέρει μία μέση συνολική επιβίωση 31 μηνών, έναντι 26,6 μηνών στο σκέλος της μονοθεραπείας με εξεμεστάνη, μία διαφορά της τάξεως των 4,4 μηνών. Η συνολική επιβίωση ήταν δευτερεύον καταληκτικό σημείο της μελέτης και τα αποτελέσματα δεν έφτασαν στο όριο της στατιστικής σημαντικότητας. Η μέση συνολική επιβίωση είναι η μεγαλύτερη αναφερόμενη έως σήμερα σε μία μελέτη Φάσης ΙΙΙ για τον ορμονοθετικό, αρνητικό στους υποδοχείς-2 του ανθρώπινου επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (HR+/HER2-) καρκίνο του μαστού προχωρημένου σταδίου, έπειτα από προηγούμενη θεραπεία με έναν μη στεροειδή αναστολέα αρωματάσης (NSAI). Τα τελικά αποτελέσματα στη συνολική επιβίωση αξιολογήθηκαν ως τμήμα μιας προοπτικά σχεδιασμένης ανάλυσης του δευτερεύοντος καταληκτικού σημείου. Παλαιότερα ανακοινωθέντα αποτελέσματα για την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS) έδειξαν ότι η θεραπεία με everolimus σε συνδυασμό με εξεμεστάνη υπερδιπλασιάζει την μέση PFS σε 7,8 μήνες έναντι 3,2 μηνών με την εξεμεστάνη ως μονοθεραπεία, πληρώντας το πρωτεύον καταληπτικό σημείο της μελέτης, επιβεβαιωμένο με κεντρική αξιολόγηση (11 μήνες έναντι 4,1 μηνών PFS). Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες (συχνότητα >= 30%) ήταν στοματίτιδα, λοιμώξεις, εξάνθημα, κόπωση, διάρροια και μειωμένη όρεξη. Οι πιο συχνές Βαθμού 3-4 ανεπιθύμητες ενέργειες (συχνότητα >= 2%) ήταν στοματίτιδα, λοιμώξεις, υπεργλυκαιμία, κόπωση, δύσπνοια, πνευμονίτιδα και διάρροια. Το everolimus είναι ο πρώτος και μοναδικός αναστολέας της mTOR που έχει εγκριθεί για τη θεραπεία του HR+/HER2- προχωρημένου καρκίνου του μαστού. Η mTOR είναι μία πρωτεΐνη που δρα ως σημαντικός ρυθμιστής της κυτταρικής διαίρεσης, της ανάπτυξης των αιμοφόρων αγγείων και του κυτταρικού μεταβολισμού. Το everolimus στοχεύει το μονοπάτι PI3K/AKT/mTOR, το οποίο είναι υπερενεργοποιημένο σε πολλούς τύπους καρκίνου. Πρόσθετα στοιχεία που παρουσιάσθηκαν στο συνέδριο παρείχαν συνεχιζόμενες ενδείξεις για το σημαντικό ρόλο της διπλής αναστολής των ορμονικών υποδοχέων και της mTOR, στη θεραπεία του HR+/HER2- προχωρημένου καρκίνου του μαστού, έπειτα από αποτυχία της θεραπείας με NSAI. Το everolimus είναι εγκεκριμένο σε πάνω από 80 χώρες για τη θεραπεία των γυναικών με HR+/HER2- προχωρημένο καρκίνο του μαστού, ενώ ειδικές ενδείξεις ποικίλουν ανά χώρα.

Καρκίνος Τραχήλου της Μήτρας

Κάθε ώρα 3 γυναίκες χάνουν την ζωή τους από μια νόσο που θα μπορούσε να προληφθεί

O καρκίνος τραχήλου μήτρας είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος σε γυναίκες κάτω των 45 ετών και αποτελεί την τρίτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες παγκοσμίως. Εξακολουθεί δυστυχώς να αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα υγείας με 500.000 νέα περιστατικά και 300.000 θανάτους (54.000 & 25.000 στην Ευρώπη αντίστοιχα). Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι ετησίως 250 γυναίκες, από τα 600 περίπου νέα περιστατικά το χρόνο, χάνουν τη μάχη με τον καρκίνο.

Μόνο το 25-30% των Ελληνίδων κάνει τεστ Παπ

Σύμφωνα με την Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων, μόνο το 25-30% των Ελληνίδων κάνει τακτικό προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, με τεστ Παπανικολάου και HPV DNA test, ενώ στη χώρα μας το ποσοστό των εμβολιασμένων κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων, ο οποίος ενοχοποιείται για τη νόσο, είναι μόνο 35% σε όλες τις ηλικίες. Αυτός είναι ο λόγος που η Ελληνική Εταιρεία σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση για τον Καρκίνο του Τραχήλου (European Cervical Cancer Association - ECCA) διοργανώνει συνεχείς εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού και των επαγγελματιών υγείας πάνω στα θέματα πρόληψης του τραχηλικού καρκίνου, της σημασίας της μόλυνσης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων, του προληπτικού ελέγχου με τεστ Παπανικολάου και HPV DNA test, καθώς και του σχετικού εμβολιασμού.

Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)                                                                                                                                    

Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι ο απαραίτητος αιτιολογικός παράγοντας για την ανάπτυξη καρκίνου τραχήλου της μήτρας είναι η εμμένουσα λοίμωξη από τον Ιό Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV). Ο HPV προκαλεί επίσης καρκίνο σε ορισμένα άλλα όργανα του σώματος και στα δύο φύλα (πρωκτό, κόλπο, αιδοίο, πέος, στοματοφάρυγγα, λάρυγγα). Η λοίμωξη από τον ιό HPV είναι εξαιρετικά συχνή σε όλες τις γυναίκες με σεξουαλική δραστηριότητα. Εκτιμάται ότι ένα ποσοστό άνω του 75% όλων των γυναικών θα μολυνθούν από τον ιό HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους ενώ η πλειοψηφία αυτών ( > 90%) των γυναικών αυτών θα εμφανίσουν αποτελεσματική ανοσοαπάντηση, θα αποβάλουν δηλαδή τον ιό και η λοίμωξη θα παρέλθει σε 6 έως 24 μήνες χωρίς περαιτέρω συνέπειες για την υγεία τους. Από τους 118 διαφορετικούς HPV τύπους περίπου οι 40 από αυτούς αφορούν τον άνθρωπο ενώ μόνο μια υποομάδα (~14 - 18 τύποι) θεωρείται «υψηλού κινδύνου» (High Risk) για την ανάπτυξη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και των πρόδρομων αλλοιώσεών του. Οι τύποι 16 & 18 χαρακτηρίζονται ως οι πλέον ογκογόνοι και επικίνδυνοι αφού ευθύνονται για το 70 % όλων των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας. Το 1983 ο Dr. Harald zur Hausen ταυτοποίησε την παρουσία των HPV τύπων σε τραχηλικούς όγκους και το 2008 πήρε το βραβείο Nobel γι’ αυτήν την ανακάλυψη

Ακρίβεια και τεκμηρίωση στην πρόβλεψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Την έγκρισή του έδωσε ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) για τη χρήση του τεστ cobas^® HPV της Roche Diagnostics στον πρωτοβάθμιο προσυμπτωματικό έλεγχο πρώτης γραμμής για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες ηλικίας 25 ετών και άνω. Πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίον η καινοτομία στον κλάδο της διαγνωστικής μεταβάλλει το μοντέλο αντιμετώπισης των ασθενειών προς όφελος της φροντίδας των ασθενών και της υγείας του πληθυσμού. Το τεστ cobas^® HPV προσφέρει συγκεντρωτικά αποτελέσματα για την παρουσία του DNA των τύπων υψηλού κινδύνου του HPV και ανιχνεύει επίσης χωριστά την παρουσία του HPV 16 και του HPV 18, των δύο τύπων που ευθύνονται για το 70% περίπου των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου. Πριν από την έγκριση της συγκεκριμένης επιπρόσθετης ένδειξης, οι αναλύσεις του HPV χρησιμοποιούνταν ως εξετάσεις επανελέγχου (διαλογής) μετά από την εξέταση Παπανικολάου, ή συμπληρωματικά και παράλληλα στην εξέταση Παπανικολάου για γυναίκες ηλικίας άνω των 30 ετών.

Η απόφαση του FDA για την έγκριση της διευρυμένης χρήσης του τεστ cobas^® HPV βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης-ορόσημο ATHENA, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 47.000 γυναίκες. Η μελέτη έδειξε ότι μία στις τέσσερις γυναίκες με θετικό αποτέλεσμα για τον HPV 16 θα παρουσιάσει τραχηλική νόσο εντός τριών ετών και ότι σχεδόν μία στις 7 γυναίκες με φυσιολογικά αποτελέσματα στην κυτταρολογική εξέταση Παπανικολάου και θετικό αποτέλεσμα για τον HPV 16 έχει στην πραγματικότητα τραχηλική νόσο υψηλού βαθμού η οποία δεν ανιχνεύθηκε κυτταρολογικά. Τα τελικά στοιχεία από τη μελέτη ATHENA βοήθησαν στη διαμόρφωση της ενδιάμεσης οδηγίας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πρωταρχικός προσυμπτωματικός έλεγχος για τον HPV με τη χρήση της εξέτασης cobas® HPV της Roche ανιχνεύει σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό τραχηλικής νόσου απ' ό,τι η εξέταση Παπανικολάου μόνο. Οι γυναίκες με αρνητικό αποτέλεσμα στην εξέταση cobas® HPV είχαν λιγότερες από τις μισές πιθανότητες να αναπτύξουν προκαρκινικές βλάβες του τραχήλου της μήτρας μέσα στα επόμενα τρία χρόνια απ' ό,τι οι γυναίκες με αρνητικό αποτέλεσμα στην εξέταση Παπανικολάου. Τα τελικά στοιχεία από τη μελέτη ATHENA βοήθησαν στη διαμόρφωση της ενδιάμεσης οδηγίας. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πρωταρχικός προσυμπτωματικός έλεγχος για τον HPV με τη χρήση της εξέτασης cobas® HPV της Roche ανιχνεύει σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό τραχηλικής νόσου απ' ό,τι η εξέταση Παπανικολάου μόνο. Οι γυναίκες με αρνητικό αποτέλεσμα στην εξέταση cobas® HPV είχαν λιγότερες από τις μισές πιθανότητες να αναπτύξουν προκαρκινικές βλάβες του τραχήλου της μήτρας μέσα στα επόμενα τρία χρόνια απ' ό,τι οι γυναίκες με αρνητικό αποτέλεσμα στην εξέταση Παπανικολάου.

Η ΑΧΑ στηρίζει την έρευνα για την καταπολέμηση του καρκίνου

Για την καταπολέμηση του καρκίνου το Ταμείο Ερευνών της ΑΧΑ υποστηρίζει 23 ερευνητές απ’ όλο τον κόσμο, οι οποίοι αναπτύσσουν διαγνωστικές εξετάσεις και καινοτόμες θεραπείες για διαφορετικούς τύπους της ασθένειας. Οι 23 ερευνητές υποστηρίζονται συνολικά με 5 εκατομμύρια ευρώ που έχουν προϋπολογιστεί από το Ταμείο Ερευνών. Σε συνεργασία με πολλά ιδρύματα, όπως το Ισπανικό Εθνικό Ερευνητικό Κέντρο για τον Καρκίνο στη Μαδρίτη (CNIO), το Πανεπιστήμιο του Κιότο και το «Institut Curie», η ΑΧΑ στηρίζει πολλά υποσχόμενους και παγκόσμιας κλάσης ερευνητές που μοιράζονται ένα κοινό ενδιαφέρον σχετικά με την έρευνα αιχμής, τη βασική έρευνα και την εκλαΐκευση των εργασιών τους. Στόχος είναι να εξυπηρετήσουν όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς που ασχολούνται με τα ζητήματα δημόσιας υγείας. Στον ευρύτερο τομέα για την πρόληψη της υγείας, το Ταμείο Ερευνών της ΑΧΑ υποστηρίζει 168 προγράμματα επενδύοντας 36 εκατομμύρια ευρώ. Το Ταμείο Ερευνών της ΑΧΑ δημιουργήθηκε το 2007 και από την έναρξή του έχει επενδύσει 114 εκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση 410 πανεπιστημιακών ερευνητικών προγραμμάτων έχοντας υποστηρίξει ακαδημαϊκές έρευνες σε 227 ιδρύματα 30 χωρών. Στόχος του Ταμείου Ερευνών είναι να βοηθήσει στην πρόληψη κινδύνων που σχετίζονται με το περιβάλλον, την υγεία και κοινωνικά-οικονομικά θέματα.

Πηγή: Health Daily – Ανθή Αγγελοπούλου

Ένας στους τέσσερις θανάτους στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλείται από καρκίνο, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για τις αιτίες θανάτου στην ΕΕ το 2011, που δόθηκαν την Τρίτη στη δημοσιότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2011 ο καρκίνος προκάλεσε 1,28 εκατομμύρια θανάτους στην «ΕΕ των 28», αντιπροσωπεύοντας το 26,3% των θανάτων στην ΕΕ. Η αιτία θανάτου από καρκίνο είναι υψηλότερη για τα άτομα κάτω των 65 ετών (37,1%) και χαμηλότερη για τα άτομα άνω των 65 ετών και (23,8%). Μεταξύ 2002 και 2011 σημειώθηκε αύξηση κατά 6,3% στα ποσοστά θανάτου λόγω καρκίνου στην «ΕΕ των 28». Οι πιο κοινές μορφές καρκίνου που προκάλεσαν θάνατο στην ΕΕ το 2011 ήταν ο καρκίνος στους πνεύμονες (20,8%), στο παχύ έντερο (11,9%), στο στήθος (7,2%), στο πάγκρεας (6,1%) και στον προστάτη (10,2% για τους άνδρες). Τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας από καρκίνο στους πνεύμονες καταγράφονται στην Ουγγαρία (26%), στην Ολλανδία (24,6%), στο Βέλγιο (24,5%) και στην Πολωνία και την Ελλάδα (24,1%). Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, το ποσοστό θνησιμότητας από καρκίνο το 2011 ήταν 24,6% (37,7% για τα άτομα κάτω των 65 ετών και 22,2% άνω των 65 ετών). Μετά τον καρκίνο στους πνεύμονες (24,1%), η πιο κοινή μορφή καρκίνου που προκάλεσε θάνατο στην Ελλάδα είναι ο καρκίνος στο παχύ έντερο (8,9%), στο στήθος (6,9% έναντι 7,2% στην ΕΕ), στο πάγκρεας (5,7%) και στον προστάτη (5,6%).

Υποστελέχωση των ογκολογικών δομών

Σύμφωνα με τον κ. Αρδαβάνη Αλέξανδρο, Δ/ντη Α’ Ογκολογικής Παθολογικής κλινικής Νος. « Ο Άγιος Σάββας» και Αντιπρόεδρο της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας η θεραπευτική του καρκίνου συνεχίζει να προχωρεί με άλματα τις τελευταίες δεκαετίες. Δυστυχώς, η μεταφορά και ενσωμάτωση των καινοτομιών στην κλινική πράξη δεν κινείται με τον ίδιο ρυθμό, αν και αυτό είναι αναμενόμενο καθώς το σύστημα υγείας της χώρας μας δείχνει να καταρρέει. Από τη 14η θέση παγκοσμίως -πάνω και από της Γερμανίας- στην αξιολόγηση της ΠΟΥ του 2000 έχουμε φτάσει στην πρόσφατη δημοσίευση του Lancet το2014, που μιλά χωρίς περιστροφές για τραγωδία στη Δημόσια Υγεία. Ο τομέας των ογκολογικών υπηρεσιών αντιμετωπίζει την υποχρηματοδότηση και την υποστελέχωση. Στην Ελλάδα υπάρχουν τέσσερα δημόσια ογκολογικά νοσοκομεία (τρία στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη) και ογκολογικά τμήματα σε όλα τα Πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Εν τούτοις η κατανομή παραμένει προβληματική λόγω προβλημάτων στις υποδομές και τη στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό.

Ενδεικτικά σημεία

1. Ρευστότητα και ασυναρτησία στην πρόσβαση στα νέα φάρμακα μοριακής στόχευσης και σε καινοτόμες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους.

2. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση με την προχειρότητα που εισήχθη έχει προκαλέσει μεγάλη επιβάρυνση του ιατρικού προσωπικού και απίστευτη ταλαιπωρία των ασθενών.

3. Δραματική υστέρηση του Ψυχοκοινωνικού τομέα (Ψυχίατροι, Ψυχολόγοι, Κοινωνικοί Λειτουργοί) στον Δημόσιο Τομέα.

4. Ο Ιδιωτικός Τομέας αδυνατεί εκ των πραγμάτων να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και μάλιστα σε αυτές τις συνθήκες. Ζητούμενο είναι η αποτελεσματική αλληλοσυμπλήρωση Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα.

5. Το τσουνάμι των ανασφαλίστων καρκινοπαθών και η αδυναμία ουσιαστικής κάλυψής τους, παρά κάποιες εμβαλωματικές νομοθετικές ρυθμίσεις που έχουν γίνει.

Η ακτινοθεραπεία στον πόλεμο κατά του καρκίνου

Σύμφωνα με τον Συντ. Δ/ντη του Ακτινοθεραπευτικού Κέντρου Νοσ «Αλεξάνδρα» και πρόεδρο της Εταιρείας Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, κ. Πισσάκα Γιώργο η Χειρουργική επέμβαση, η Ακτινοθεραπεία και η φαρμακευτική αντιμετώπιση. Σχεδόν οι μισοί από τους ογκολογικούς ασθενείς μπορούν να ιαθούν με μία από τις 3 αυτές μεθόδους ή με συνδυασμό τους. Ειδικότερα για την Ακτινοθεραπευτική Ογκολογία, το 60% των ογκολογικών ασθενών θα χρειαστεί να λάβει ακτινοθεραπεία κάποια στιγμή στη διάρκεια της νόσου του. Μεγάλο ποσοστό των ασθενών αυτών θα υποβληθούν σε «ριζική» ΑΘ, με σκοπό την ίαση. Η ακτινοθεραπεία στον πόλεμο κατά του καρκίνου δεν είναι στο σύνολό της μία ακριβή θεραπεία. Όμως στην Ελλάδα του 2015 εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από το Ελληνικό Δημόσιο με πλήρη αδιαφορία και απαξίωση. Και αυτό είναι σαφές αν δούμε πόσα μηχανήματα ακτινοθεραπείας υπάρχουν στην χώρα μας .Με βάση τα διεθνή δεδομένα η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει περίπου 60 μηχανήματα και όμως έχει 37 από τα οποία μόνο 24 είναι στον δημόσιο τομέα. Αυτό κάνει και εξαιρετικά σαφές γιατί οι λίστες αναμονής φτάνουν έως και τους 4 μήνες.

Ο καρκίνος του προστάτη

Όπως επισημαίνει ο Χειρουργός Ουρολόγος και Επιμελητής ΕΣΥ στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αγ. Σάββας κ. Θεόδωρος Καλογερόπουλος, ο καρκίνος του προστάτη είναι σήμερα ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες του δυτικού κόσμου και η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τον καρκίνο του πνεύμονα. Το 2014 στην Αμερική διαγνώσθηκαν περίπου 230.000 νέες περιπτώσεις καρκίνου προστάτη ενώ, πάλι στην Αμερική, πέθαναν 30000 άνδρες που έπασχαν από την νόσο. Αυτή η μεγάλη επίπτωση της νόσου σημαίνει ότι ένα 15-20 % των ανδρών του δυτικού κόσμου θα εμφανίσει καρκίνο προστάτη στην διάρκεια της ζωής του και η πιθανότητα να πεθάνει κάποιος από την νόσο στην διάρκεια της ζωής του είναι 3%. Στην Ελλάδα δυστυχώς όπως λέει ο κ. Καλογερόπουλος, δεν έχουμε ακριβή επιδημιολογικά δεδομένα για την νόσο αλλά από έμμεσα στοιχεία υπολογίζουμε ότι περίπου 5000 νέα περιστατικά καρκίνου προστάτη εμφανίζονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Η ηλικία στην οποία διαγιγνώσκεται η νόσος είναι συνήθως μετά τα 60 έτη αλλά και πιο νέοι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν καρκίνο προστάτη, ιδίως εκείνοι με ιστορικό καρκίνου προστάτη σε κάποιον συγγενή τους πρώτου βαθμού (αδελφό ή πατέρα). Στα αρχικά στάδια η νόσος δεν εμφανίζει συνήθως κανένα κλινικό σύμπτωμα και οι περισσότεροι ασθενείς διαγιγνώσκονται πλέον μετά από μια μέτρηση του PSA στο αίμα. Το PSA (ειδικό προστατικό αντιγόνο) είναι ένα αντιγόνο που παράγεται αποκλειστικά από τον προστάτη αδένα και βρίσκεται αυξημένο όχι μόνο στον καρκίνο αλλά και σε άλλες καταστάσεις όπως είναι η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη , οι φλεγμονές του οργάνου (προστατίτιδες), ο καθετηριασμός της ουροδόχου κύστεως κ.α. Μια αυξημένη τιμή του PSA χωρίς αλλά κλινικά συμπτώματα, σε συνδυασμό με μια παθολογική δακτυλική εξέταση του προστάτη, οδηγεί συνήθως τον ασθενή να υποβληθεί σε διορθική βιοψία προστάτη ώστε να διευκρινισθεί εάν υπάρχει καρκίνος ή όχι.

Σύμφωνα με τον κ. Καλογερόπουλο, από την στιγμή που θα διαγνωσθεί καρκίνος προστάτη η νόσος μπορεί να είναι κλινικά εντοπισμένη, δηλαδή να περιορίζεται στο όργανο ή μπορεί να έχει δώσει μεταστάσεις , κάτι που πλέον είναι αρκετά σπάνιο στις μέρες και μόνο ένα μικρό ποσοστό ασθενών διαγιγνώσκεται πια με μεταστάσεις χάρη στην ευρεία χρήση του PSA στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Αφού λοιπόν μετά την διάγνωση , γίνει μια πλήρης σταδιοποίηση της νόσου με αξονική ή και μαγνητική τομογραφία και συνήθως και με σπινθηρογράφημα οστών , ο ασθενής σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό και αφού ενημερωθεί για τα υπέρ και τα κατά κάθε θεραπευτικής επιλογής αποφασίζει σε ποια θεραπεία θα υποβληθεί. Όταν η νόσος είναι εντοπισμένη στον προστάτη και δεν έχει δώσει μεταστάσεις οι θεραπευτικές επιλογές είναι η χειρουργική αφαίρεση του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων, μια επέμβαση που ονομάζεται ριζική προστατεκτομή και πραγματοποιείται είτε με ανοικτό χειρουργείο , είτε λαπαροσκοπικά είτε ρομποτικά, με πρακτικά παρόμοια ογκολογικά και λειτουργικά αποτελέσματα μεταξύ των τριών μεθόδων (δηλαδή εγκράτεια των ούρων και στυτική λειτουργία). Εκτός του χειρουργείου ο ασθενής με εντοπισμένο καρκίνο προστάτη έχει την επιλογή να υποβληθεί σε θεραπεία με ακτινοθεραπεία , είτε εξωτερική ακτινοθεραπεία είτε με την εμφύτευση ραδιενεργών κόκκων ( βραχυθεραπεία). Μερικές φορές, ασθενείς υψηλού κινδύνου, είναι δυνατόν να υποβληθούν και σε συνδυασμό των ανωτέρω θεραπειών με ή χωρίς την προσθήκη και φαρμάκων ( ορμονοθεραπεία) προκειμένου να έχουμε καλύτερο μακροπρόθεσμο έλεγχο της νόσου. Γενικά όταν η νόσος είναι περιορισμένη στην προστάτη και δεν έχει προλάβει να δώσει μεταστάσεις έχουμε πολύ καλά αποτελέσματα με όλες τις παραπάνω θεραπείες με ποσοστά επιβίωσης που πλησιάζουν το 90% στην δεκαετία, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι προσφέρουμε σχεδόν πλήρη ίαση σε αυτούς τους ασθενείς. Αντίθετα όταν η νόσος έχει ξεφύγει από τον προστάτη και έχει δώσει μεταστάσεις είτε σε λεμφαδένες είτε στα κόκκαλα, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα και η θεραπεία σε αυτούς τους ασθενείς συνίσταται σε χορήγηση φαρμακευτικών κυρίως θεραπειών και μπορεί να είναι είτε ορμονική θεραπεία στα αρχικά στάδια της νόσου, είτε χημειοθεραπεία όταν η νόσος δεν ανταποκρίνεται πλέον στην ορμονική θεραπεία. Ευτυχώς τα τελευταία 5 χρόνια η επιστήμη έχει κάνει, και εξακολουθεί να κάνει, πολύ μεγάλη πρόοδο στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων για τον μεταστατικό καρκίνο του προστάτη και έχουμε φτάσει πλέον να μιλάμε για μια χρόνια πάθηση, που με την χρήση αυτών των νεότερων φαρμάκων σε συνδυασμό με τα παλαιότερα και δοκιμασμένα φάρμακα μπορούμε να βοηθήσουμε την πλειοψηφία των ασθενών με μεταστατικό καρκίνο προστάτη να ζήσουν αρκετά χρόνια και κυρίως με πολύ ικανοποιητική ποιότητα ζωής. Δυστυχώς η επιστήμη ακόμη δεν έχει βρει την γονιδιακή αιτία του καρκίνου του προστάτη και επομένως η καλύτερη θεραπεία παραμένει η έγκαιρη διάγνωση της νόσου με την τακτική μέτρηση του PSA σε όλους τους άντρες άνω των 45 ετών και την τακτική ετήσια επίσκεψη στον ουρολόγο τους.

Ιερά Πύελος και Καρκίνος

Στην  «ιερά πύελο» που φυλάσσει την αναπαραγωγική και γενετήσια λειτουργία, στους καρκίνους που εκδηλώνονται σε αυτήν την ευαίσθητη περιοχή, στη θεραπεία τους, αλλά και στην αναγκαιότητα διασφάλισης της ομαλής συνεργασίας των εμπλεκομένων ειδικοτήτων, εστίασε πρόσφατη επιστημονική ημερίδα με θέμα «Ιερά Πύελος και Καρκίνος». Η κατασκευή της πυέλου έχει σαν βασικό οστό στη δομή της, το ιερούν οστό που είναι η κατάληξη της σπονδυλικής στήλης, ο τελευταίος μεγάλος σπόνδυλος που από αρχαιοτάτων χρόνων αποκαλούνταν ιερός για τη δύναμη του. Οποιοδήποτε πρόβλημα στην περιοχή της πυέλου (προστάτης, γυναικεία αναπαραγωγικά όργανα, ουροδόχος κύστη, ορθοπρωκτικός σωλήνας) επηρεάζει την ψυχολογία του ασθενούς και λειτουργεί ανασχετικά στο να διερευνηθεί, να διαγνωσθεί και να αντιμετωπισθεί εγκαίρως.  Να σημειωθεί ότι  η ιερά πύελος εκδηλώνει ογκολογικά περιστατικά αντιμετωπίσιμα και δυνητικά ιάσιμα στα πρώιμα στάδια, άρα η έγκαιρη διάγνωση είναι το κλειδί στην επιτυχή αντιμετώπιση τους, με την ακτινοθεραπεία να παίζει σημαντικό ρόλο, σε συνεργασία και με άλλες θεραπευτικές μεθόδους (χειρουργική, χημειοθεραπεία και νεότερα φάρμακα), ενώ , είναι απαραίτητη η συνεργασία των διαφόρων ειδικοτήτων, προκειμένου να εξελιχθεί η εξατομικευμένη θεραπεία του ασθενούς, μέσω της σύγκλησης ογκολογικών συμβουλίων και με οδηγό πλεύσης τα διεθνή επιστημονικά πρωτόκολλα. Κάθε ασθενής χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης. Ακόμη και η ίδια μορφή καρκίνου εκδηλώνεται διαφορετικά σε κάθε άτομο και επηρεάζεται από παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία και τα συνοδά νοσήματα του ασθενούς. Η εξατομικευμένη θεραπεία είναι η νέα πραγματικότητα που οφείλει να αναπτυχθεί. Αξίζει να αναφερθεί ότι στον καρκίνο του ορθού (εντέρου)  η διάγνωση στα πρώιμα στάδια προσφέρει πενταετή επιβίωση στο 90% των ασθενών. Η διάγνωση σε προχωρημένα στάδια μειώνει την πιθανότητα πενταετούς επιβίωσης στο 40% των ασθενών. Μετά τα 50 έτη λοιπόν, είναι απαραίτητη η κολονοσκόπηση και η άμεση αφαίρεση κάθε πολύποδα στο έντερο.   Παράγοντες όπως το κάπνισμα αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της ουροδόχου κύστης γι αυτό οι καπνιστές οφείλουν να επισκέπτονται άμεσα τον ουρολόγο ακόμη κι αν εκδηλώσουν απλή αιματουρία χωρίς συνοδά συμπτώματα. 

Πειραματικό φάρμακο σωτήριο για τον καρκίνο ουροδόχου κύστης

Ένα πειραματικό φάρμακο με πολύ καλά αποτελέσματα δείχνει να είναι το MPDL3280A το οποίο έχει σχεδιαστεί από την βιοφαρμακευτική Genentech του ομίλου Roche, για να αξιοποιήσει το σώμα δική του ανοσοποιητικό σύστημα και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα. Σύμφωνα με του ερευνητές το MPDL3280A, εξουδετερώνει το «καμουφλάζ» που χρησιμοποιούν οι καρκινικοί όγκοι για να κρύβονται από το ανοσοποιητικό παρέχοντας του τη δυνατότητα ενεργοποίησης. Μπορεί να βοηθήσει όπως λένε σε πολλαπλού τύπους καρκίνου ενώ, η μέχρι στιγμής δοκιμή του σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως έδειξε καταπληκτικά αποτελέσματα. Όπως αναφέρει η επιστημονική επιθεώρηση Nature, όλοι οι ασθενείς που πήραν το MPDL3280A έπασχαν από μεταστατικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως και δεν ανταποκρίνονταν σε καμία από τις ήδη υπάρχουσες θεραπείες. Έπειτα από 12 εβδομάδες θεραπείας, οι όγκοι είχαν συρρικνωθεί σε πάνω από τους μισούς ασθενείς που πήραν μέρος στην έρευνα ένα, σε δύο ασθενείς οι όγκοι εξαφανίστηκαν τελείως. Τα ευρήματα είναι τόσο συναρπαστικά ώστε ο FDA χαρακτήρισε το MPDL3280A πρωτοποριακή θεραπεία με στόχο να επιταχυνθούν οι διαδικασίες ελέγχου.

Τα οφέλη της καμπαζιταξέλης στον καρκίνο του προστάτη

Όπως είπαμε ο καρκίνος του προστάτη θεωρείται παγκοσμίως μείζον πρόβλημα υγείας αποτελώντας τον πιο συχνά διαγνωσμένο νεόπλασμα στους άντρες. Ειδικά η μεταστατική νόσος κατά κανόνα εξελίσσεται ξανά μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας με ντοσεταξέλη. Μέχρι πρόσφατα, σε αυτή τη φάση της νόσου δεν υπήρχε αποδεδειγμένης δραστικότητας θεραπεία. Από το 2010 και μετά, η θεραπεία επιλογής για τους ασθενείς με μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη, έχει εξελιχθεί συμπεριλαμβάνοντας και τη νέας γενιάς ταξάνη, καμπαζιταξέλη(Cabazitaxel). Η καμπαζιταξέλη ανήκει στη εταιρεία Sanofi και έχει δείξει ένα ευρύ φάσμα αντικαρκινικής δραστικότητας σε όγκους ευαίσθητους αλλά και ανθεκτικούς στη ντοσεταξέλη. Το πρόγραμμα κλινικής ανάπτυξης συμπεριλαμβάνει την κλινική μελέτη φάσης ΙΙΙ (TROPIC) σε ασθενείς με μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη, αλλά η νόσος εξελίχθηκε κατά τη διάρκεια ή μετά θεραπεία με ντοσεταξέλη. Κατά την τελική ανάλυση, το όφελος στη συνολική επιβίωση ήταν στατιστικά σημαντικό για το σκέλος της θεραπείας με καμπαζιταξέλη, με μείωση κατά 30% ως προς τον κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με τη μιτοξαντρόνη. Το όφελος παρέμεινε με στατιστικά σημαντική διαφορά και για την επιβίωση ελεύθερης νόσου αλλά και τα ποσοστά ανταπόκρισης του όγκου και απάντησης στο ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA). Τα οφέλη που συνδέονται με τη χορήγηση καμπαζιταξέλης, κρίθηκε ότι υπερτερούν του κινδύνου από την τοξικότητα του φαρμάκου

Πολλαπλή δράση κατά του καρκίνου του προστάτη

Από το τέλος του 2013, η εταιρεία Bayer ανακοίνωσε κυκλοφορεί στην Ευρώπη το σκευάσματος με δραστική ουσία το radium (Ra) 223 dichloride (εμπορική ονομασία Xofigo). Το Ra 223 dichloride σε διάλυμα κατάλληλο για έγχυση, έχει εγκριθεί στη θεραπεία ενηλίκων με ευνουχοάντοχο καρκίνο του προστάτη με συμπτωματικές μεταστάσεις στα οστά, απουσία όμως σπλαχνικών μεταστάσεων. Το Ra 223 dichloride είναι ένας εκπομπός σωματιδίων άλφα για φαρμακευτική χρήση. Ο ενεργός μεταβολίτης του Ra 223 dichloride μιμείται το ασβέστιο και στοχεύει επιλεκτικά το οστό και συγκεκριμένα τις περιοχές των μεταστάσεων, δημιουργώντας συμπλέγματα με τον υδροξυαπατίτη. Η υψηλή γραμμική ενέργεια των σωματιδίων άλφα (80 keV/μm) οδηγεί σε διάσπαση της διπλής έλικας του DNA των παρακείμενων κακρινικών κυττάρων με υψηλή συχνότητα, με αποτέλεσμα πιθανή κυτταροτοξική δράση. Επιπλέον δράσεις στο περιβάλλον του όγκου, συμπεριλαμβανομένων των οστεοβλαστών και των οστεοκλαστών, ενισχύουν την αποτελεσματικότηατ του σκευάσματος in vivo. Η απόσταση εκπομπής των σωματιδίων άλφα του Ra 223 dichloride έχει μήκος λιγότερο από 100 μm (λιγότερο από τη συνολική διάμετρο 10 κυττάρων), με αποτέλσμα την περιορισμένη επίπτωση στον περιβάλλοντα ιστό. Το σκεύασμα δεν έχει συμπεριληφθεί ακόμα στη λίστα αποζημιώσεως από τα Ταμεία στη χώρα μας.

Η enzalutamide προσφέρει σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση

Η enzalutamide είναι ένας καινοτόμος αναστολέας που προσφέρει σημαντικά οφέλη στη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη. Μία ακόμα ένδειξη έδωσε τον περασμένο χρόνο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη δραστική ουσία enzalutamide (XTANDI^™) θεραπεία που απευθύνεται σε ασθενείς με μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη (mCRPC), Η enzalutamide προσφέρει μια σημαντική θεραπευτική επιλογή σε πολλούς ασθενείς ανεξαρτήτου της ηλικίας τους ή της καταλληλότητας τους για χημειοθεραπεία, αυξάνοντας σημαντικά το διάστημα ελέγχου της νόσου χωρίς να είναι αναγκαία η χημειοθεραπεία. Σύμφωνα με τον καθηγητή Bertrand Tombal, MD, PhD, Διευθυντής του Ουρολογικού Τμήματος, Καθηγητής Φυσιολογίας του Université Catholique de Louvain (UCL) και κύριος Ερευνητής της μελέτης PREVAIL για την Ευρώπη η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για έγκριση της enzalutamide, η οποία συνιστά μια αποτελεσματική και καλά ανεκτή εναλλακτική της χημειοθεραπείας, αποτελεί ορόσημο για τους ασθενείς με καρκίνο προστάτη υπό εξέλιξη, καθώς όπως αποδεικνύει κα ιη μελέτη η enzalutamide μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο ακτινολογικής εξέλιξης (rPFS) ή θανάτου κατά 81% σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Επιπροσθέτως προσέφερε σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση ενώ, καθυστέρησε κατά 17 μήνες την έναρξη της χημειοθεραπείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη PREVAIL είναι μια πολυεθνική Φάσης ΙΙΙ, τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική έρευνα, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1.700 ασθενείς σε κέντρα στις Η.Π.Α., Καναδά, Ευρώπη, Αυστραλία, Ρωσία, Ισραήλ και Ασιατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ιαπωνίας. Στη μελέτη εντάχθηκαν ασθενείς με μεταστατικό, ανθεκτικό στον ευνουχισμό, καρκίνο του προστάτη (mCRPC) οι οποίοι είχαν προηγούμενα υποτροπιάσει σε θεραπεία στέρησης ανδρογόνων και δεν είχαν λάβει χημειοθεραπεία. Με τη νέα ένδειξη η enzalutamide θα είναι διαθέσιμη και σε ασθενείς στους οποίους η χημειοθεραπεία δεν ενδείκνυται ακόμη κλινικά.

Πηγή: Health Daily – Ανθή Αγγελοπούλου

Ένα πολύ σημαντικό ογκολογικό σκεύασμα ότι η κετουξιμάμπη (cetuximab) επανέρχεται στην ελληνική αγορά. Σύμφωνα μάλιστα με τα νέα αποτελέσματα κλινικών μελετών η κετουξιμάμπη, είναι η μόνη μέχρι σήμερα στοχευμένη θεραπεία σε υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό 1ης γραμμής καρκίνο κεφαλής (καρκίνο στόματος, λάρυγγα, γλώσσας, αμυγδαλής κ.α.). Η κετουξιμάμπη βελτιώνει τη συνολική επιβίωση, τον τοποπεριοχικό έλεγχο της νόσου καθώς και το διάστημα ελευθέρου νόσου των ασθενών που υποφέρουν από την πάθηση αυτή (μελέτη Bonner και EXTREME).

Η μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη Bonner αφορά στο μη μεταστατικό καρκίνο προχωρημένης μορφής αλλά όχι χειρουργήσιμο. Η προσθήκη της κετουξιμάμπης στη χημειοθεραπεία έδωσε συνολική επιβίωση και μείωση των υποτροπών ενώ ήταν πολύ καλύτερο από τη συμβατική θεραπεία.

Η μελέτη EXTREME ήταν κατ’ εξοχήν ευρωπαϊκή και αφορούσε στο μεταστατικό καρκίνο με ανεπτυγμένη υποτροπή, όπου διαφάνηκε επίσης σημαντική συνολική επιβίωση του ασθενούς και μείωση των μεταστάσεων.

Οι ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό καρκίνο κεφαλής και τραχήλου ωφελούνται από την κετουξιμάμπη λόγω  της αύξησης της διάμεσης επιβίωσής τους και της συρρίκνωσης του όγκου που επιτυγχάνεται με τη χρήση της.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά από 35 ολόκληρα χρόνια κλινικών μελετών, η κετουξιμάμπη είναι η μοναδική στοχευμένη, βιολογική θεραπεία 1ης γραμμής με αποδεδειγμένο όφελος στη συνολική επιβίωση των ασθενών με υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό καρκίνο κεφαλής και τραχήλου, σύμφωνα με τη μελέτη EXTREME.

Η κετουξιμάμπη (cetuximab) διατίθεται αποκλειστικά για νοσοκομειακή χρήση ενώ έχει μπει ήδη στη θετική λίστα και αποζημιώνεται εξ ολοκλήρου από τα Ασφαλιστικά Ταμεία.

Ανθή Αγγελοπούλου

Η στοχευμένη θεραπεία βασίζεται στους βιοδείκτες (Biomarkers) οι οποίοι είναι βιολογικά χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση, την πρόγνωση και την αντιμετώπιση του καρκίνου, προκειμένου να προκύψει η βέλτιστη θεραπεία για τον ασθενή. Οι βιοδείκτες από ογκογονίδια RAS μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να διαπιστωθεί αν ο ασθενής μπορεί να ωφεληθεί από τη θεραπεία με cetuximab, μία από τις εξατομικευμένες θεραπείες και αντι-EGFR παράγοντας επιλογής, ο οποίος σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία επεκτείνει τη συνολική επιβίωση και την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου και έχει την καλύτερη συνολική ανταπόκριση στους μη μεταλλαγμένους RAS (wt RAS) καρκίνους (μελέτες FIRE3, CRYSTAL.

Η κετουξιμάμπη (cetuximab) είναι ένα δραστικό IgG1 μονοκλωνικό αντίσωμα που στοχεύει τον υποδοχέα του επιδερμικού αυξητικού παράγοντα (EGFR). Ως μονοκλωνικό αντίσωμα, ο τρόπος δράσης του είναι διαφορετικός από εκείνον των συνηθισμένων μη επιλεκτικών χημειοθεραπειών, ως προς το ότι στοχεύει και δεσμεύει συγκεκριμένα τον EGFR. Αυτή η δέσμευση αναστέλλει την ενεργοποίηση του υποδοχέα και της παρεπόμενης ακολουθίας μεταγωγής σήματος και έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση, τόσο της εισβολής κυττάρων του όγκου σε υγιείς ιστούς, καθώς και της  εξάπλωσης όγκων σε νέα σημεία. Θεωρείται επίσης, ότι αναστέλλει την ικανότητα των κυττάρων του όγκου να επισκευάζουν τις βλάβες που υφίστανται από τη χημειοθεραπεία και ότι αναστέλλει επίσης, το σχηματισμό νέων αιμοφόρων αγγείων μέσα στους όγκους, πράγμα που φαίνεται να οδηγεί σε μια συνολική καταστολή της ανάπτυξης των όγκων (συρρίκνωση του καρκινικού φορτίου).

Η κετουξιμάμπη είναι θεραπεία 1ης γραμμής με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και πλούσια θεραπευτική εμπειρία, σύμφωνα με τις μελέτες FIRE3 και CRYSTAL. Είναι επίσης ο πρώτος παράγοντας που έχει πάρει έγκριση τόσο με FOLFIRI όσο και με FOLFOX για τη θεραπεία 1ης γραμμής του μη μεταλλαγμένου RAS mCRC. Η κετουξιμάμπη  είναι ο μόνος αντι-EGFR παράγοντας με διάμεση συνολική επιβίωση πάνω από 30 μήνες σε ασθενείς με μη μεταλλαγμένο RAS (RASwt) σε μελέτη Φάσης ΙΙΙ 1ης γραμμής mCRC (FIRE3, CALGB80405). Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές NCCN (v 1,2015) υποδεικνύουν τη θεραπεία με  κετουξιμάμπη  και χημειοθεραπεία (FOLFIRI ή FOLFOX) σε  ασθενείς με καρκίνο mCRC με μη μεταλλαγμένο RAS.

Να σημειωθεί ότι ο καθορισμός του RAS (wild type ή mutated) πριν από την 1η γραμμή προσδιορίζει τους ασθενείς οι οποίοι είναι πιο πιθανό να επωφεληθούν από την κετουξιμάμπη.

Η κετουξιμάμπη έχει πάρει άδεια κυκλοφορίας σε περισσότερες από 90 χώρες για τη θεραπεία του καρκίνου παχέος εντέρου-ορθού καθώς και για τη θεραπεία του καρκινώματος εκ πλακώδους επιθηλίου (squamous cell carcinoma) κεφαλής και τραχήλου (SCCHN).

Ανθή Αγγελοπούλου

Η αξιολόγηση των υπηρεσιών υγείας και η χαρτογράφηση του ταξιδιού των ασθενών με καρκίνο του μαστού στο Εθνικό Σύστημα Υγείας αναλύθηκε εκτενώς με βάσει την έρευνα που έκανε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγκεκριμένα το Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας από την Επίκουρη Καθηγήτρια κα Δάφνη Καϊτελίδου.

Στη έρευνα έλαβαν μέρος 86 ασθενείς με καρκίνο του μαστού από 2 μεγάλα νοσοκομεία της χώρας μας και η διάρκεια της ήταν 5 μήνες. Σκοπός της μελέτης ήταν να αναδειχθούν τα προβλήματα των ασθενών με καρκίνο του μαστού με στόχο να βελτιωθούν οι πρακτικές και να διαμορφωθούν προτάσεις για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας.

Σύμφωνα με την έρευνα οι άξονες αξιολόγησης των συστημάτων υγείας είναι 5 και αφορούν:

Δικαιώματα Ασθενών (175 βαθμοί)

2) Προσβασιμότητα- Χρόνοι Αναμονής (250 βαθμοί)

3) Αποτελεσματικότητα -Εκβάσεις (300 βαθμοί)

4) Εύρος Παρερχομένων Υπηρεσιών (175 βαθμοί)

5) Φαρμακευτική Φροντίδα – Πρόσβαση σε καινοτόμα προϊόντα (100 βαθμοί)

               ΣΥΝΟΛΙΚΑ= 1.000 Βαθμοί

Η χαρτογράφηση της διαδρομής των ασθενών με καρκίνο του μαστού διαθέτουν μια αλληλουχία βημάτων μεταξύ δύο σημείων.

Μέσω της χαρτογράφησης της διαδρομής του ασθενή στο σύστημα υγείας, εντοπίζονται:

Συμφορήσεις και περιορισμοί του συστήματος υγείας,

Περιττά βήματα της διαδρομής των ασθενών που συνδέονται με επικαλύψεις ενεργειών, καθυστερήσεις, αναμονές και λάθη

Καθορισμός των διαδικασιών που πρέπει να ανασχεδιαστούν, παρέχοντας δυνατότητα για απλούστευσή τους

Οι παράγοντες επηρεασμού των ασθενών ως προς την ικανοποίηση τους από το σύστημα είναι πρώτα από όλα ο χρόνος αναμονής στις υπηρεσίες υγείας, η μικρή διάρκεια της επίσκεψης του, ο μεγάλος χρόνος αναμονής για χημειοθεραπεία. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιες απαντήσεις των ογκολογικών ασθενών είναι πολύ ικανοποιημένοι αν ο χρόνος αυτός είναι μικρότερος των 15 λεπτών ενώ, νιώθουν μεγάλη δυσαρέσκεια για την αναμονή της μισής ώρας.

Από τη Διεθνή εμπειρία όσο πιο λίγος είναι ο χρόνος αναμονής του ασθενούς στο νοσοκομείο τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό θνησιμότητας ενώ υπάρχει και εξοικονόμηση στο σύστημα υγείας.

Από την εμπειρία μας στην Ελλάδα ένας καρκινοπαθείς περιμένει και 4 ώρες προκειμένου να φύγει τελικά από τη χημειοθεραπεία. Να διανύσει δηλαδή όλη την διαδρομή από την είσοδό του στη βραχεία νοσηλεία, την επικύρωση του ραντεβού του από τη γραμματεία, την είσοδό του στο θεράποντα ιατρό, την έξοδό του από αυτόν και την είσοδό του στην χημειοθεραπεία μέχρι την τελική έξοδό του από εκεί.

Ενώ, αναφορικά με τη φαρμακευτική αγωγή το 60% των ερωτηθέντων απάντησε ότι περιμένει από 9 – 24 λεπτά στην ουρά του ΕΟΠΥΥ.

Η συνήθης αναμονή στη χημειοθεραπεία είναι 242 λεπτά και στη συνταγογράφηση 73 λεπτά. Η αισιόδοξη διάρκεια για τον ασθενή είναι τα 94 λεπτά για τη χημειοθεραπεία και τα 13 λεπτά για τη συνταγογράφηση.

Οι συνολικά απαιτούμενοι χρόνοι για τη διαδικασία συνταγογράφησης ήταν αυξημένοι έως και 7 φορές σε σχέση με τους ωφέλιμους χρόνους.

Οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις αφορούν τη διαδικασία της χημειοθεραπείας, με αναμονές των ασθενών να ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις τις 2 ώρες και 4 λεπτά.

PERT:

είναι δυνατή η ολοκλήρωση της διαδικασίας σε χρόνο έως και 7 φορές μικρότερο από τον διάμεσο

Οι συνήθεις λόγοι καθυστερήσεων είναι:

Καθυστερήσεις για την ανεύρεση του ιατρικού του φακέλου (μη σωστή τήρηση των κανόνων αρχειοθέτησης των ιστορικών των ασθενών, στην παραμονή άχρηστων φακέλων στο αρχείο, λάθος πρακτική αρχειοθέτησης κτλ)

Καθυστερήσεις για την ηλεκτρονική συνταγογράφηση ή μη πραγματοποίηση της συνταγογράφησης (καθυστερήσεις/ μη λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος για τη συνταγογράφηση).

Μεγάλος χρόνος αναμονής από την ώρα του ραντεβού έως την είσοδο του ασθενή στο γραφείο του ιατρού (καθυστέρηση διενέργειας εξετάσεων που προηγούνται της συνταγογράφησης, απασχόληση προσωπικού και με άλλες εργασίες, εμβόλιμα περιστατικά κτλ.)

Επιπρόσθετη μετακίνηση και αναμονή για την παραλαβή των απαιτούμενων φαρμάκων από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ

Η ελλιπής γνώση των διαδικασιών και της χωροταξικής υποδομής του νοσοκομείου με αποτέλεσμα οι ασθενείς που έρχονται για πρώτη φορά στο νοσοκομείο να ακολουθούν λανθασμένη πορεία και να καθυστερούν.

Τα συνήθη προβλήματα σύμφωνα με τη γνώμη των ειδικών είναι η έλλειψη ιατρικού προσωπικού σε ποσοστό 83%, η έλλειψη ηλεκτρονικού φακέλου για τον ασθενή σε ποσοστό 80% και η κακή λειτουργία του Κέντρου Πληροφοριακού Συστήματος σε ποσοστό 92,3% για την συνταγογράφηση, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει η έλλειψη διοικητικού και νοσηλευτικού προσωπικού, η αδυναμία απογευματινής συνταγογράφησης αλλά και η τήρηση ωραρίου από το προσωπικό.

Οι εξειδικευμένες προτάσεις ανά νοσοκομείο με συμμετοχή του εμπλεκόμενου προσωπικού είναι:

—      Καλύτερος προγραμματισμός ραντεβού σε συγκεκριμένη μέρα και ώρα.

—      Η ηλεκτρονική καταχώρηση του ιστορικού του ασθενή και η δημιουργία βάσης δεδομένων με λήψη μέτρων ως προς την ασφάλεια και τη διαχρονικότητα. Τήρηση των κανόνων αρχειοθέτησης και η από την προηγούμενη ημέρα ανεύρεση των φακέλων των ιστορικών των ασθενών που αναμένονται βάσει των ραντεβού που έχουν προγραμματιστεί.

—      Βελτίωση της ροής των ασθενών μέσω (α) του καλύτερου εσωτερικού συντονισμού με άλλα τμήματα του νοσοκομείου που θα επέτρεπε μεγαλύτερη ταχύτητα και (β) της γρηγορότερης διεκπεραίωσης εγγράφων-αιτημάτων.

—      Χωροταξικές αλλαγές για τη διευκόλυνση της μετάβασης των ασθενών από τμήμα σε τμήμα (κλινική, γραμματεία κ.λπ.) και παροχή τυποποιημένων αναλυτικών πληροφοριών για τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής

—      Ελαχιστοποίηση των μετακινήσεων των ασθενών με απλούστευση βημάτων (πχ προμήθεια φαρμάκων από νοσοκομειακό φαρμακείο για ελαχιστοποίηση ταλαιπωρίας ασθενών που προκαλείται από τη μετάβαση και τις ουρές αναμονής στον ΕΟΠΥΥ).

Ανθή Αγγελοπούλου

Στις 24 Οκτωβρίου 2014 ανακοινώθηκε ότι η Επιστημονική Επιτροπή των Φαρμακευτικών Προϊόντων για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, εξέδωσε θετική γνωμοδότηση σχετικά με την επέκταση της άδειας κυκλοφορίας της enzalutamide (εμπορική ονομασία XTANDI^™). Η θετική γνωμοδότηση αφορά στην χρήση της enzalutamide στην θεραπεία ασθενών με μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη (mCRPC), που είναι ασυμπτωματικοί ή ήπια συμπτωματικοί μετά από αποτυχία της θεραπείας στέρησης ανδρογόνων και στους οποίους η χημειοθεραπεία δεν ενδείκνυται ακόμη κλινικά.

“Για εμάς τους ουρολόγους που θεραπεύουμε ασθενείς με μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη (mCRPC), η θετική αυτή γνωμοδότηση αποτελεί ορόσημο για την διάθεση της enzalutamide σε όλη την Ευρώπη. Η enzalutamide προσφέρει μια σημαντική θεραπευτική εξέλιξη σε πολλούς ασθενείς που πάσχουν από μεταστατικό ανθεκτικό στον ευνουχισμό καρκίνο του προστάτη (mCRPC), καθώς παρουσιάζει οφέλη στην συνολική επιβίωση, έχει θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής και όπως φάνηκε είναι καλά ανεκτή, ” είπε ο καθηγητής Bertrand Tombal, MD, PhD, Διευθυντής του Ουρολογικού Τμήματος , Καθηγητής Φυσιολογίας του Université Catholique de Louvain (UCL) και κύριος Ερευνητής της μελέτης PREVAIL για την Ευρώπη.   “Εκτός από τα ξεκάθαρα οφέλη αποτελεσματικότητας και ασφάλειας σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, η enzalutamide παρουσιάζει ένα επιπλέον πλεονέκτημα αφού δεν είναι απαραίτητη η συγχορήγηση κορτικοστεροειδών και δεν χρειάζεται επιπλέον εξετάσεις παρακολούθησης. Με τον τρόπο αυτό η enzalutamide αποτελεί μια απλή θεραπευτική επιλογή για επαγγελματίες υγείας και ασθενείς. Ελπίζω ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων να ακολουθήσει την θετική αυτή γνωμοδότηση, προσφέροντας μας μια αξιόλογη θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς που είναι ακατάλληλοι για χημειοθεραπεία.”

H θετική γνωμοδότηση της CHMP βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης φάσης ΙΙΙ PREVAIL, η οποία έδειξε ότι οι ασθενείς που έλαβαν enzalutamide παρουσίασαν στατιστικά σημαντική μείωση του κινδύνου θανάτου, καθυστέρηση μέχρι την εξέλιξη της νόσου και καθυστέρηση μέχρι την έναρξη της χημειοθεραπείας σε σχέση με τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο.

Η enzalutamide μείωσε τον κίνδυνο θανάτου κατά 29% (HR=0.71; p<0.001), σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Επιπρόσθετα, η θεραπεία με enzalutamide μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο ακτινολογικής εξέλιξης ή θανάτου κατά 81% έναντι της θεραπείας με το εικονικό φάρμακο (HR=0.19; p<0.001). Οι ασθενείς που έλαβαν enzalutamide παρουσίασαν καθυστέρηση 17 μηνών στην έναρξης της χημειοθεραπείας σε σχέση με τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο (28.0 μήνες έναντι   10.8 μηνών; HR=0.35; p<0.0001).

Τα πιο συχνά κλινικά ανεπιθύμητα συμβάντα που εμφανίστηκαν στους ασθενείς που έλαβαν enzalutamide σε σχέση με τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο στην μελέτη PREVAIL περιελάμβαναν την κόπωση, τις εξάψεις και την υπέρταση. Η υπέρταση εμφανίστηκε στο 13% στο σκέλος της enzalutamide έναντι του 4% στο σκέλος του placebo. Βαθμού 3 ή μεγαλύτερου καρδιολογικά ανεπιθύμητα συμβάντα εμφανίστηκαν σε ποσοστό 3% για την ομάδα της enzalutamide και 2% για την ομάδα του εικονικού φαρμάκου. Ένας ασθενής (0.1%) από τους 871 ασθενείς που έλαβαν enzalutamide, και ένας ασθενής (0.1%) από αυτούς που έλαβαν εικονικό φάρμακο εμφάνισαν επιληπτική κρίση.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων γενικά ακολουθεί τις συστάσεις της γνωμοδότησης της CHMP και εκδίδει την τελική απόφαση περίπου δύο μήνες μετά.

Η enzalutamide προς το παρόν έχει εγκριθεί στην Ευρώπη για τη θεραπεία ενηλίκων ανδρών με μεταστατικό, ανθεκτικό στον ευνουχισμό, καρκίνο του προστάτη (mCRPC) που έχουν υποτροπιάσει κατά την διάρκεια ή μετά από θεραπεία με δοσεταξέλη. Η άδεια κυκλοφορίας δόθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων τον Ιούνιο του 2013.

Ανθή Αγγελοπούλου